Bilim Kurulu ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Nisan ayıda asemptomatik vakalarda artış olması üzerine sadece hasta bireylerin değil, herkesin koruyucu maske kullanması gerektiğine dair tavsiyede bulundu. Efor OSGB uzmanları ve hekimleri olarak doğru maske seçimi, maske kullanımı ve sonrasında dikkat edilmesi gereken hususlar, maske kullanımının mevzuattaki yeri kapsamında durum değerlendirmesi yapılmıştır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Bakımından

İş sağlığı ve güvenliği bakımından işveren yükümlülüğünü düzenleyen temel kurallar 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun 2. Bölümünde işveren ve çalışanların görev, yetki ve yükümlülükleri tarif edilmiştir. 4. ve 5. maddelerde işverenin genel yükümlülükleri;

a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.

Risklerden korunma ilkeleri;

a) Risklerden kaçınmak.

b) Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek.

c) Risklerle kaynağında mücadele etmek.

ç) İşin kişilere uygun hale getirilmesi için işyerlerinin tasarımı ile iş ekipmanı, çalışma şekli ve üretim metotlarının seçiminde özen göstermek, özellikle tekdüze çalışma ve üretim temposunun sağlık ve güvenliğe olumsuz etkilerini önlemek, önlenemiyor ise en aza indirmek.

d) Teknik gelişmelere uyum sağlamak.

e) Tehlikeli olanı, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek.

f) Teknoloji, iş organizasyonu, çalışma şartları, sosyal ilişkiler ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmek.

g) Toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik vermek.

ğ) Çalışanlara uygun talimatlar vermek.

  1. maddede ise çalışanın yükümlülükleri arasında ‘Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumak’ ifadesi yer almaktadır.

Bu açıklamalardan yola çıkarak, işveren çalışanlarına mevcut durumdaki salgın tehdidinden korumak için maske temin ederek kullanmalarını sağlamalı, çalışanlar ise talimatlara uygun hareket etmelidir.

Maskelerin Koruma Düzeyleri

Çin’de COVID-19’un yayılmasında, hatalı koruyucu maske kullanımının büyük rol oynayarak, üzerinde “ventil” adı verilen plastik parçaları bulunan, filtreli diye isimlendirilen maskeler toplum sağlığını tehdit etmektedir.

Tıbbi Maske Nedir?

Tıbbi maskeler takan kişinin ağzından ve burnundan çıkan damlacık ve aerosollerin etrafa yayılmasını engellemek amacıyla kullanılır. Bu maskeler takan kişiyi bakteri veya virüslerden korumak amacıyla tasarlanmamıştır. Tıbbi maskeler kağıt malzemeden veya diğer dokunmamış malzemelerden yapılır ve her kullanımdan sonra atılmalıdır.

FFP1 Maske

FFP1 koruma sınıfı solunum maskeleri zehirli ya da elyaf birikmesi yaratan türde toz ve aerosol olmayan çalışma ortamları için üretilmiştir.

N95 Maske Nedir? FFP2/FFP3 Maskelerden Farklı Mıdır?

N95 maske veya diğer adıyla N95 solunum koruyucu, NIOSH (Amerikan Ulusal Standartları) standardına uygun üretilmiş ürünler olup N95 hava filtrasyon derecesini (42 CFR Part 84) karşılayan, yani havadaki partiküllerin en az %95’ini filtreleyen bir solunum koruyucu tipidir.

N95 maskeleri, Avrupa Birliği’nin FFP2 maskeleri ve Çin’in KN95 maskeleri gibi farklı yargı alanlarında düzenlenen maskelere eşdeğer kabul edilmektedir. Ancak, performansını belgelemek için diğerlerinden farklı olarak filtre verimliliği, test ajanları, akış hızı ve müsaade edilen basınç düşüşü gibi farklı test kriterleri kullanılır.

Ülkemizde piyasada olan maskelerin ilgili mevzuat gereği TS EN 149 standardına göre üretilip belgelendirilmiş olması gerekmektedir. Bu ürünler de FFP1, FFP2 ve FFP3 maskelerdir.

Tıbbi Maskeler ile Solunum Koruyucular Arasındaki Farklar Nedir? 

Tıbbi maske kullanıcıyı büyük damlacıklardan ve sıçramalardan korurken, karşısındaki kişiyi maske takanın kişinin solunum emisyonlarından korur. Solunum koruyucular ise takan kişiyi büyük damlacıkların yanı sıra ufak aerosol partiküllerine maruziyetini de azaltır.

Solunum koruyucular yüze tam oturur, tıbbi maskeler yüze tam oturmazlar.

Tıbbi maskeler kullanıcıya havadaki küçük partikülleri solumak için güvenilir bir koruma düzeyi SAĞLAMAZ ve solunum koruması olarak kabul edilmez. TS EN 149 standardına göre üretilmiş FFP2 veya FFP3 koruma sınıfında solunum koruyucu maskeler, büyük ve küçük parçacıklar dahil havadaki parçacıkların çok büyük çoğunluğunu (FFP2 → %94 ; FFP3 → %99) filtreler.

N95, FFP Maskeler Nasıl Temin Edilir?

Bilim kurulu tıbbi müdahale sırasında tükürük, balgam, kan sıçrayarak doktor ve hemşirelerin virüs, bakteri kapmasını önleyici maskelerin vatandaşa satışının durdurulmasını istedi. Bunun üzerine Sağlık Bakanlığı üç tür maskeyi N95, FFP2 VE FFP3’ü reçeteye bağladı.

N95, FFP2 ve FFP3 koruyucu maske olarak değil, tıbbi maske literatürüne girmesi nedeniyle tıbbi gereklilik olmadıkça doktorlar tarafından yazılmayacak ve satışı gerçekleştirilmeyecektir. Sebebi ise hekimlerin tıbbi müdahale sırasında kullanması gereken ve 15 dakikadan uzun kullanılmayan ileri düzey maske olmasıdır.

Ventilli Maske Kullanılmalı Mı? 

Ventil adını verilen plastik kısım, filtreli maskelerde tek taraflı çalışan, havayı olduğu gibi dışarı çıkaran parçalardır. Maskenin geri kalanının tamamı filtredir. Ventil filtreleme işi yapmaz. Bu maske takıldığında, nefes verildiğinde hiç filtrelenmeden doğrudan doğruya dışarıya çıkmasını sağlar. Eğer bir hasta ya da hasta olma ihtimali olan kişi bunu kullanıyorsa kendisinden çıkan virüs olduğu gibi dışarı yayılıyor demektir.

Hangi Maskeyi Kullanmalıyım?

Sağlıklı bir kişi;

Herhangi bir hastalık belirtisi göstermiyorsanız, sosyal mesafeyi koruyabileceğinizden emin olduğunuz bir yere gidiyorsanız koruyucu maske kullanmanıza gerek yoktur. Ancak sosyal mesafeyi koruyamayacağınız bir yere gidiyorsanız, COVID-19 belirtilerinin haricinde saman alerjisi gibi hapşırmanıza, başkalarına parçacık saçmanıza sebep olacak başka belirtileriniz varsa kendinizi COVID-19 taşıyıcıymış gibi düşünüp başkalarını korumak için tıbbi maske kullanılması gerekmektedir.

Hizmet sektörlerinin birinde çalışan kişi;

Aşağıda belirtilen hizmet sektörlerinden birinde aktif olarak çalışıyorsanız hizmet sunmuş olduğunuz ürünleri ve muhatap olduğunuz diğer vatandaşları sizden çıkacak damlacık ve partiküllerden korumak amacıyla tıbbi maske kullanılması gerekmektedir.

  • Yaşlı hizmeti verenler
  • Fırıncılar
  • Gıda fabrikaları
  • KKD üretim yerleri
  • Kargo kuryeleri ve kargo çalışanları
  • Restoran çalışanları
  • Lokanta/Restoran kuryeleri
  • Benzin istasyonu çalışanları
  • Banka çalışanları
  • Pazarcı esnafı
  • Ve benzeri diğer çalışanlar

Ancak görev yapmakta olduğunuz sektör COVID-19 virüsü taşıma ihtimali yüksek kişiler ile temasınızı gerektirebilecek ve sosyal mesafenizi koruyamayacağınız bir sektör ise kendinizi korumak için mutlaka FFP2 veya FFP3 solunum koruyucu donanımlar kullanmalısınız.

Sağlık çalışanı;

FFP2 veya FFP3 solunum koruyucu donanım kullanmalısınız. Tıbbi maskeler sizi bakteri veya virüslerden korumaz. Ancak solunum koruyucu donanımlar ile birlikte yüzünüze ve üzerinize damlacık ve aerosollerin sıçramasını engelleyecek diğer (koruyucu eldiven, tam kapalı (goggle tipi) gözlük ya da tam yüz siperi, koruyucu tulum) kişisel koruyucu donanımları da kullanmalısınız.

Maske Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli? 

  • Solunum koruyucu maske takacak kişinin sakalsız, bıyıksız olması ve saçı uzunsa saçının toplu olması gerekmektedir.
  • Maskeye dokunmadan önce ve dokunup attıktan sonra eller su ve sabun ile temizlenmeli, su ve sabuna erişimin olmadığı durumlarda alkol bazlı bir el antiseptiği kullanılmalıdır.
  • Maskede delik vb. hatalı durum olup olmadığı incelenmeli.
  • Maskenin üst tarafı metal şeridin olduğu taraftır.
  • Maskenin doğru tarafının dışarı baktığından emin olunmalı.
  • Maske yüze yerleştirilmeli. Maskenin metal şeridi veya sert kenarı, burnun şekline göre kalıplanmalı.
  • Burun mandalı burnun yan kısımlarından iki elle bastırılarak maskenin yüze tam oturması sağlanır. Maskenin üzerini ellerimizle kapatarak nefes aldığımızda kenarlardan hava sızıntısı olmadığına emin olunmalıdır. Maske yanında koruyucu gözlük de kullanıldığı durumda gözlükte buğulanma oluyorsa maskenin yüze tam olarak oturması sağlanmalıdır.
  • Maskenin alt kısmını aşağı doğru çekerek ağız ve çene kapatılmalı.
  • Kullandıktan sonra maske çıkarılmalı.
  • Maskeler ortak kullanılmamalıdır.

Maske Ne Kadar Sıklıkla Değiştirilmeli?

COVID-19 virüsüne karşı koruma için tek kullanımlık NR işareti olan maskeler önerilmektedir. Maskenin kullanımı esnasında yırtılması veya kirlenmesi durumlarında yenisiyle değiştirilmelidir. Normal şartlar altında ise maskenin kullanım süresini ortam koşullarını dikkate alarak kullanıcı belirler. Maske uygun şekilde çıkarılıp tekrar kullanılacağı durumlarda maskenin dış yüzeyi iç kısma kesinlikle temas etmeyecek şekilde ambalajında ya da kilitli bir poşette saklanmalıdır.

Ayrıca, maskeler asla dezenfektan ve kolonya ile temizlenerek tekrar kullanılmamalıdır. Yapılan çalışmalar bu işlemin özellikle solunum koruyucu donanımlarda filtreleme özelliğini %50-%70’e varan oranlarda azalttığını göstermektedir.

Maske Nasıl Çıkarılmalı?

Maskenin, burun ağız ve çeneyi içine alan yoğun kirlenmenin gerçekleştiği ön kısmına dokunulmadan ve yüze temas ettirilmeden baş ve ense bandından tutularak çıkarılması gerekir.

Kullanılan Maske Nasıl ve Nereye Atılmalı? 

Kullanılmış maskeler, bir poşet içine konup, ağzı bağlanıp atılmalıdır. Bu sayede çöp kovalarını boşaltacak kişilerin atık maskelerde bulunma ihtimali olan virüs ile teması engellenmiş olur.

Siyah Maskeler COVID-19’a Karşı Koruma Sağlar Mı?

Yıkanabilir Maske olarak da bilinen siyah maskeler daha çok polene ve hava kirliliğine karşı kullanım içindir. Ancak COVID-19 ile birlikte gündeme gelen zorunlu maske kullanımı uygulaması sonrasında piyasada sünger ve farklı bezlerden üretilmiş pek çok siyah maske bulunmaktadır. “Yıkanabilir maske” olarak satışı yapılan siyah maskeler nefes alımını zorlaştırmakta ve terleme yapmaktadır. Siyah maskelerin çoğu ağız, burun ve çene bölgesini tam olarak kapatmamakta ve küçük ebatlarda üretilmektedir. Tüm bu özelliklerinden dolayı EFOR OSGB uzmanları olarak pek çok kişinin kullandığı siyah maskelerin COVID-19’a karşı koruma sağlamadığı ve uygun olmadığını belirtmek isteriz. 

Efor OSGB İstanbul; Tecrübeli İş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleriyle İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinizde kaliteli ve güvenilir OSGB’dir. Efor OSGB ile Geleceğe GÜVENLE Bakın!

Leave a Reply