yangınla ilgili temel bilgiler

YANGIN İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

Ateş: Yanma olayında gözle görülebilen ışık bölümüdür.

Yanma: Yanma reaksiyonları kimyasal bir bileşiğin oksijen atomu ile reaksiyona girmesi hainde olup, sonucunda ısı ortaya çıkar. Kimyasal bir olaydır. Hızlı yanma (alevle birlikte) ve yavaş yanma (alevsiz) olarak ikiye ayrılmaktadır. Yanıcı maddeler; katılar, sıvılar veya buhar halinde olabilmektedir.

Yangın: Yanıcı maddelerin (katı,sıvı,gaz) kontrol dışı yanma olayıdır.
Her madde tutuşma sıcaklığına sahiptir. Örneğin gazete kağıdı alev olmadan 225 C’ye kadar ısıtılırsa yanıcı gaz ortaya çıkar ve yanma başlar. Madde kendi tutuşma sıcaklığına kadar ısıtılır veya ısınırsa yanar.

Patlama: Katı, sıvı veya gaz halindeki patlayıcı maddelerin kıvılcım, reaksiyon veya şok etkisiyle ateşlenmesi sonucunda yüksek derecede ısı, ışık, gaz, ses ve basınç meydana getirerek hava içerisinde aniden ve şiddetle yayılması olayına denir.
Patlama türleri, mekanik, termal, nükleer, kimyasal patlamalardır.
Yanıcı gazlarda alt ve üst yanma değerleri vardır. Bunlar;

Alt Yanma Limiti: Hava ile yanıcı buhar karışımının yandığı en düşük orandır.

Üst Yanma Limiti: Hava ile yanıcı buhar karışımının yandığı en yüksek orandır.

YANGIN ÜÇGENİ

Yangın üçgenini oluşturan 3 parametre aşağıdaki gibidir;
a) Yanıcı madde (katı,sıvı,gaz)
b) Hava, Oksijen
c) Ateşleme Kaynağı (yüksek sıcaklık, kıvılcım, statik elektrik vb.)
Bu üç öğenin bir araya gelmesiyle yanma olmaktadır.

YANMA ÇEŞİTLERİ

Yavaş Yanma

Yanıcı maddenin durumu bakımından buhar veya gaz çıkarır halde olmaması veya yeterli ısı ya da oksijen bulunmaması gibi nedenlerle maddenin oksijenle birleşmesi çok yavaş ve dışarıdan belirlenen ışık, ısı, alev, vs. olmaksızın meydana gelmektedir.

Kendiliğinden Yanma

Yavaş yanmanın zamanla hızlı yanma haline dönüşme olayı olup, oksijen ile yağ birleşirse ısı oluşur ve bir süre sonra yanmaktadır.

Hızlı Yanma

Işık, alev, korlaşma gibi dışarıdan görülen yanma olup, alevlenme ve korlanma gibi iki şekilde meydana gelmektedir.

Parlama ve Patlama Şeklinde Yanma

Parlama kolayca ateş alan maddelerde gözlemlenen bir olaydır.
Patlama tamamen yanma olayıdır. Önemli unsurlar; maddenin cinsi, bileşimi, şekli, büyüklüğüdür.
Solvent, Doğal Gaz, LPG, Benzin gibi parlayıcı maddelerin bir anda tamamen yanması patlama oluşturmaktadır.
Enerji boşalma hızının çok yüksek olması patlamanın yanmadan farkıdır.

Yangın Sınıfları

Yangınlar temel olarak yanan maddeye göre dörde ayrılır. Bunlar:

A-Sınıfı Yangınlar 

Bu grup katı yanıcı maddeleri kapsamaktadır. (Örneğin, Odun, kömür,ot, dokuma, plastik vb.)

B-Sınıfı Yangınlar 

Bu grup sıvı yanıcı maddeleri kapsamaktadır. (Örneğin, Petrol, Yağ, Mum, Polar Çözücüler ,Solventler vb.)

C-Sınıfı Yangınlar 

Bu grup gaz yanıcı maddeleri kapsamaktadır. (Örneğin, Metan, Propan, Bütan Hidrojen, Asetilen Doğalgaz, SPG/LPG vb. gibi parlayıcı ve patlayıcı gazlar.)

D-Sınıfı Yangınlar 

Bu grup hafif metal yanıcı maddeleri kapsamaktadır. (Örneğin, nitrat,Alüminyum, Magnezyum, Uranyum,Titan vb. gibi metallerdir.)

Elektrik Yangınları 

Bu grup, elektrik tehlikesi bulunan cihaz veya ekipmanlardaki yangınları kapsar. Elektrik yangınlarda su kullanılmayıp, olay mahallindeki elektrik kesilir ve yangına uygun söndürücüler ile müdahale edilmelidir.( Örneğin Motor, şalter, elektrik ve elektronik tesisleri.)

YANGINLARIN SÖNDÜRÜLMESİ

Sulu Yangın Söndürme

Yangın söndürmede en fazla kullanılan madde sudu olup, büyük miktarlarda ve kolayca temin edilebilmesi, ucuzluğu, soğutma ve boğma gibi bir takım özellikleri suyun en yaygın kullanılan söndürme maddesi olmasını sağlamaktadır.

Su kullanılmayan yangınlar;
Parlayıcı sıvılar, yağlar veya boyalardan doğacak yangınlarda su kullanılmayıp;
• KÖPÜKLÜ , KARBON TETRAKLÖRÜRLÜ,
• KARBON DİOKSİTLİ,
• BİKARBONAT TOZLU söndürme cihazları kullanılmalıdır.

Gerilim altındaki elektrik tesis ve cihazlarında çıkan yangınlarda ise;
• HALON ALTERNATİFİ GAZLI,
• KARBON DİOKSİTLİ,
• BİKORBONAT TOZLU yangın söndürme cihazları kullanılmalıdır.

Magnezyum veya alüminyum toz ve talaşlarının bulunduğu yerlerde çıkabilecek yangınlara ise;
• Sulu, karbon dioksitli ve köpüklü bütün söndürücülerin kullanılması yasak olup, bu çeşit yangınların, çemberlenmek suretiyle etkili şekilde ayırmayı sağlamak için, işyerlerinde yeteri kadar KURU VE İNCE KUM VEYA MICIR gibi yanmaz maddeler bulundurulmalıdır.

A-Sınıfı yangınları söndürmek için: Sprey yada jet halinde su veya çok maksatlı kuru kimyasal yangın söndürme tozlu cihazlar kullanılır.

B-Sınıfı yangınları söndürmek için: Su sisi, köpük, CO2, kimyasal tozlu yangın söndürme cihazı kullanılır

C-Sınıfı yangınları söndürebilmek için: Öncelikle gazın kaynağı kesilir ve su sisi ile soğutma yapılır. Bununla beraber karbon dioksit veya kuru kimyasal yangın söndürme tozu kullanılmaktadır. Gaz kaçaklarında yangın çıkacakmış gibi davranılarak gazın yoğunluğu su sisi yapılarak dağıtılmalıdır

D-Sınıfı yangınları söndürebilmek için: Üzeri kum ile örtülerek havayla teması kesilir.

Elektrik yangınlarını söndürebilmek için: Elektrik yangınlarında ilk iş, elektriğin kesilmesidir. Elektrik yangınlarında, ABC veya BC Tozlu Yangın Söndürücüler ve Halokarbon Gazlı Söndürücüler, Karbondioksit Gazlı Söndürücüler kullanılır. Elektrikle çalışan makine, cihaz ve panellerde elektrik kesilmeden kesinlikle su kullanılmaz. CO2 ‘li söndürücü kullanılır.

Gaz Yangınlarını Söndürme Yöntemleri

Gaz yangınlarının söndürülmesinde öncelikle gazı kaynağından kesmektir. Bununla birlikte veya kuru kimyasal yangın söndürme tozu tüpler kullanılır.

Gaz yanarken yaydığı ısının, etrafındaki yanıcı maddeleri tutuşturmaması için taşınabilir olanlar uzaklaştırılıp, taşınamayanlar ise su sıkılarak soğutulur.

Aşağıdaki talimata uyulur.

• Gaz akışını kesilmelidir.
• Ateşleme kaynaklarına ulaşması engellenip ,bu kaynaklar ortadan kaldırılır insanların bölgeye girmesine izin verilmez.
• Kaçak buhar bulutunu su sisi yaparak dağıtılır.
• Alarm verilip, yangın çıkacakmış gibi hazırlanılır
• Kara yolunda olursa trafik durdurulur, motorların çalışması engellenmelidir.
• Uyarı levhalarını emniyet mesafesini düşünerek koymalı.
• Acil alarm telefonlarını arayarak bilgi verilmelidir.

 

Leave a Reply