Sağlık Bakanlığı “Bilimsel Danışma Kurulu” Tarafından Tüm Sektörler için, İşyerlerinde Koronavirüs, Covid-19 Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi oluşturulmuştur.

İşyerlerinde kontrollü normalleşme döneminde “İş Sağlığı ve Güvenliği” KIRMIZI ÇİZGİ olarak belirlenmiştir. Bu nedenle işyerlerinde, mevcut İSG eğitim, tedbir, kontrol ve dokümanlarına, koronavirüs salgınından korunmaya yönelik kontrol çalışmaları dahil edilmelidir.

İşyerlerinde “Koronavirüs Hijyen, Enfeksiyon Önleme ve Kontrol”  çalışmaları iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimlerinin uzmanlık ve görev alanına girmektedir.

Efor OSGB Ekibi, İşyerlerinde coronavirüs bulaşmasını önleyici tedbir, kontrol, eğitim ve dokümantasyonlarını içeren aşağıdaki İSG çalışmalarını;  işletmenin faaliyet gösterdiği sektör, tabi olduğu mevzuat, çalışan sayısı, yapısı, operasyonel faaliyetleri vb. hususları göz önüne alınarak hazırlamaktadır.

  1. 1) AVM Ve AVM İçindeki İş Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler
    AVM’de ve AVM’deki iş yerlerinde görünür yerlere COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. AVM ve iş yerlerinin girişinde, ayrıca AVM içerisinde uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır. AVM girişlerinde bulunan hava perdeleri çalışıyorsa kapatılmalıdır. COVID-19 için AVM’lerin hiçbir yerinde dezenfektan püskürtme işlemi (dezenfektan tüneli vb uygulamalar) yapılmamalıdır. Dünyadaki sağlık otoriteleri (Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi) tarafından önerilmeyen bu işlem toksik etkileri nedeniyle insan sağlığına zararlı olabilir.

    AVM’deki İş Yerlerine Yönelik Önlemler

    » İş yeri çalışanları maske takmalıdır.
    » İş yeri girişinde ve kasalarda (ödeme noktalarında) el antiseptiği bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli, üzerine ekleme yapılmamalı ve boşalanı yenisi ile değiştirilmelidir.
    » İş yeri içerisinde kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Bu, kapının her iki tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir.
    » Müşterilerin iş yerine tek başlarına girmeleri sağlanmalıdır.
    » İş yerine 8 metrekareye 1 kişi düşecek şekilde müşteri alınmalıdır (Ör. 32 metrekarelik bir dükkânda 2 çalışan varsa 2 de müşteri alınabilir).
    » İş yeri dışında da sosyal mesafenin korunmasını sağlamak üzere kalabalık oluşmasını engelleyecek önlemler alınmalıdır. Gereken yerlerde zemine aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleri yerleştirilmelidir.
    » AVM içerisindeki iş yerleri kendi sektörleri ile ilgili yayınlanan/yayınlanacak kurallara ayrıca uymalıdır.
    » Deneme kabinleri mümkün olduğu kadar kullanılmamalı, içeride kalma süresi sınırlandırılmalı (10 dakikayı geçmemeli), kabin içinde maskeler çıkarılmamalı ve her müşteriden sonra kabin havalandırılarak sık kullanılan yüzeyler uygun şekilde temizlenmelidir. Kabinler kullanılmadığı zamanlarda kapı/perdeler açık bırakılmalı ve havalandırmanın sürdürülmesi sağlanmalıdır. İkiden fazla deneme kabini olan iş yerlerinde deneme kabinleri birer atlayarak ve dönüşümlü kullanılmalıdır (ör. ilk seferde 1,3,5, ikinci seferde 2,4,6 gibi).
    » Denenen ürünlere Ultraviyole ışınları uygulanmamalıdır. Avrupa Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi tarafından önerilmeyen bu işlem insan sağlığına zararlı olabilir.
    » Aynı ürünlerin farklı kişilere temas ettiği demene amaçlı ürünler (deneme amaçlı kullanılan allıklar gibi) kullanılmamalıdır. Deneme parfümleri sadece çalışanlar vasıtası ile kullanılmalı, müşteriler temas etmemelidir.
    » Kasa önünde sıra beklerken durulması gereken yerlere, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleri yerleştirilmelidir.
    » Mümkün olduğunca nakit ödemeden kaçınılmalı, kartla temassız ödeme tercih edilmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » AVM içerisinde COVID-19 kapsamında alınan kurallara uyulmalıdır.
    » Diğer müşteriler ve çalışanlar ile sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) dikkat edilmelidir.
    » Tıbbi/bez maske kullanılmalıdır.
    » AVM içerisinde bulunan berber veya güzellik salonlarını kullanacak kişiler, “Berber, Kuaför ve Güzellik Salonlarında Alınması Gereken Önlemler” kapsamındaki kurallara uymalıdır.
    » İş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır. Dokunulduğunda eller su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabuna ulaşılamıyorsa el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Sık dokunulması mümkün olan yüzeylerin farkında olunmalı, buralara dokunmak gerekirse, sonrasında eller su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabuna ulaşılamıyorsa el antiseptiği kullanılmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » COVID-19 belirtileri gösteren (ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan), COVID-19 tanısı alan ya da COVID-19 temaslı olan personel en az 14 gün çalıştırılmamalıdır.
    » Çalışan personel içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olanlara tıbbi maske takılarak izole edilmeli, ilgili sağlık birimine yönlendirilmelidir.
    » Personel vardiyalı çalıştırılarak çalışma ortamında aynı anda az sayıda personelin bulunması sağlanmalıdır.
    » Çalışan personelin tümünün kuralına uygun tıbbi maske takması, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmesi sağlanmalıdır. Yeni maske takılırken eller el antiseptiği ile temizlenmelidir.
    » Personelin dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafenin korunması ve maske takılmasının sürdürülmesi sağlanmalıdır. AVM ve iş yerlerinde görev yapan personelin yemekleri kumanya şeklinde verilmeli, AVM yönetimi bunu organize etmelidir.
    » Yemekler toplu halde yenmemelidir. Yemek yerken ya da çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için kişiler arası en az 1 metre sosyal mesafenin korunması sağlanmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmeleri sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.

    Güvenlik Görevlilerini Korumaya Yönelik Önlemler

    AVM güvenlik görevlileri, COVID-19 açısından düşük ve orta riskli alanlarda çalışmaktadır.

    Bir metreden uzak temas (Düşük riskli çalışma alanı)

    Güvenlik görevlilerinin yüz yüze temas olasılığını azaltmak için camlı kabinlerde bulunmaları önerilir. Böyle bir imkan yoksa, kuruma giriş yapanlarla güvenlik görevlileri arasında en az 1 metre mesafeyi sağlayacak şekilde düzenleme yapılmalıdır. 1 metreden uzak durulacaksa sadece tıbbi maske yeterlidir.

    Bir metreden yakın temas (Orta riskli çalışma alanı)

    Üst araması yapılacaksa 1 metreden yakın temas olasılığı vardır. Aşağıdaki kişisel koruyucu ekipmanları kullanması sağlanmalıdır.

    Tıbbi maske ve gözlük/yüz koruyucu kullanılmalıdır. Bu ekipmanlar kişiye özeldir. Vücut salgılarıyla gözle görülür bir kirlenme olasılığı yoksa eldiven kullanılmamalıdır. El hijyeni sağlanmalıdır. 

    » Kişisel koruyucu ekipmanın uygun kullanımı konusunda eğitim verilmelidir. Önce maske sonra gözlük/yüz koruyucu takılır, çıkarılırken önce gözlük/yüz koruyucu ve en son maske çıkarılır.
    » Yukarıda kullanılması gerektiği belirtilen ekipmanlar, görevlinin aktif olarak görevini yaptığı süre boyunca kesintisiz olarak kullanılmalıdır. Maskeler nemlendikçe ve kirlendikçe yenileri ile değiştirilmelidir.
    » Kişisel koruyucu ekipmanların giyilmesi ve çıkartılması sonrasında her seferinde uygun el hijyeni sağlanmalıdır. Eller en az 20 saniye su ve sabunla yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanılması sağlanmalıdır. Değiştirilmeyen eldivenler mikrobik kirlenmeye yol açacağından çevreye dokunmamaya ve el hijyenine özen gösterilmelidir.
    » Görevlinin dinlenmek üzere yerinden ayrılması halinde (çay, yemek vb.) kullanılan maske ve eldiven çıkartılmalı ve uygun şekilde çift poşetlenerek atılmalıdır. Gözlük/yüz koruyucu bir sonraki kullanıma hazırlık için %70’lik alkolle temizlenmelidir.
    » Görev yerine dönülürken yeni maske ve eldiven kullanılmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yeri temizliği günlük olarak yapılmalı ve havalandırılmalıdır. Sık kullanılan alanlar daha sık temizlenmeli ve havalandırılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
    sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) sodyum hipoklorit içeren çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Tuvalet temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgâhları düzenli olarak temizlenmeli ve %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen sonrasında %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöpe atması, yıkanabilir bez maske kullandıysa yenisiyle değiştirmesi ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkaması, sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.

    AVM Giriş – Çıkış Kapıları ve Genel Alanlara Yönelik Önlemler

    » Giriş ve çıkışlar kişilerin birbirleriyle temasını engelleyecek şekilde düzenlenmelidir.
    » Giriş ve çıkışlar için zeminde tek yönlü gidiş-geliş işaretleri konulmalıdır.
    » AVM’de olabildiğince fazla sayıda giriş kapısı açılmalıdır.
    » AVM’deki kişi sayısı her 10 metrekareye bir kişi olacak şekilde sınırlandırılmalıdır.
    » AVM’den çıkış yapan kişi sayısı kadar kişinin giriş yapmasına izin verilmelidir.
    » AVM’ye girişte tıbbi/bez maske takılmalı ve maskesi olmayanlar içeri alınmamalıdır.
    » Girişte ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateşi 38oC’dan yüksek olanlar içeri alınmamalı, sağlık kuruluşuna gitmesi istenmelidir.
    » AVM giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Müşteriler anonslar ya da videolarla COVID-19 kapsamında AVM’ de uyulması gereken kurallar konusunda bilgilendirilmelidir. Bu anonslarda AVM ziyaretinin 3 saatten uzun olmaması ve grup halinde dolaşılmaması önerilerine de yer verilmelidir.
    » Yemek katındaki her türlü masa ve sandalyenin kullanılması engellenmelidir.
    » COVID-19 bulaşma riskini artıracağından aşağıdakiler yapılmamalıdır:
    » Konser ve gösteri gibi toplu etkinlikler
    » Promosyon uygulamaları
    » Broşür dağıtımı
    » Dinlenme alanlarının kullanımı
    » Çocuk ya da diğer yaş gruplarına yönelik oyun alanları ve sinemaların kullanımı

    » Mescitlerin kullanımı
    » Oto yıkama hizmeti
    » Vale hizmeti
    » Genel alanlarda yemek ve diğer gıdaların tüketimi
    » Tekerlekli sandalye kullanımı
    » Sigara içme alanı kullanımı
    » Mama sandalyesi kullanımı
    » Bebek arabası kiralanması vb. durumlar.
    » Asansörlerin kullanımı sınırlandırılmalı, kapasitesinin üçte biri sayıda kişinin binmesine izin verilmeli ve bu sayı asansör girişinde belirtilmelidir. Asansör içerisinde sosyal mesafeyi korumak amacıyla kişilerin durması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Yürüyen merdivenlerin bantları ve diğer ortak alanların kapı kolları, tırabzanlar, asansör düğmeleri gibi sık dokunulan yüzeylerin günde en az üç kez temizlik ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlerde el kurutma makineleri kullanılmamalıdır. Tek kullanımlık kağıt havlu sistemine geçilmelidir.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır.
    » Tuvaletlerdeki su ve sabunlar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Tuvalet alanlarına giriş kapılarının elle tutularak açılması engellenmeli, kapı yerine mümkünse mühendislik uygulamalarıyla mahremiyet sağlayacak geçiş sağlanmalıdır.

    AVM’lerde Ortam Havalandırmasına Yönelik Önlemler

    » AVM’lerin etkin şekilde ve dış ortamdan havalandırması sağlanmalıdır. Havalandırma sisteminin filtrelerinin kontrolleri ve değişimleri düzenli yapılmalıdır. Filtre değişimi aerosol oluşturacak işlem kabul edildiğinden bu işlem sırasında personel N95/FFP2 maske takmalı, eldiven ve yüz siperliği kullanmalı, çıkarılan filtre çift poşetlenerek atılmalıdır. Klima santrallerinin normal temizlik periyotları kısaltılmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri dışındaki klima sistemleri kullanılmamalıdır.

    » Havalandırma gece bina kullanımda değilken dahi sürdürülmeli, daha az hava miktarı ile de olsa gece boyu havalandırma sistemi çalışmaya devam ettirilmelidir.
    » Kirli hava çıkışının yapıldığı yerlerden insan geçişi engellenmelidir.
    » AVM’de teknik olarak gerekli olan asgari hava sirkülasyonu sağlanmalıdır.

    Mal Kabul Alanlarına Yönelik Önlemler

    Genel olarak COVID-19 virüslerinin cansız yüzeylerde bulunabileceği gösterilmiş olmakla birlikte hastalık oluşturacak miktarda bulunmaması nedeniyle paket veya kargo ile bulaş beklenmemektedir. Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Hastalık Korunma ve Kontrol Merkezi gibi sağlık kuruluşlarının da bu konuda kısıtlaması yoktur. Esas bulaş yolu virüsü taşıyan kişi ile yakın temastır, bununla birlikte hasta kişinin solunum parçacıkları ile kirlenmiş yüzeylere dokunma ve sonrasında yüze
    dokunma ile bulaş ihtimali olduğundan el hijyenine dikkat edilmelidir.
    » Mal Kabul Bölümünde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Mal kabulü yapılan yerlerde görevli personel dışındaki kişiler bulunmamalıdır.
    » Bu alanlarda çalışan personel sayısı mümkünse azaltılmalıdır. Personelin sosyal mesafe kuralına (en az 1 metre) uymaları sağlanmalıdır.
    » Görevli personel maske takmalıdır.
    » Mal Kabul Bölümünde kargo malzemeleri ve insanlar üzerine dezenfektan püskürtülmemelidir. Dünyadaki sağlık otoriteleri (Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi ve Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi) tarafından önerilmeyen bu işlem toksik etkileri nedeniyle insan sağlığına zararlı olabilir.

  2. 2) Berber, Kuaför ve Güzellik Salonlarında Alınması Gereken Önlemler

    Genel Önlemler

    Berber, kuaför ve güzellik salonlarında, iş yeri alanlarının küçük olması ve çalışma koşulları nedeniyle müşterilerle yakın temas (1 metreden yakın, 15 dakikadan uzun) söz konusu olabilir. Bu nedenle hem iş yeri çalışanı hem de müşteri, COVID-19 salgını süresince geçerli olmak üzere korunma önlemleri olarak aşağıdaki kurallara uyulmalıdır. Her iş yerinin görünür bir yerine önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yerinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » İş yerinde kalabalık oluşmasını engellemek için, müşteriler randevu ile kabul edilmelidir. Müşterilerin randevu saatinde gelmeleri istenmelidir.
    » Müşteriye olabildiğince az sayıda personel ile hizmet verilmeli ve bunlar kayıt altına alınmalıdır. Bu uygulama, müşterinin ya da personelin COVID-19 çıkması durumunda temaslı taramasını kolaylaştıracaktır.
    » İş yerinin dışında da sosyal mesafe korunmalı, kalabalık olmasını engelleyecek önlemler alınmalıdır.
    » İş yerinde hizmet verilecek koltuk/ birim sayısı, kişiler arası sosyal mesafeyi koruyacak şekilde (örneğin koltuk sayıları azaltılmalı, birer koltuk atlanarak müşteri oturtulmalı) düzenlenmelidir.
    » İş yerindeki koltuk/birim sayısı kadar içeriye müşteri kabul edilmelidir.
    » İş yerine maskesiz müşteri alınmamalıdır. Müşteriler işlem esnasına kadar maske kullanmalı, ancak yapılacak işlemin özelliğine göre kısa süreli maskeyi çıkarabilir.
    » İş yerine müşteri ve çalışan dışında kimse bulunmamalı, misafir alınmamalıdır.
    » İş yeri içinde su ve sabuna erişim kolay olmalı ve burada tek kullanımlık kâğıt havlular bulundurulmalıdır.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere el antiseptiği bulundurulmalı ve sürekliliği sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, iş yerine girmesini takiben ellerini yıkaması ya da el antiseptiği kullanması konusunda uyarılmalıdır.
    » İş yerinde satışa sunulan şampuan, kozmetik gibi ürünleri mümkün olduğunca cam veya tezgâhların arkasında korumaya alınmalıdır, ortalıkta bırakılmamalıdır.
    » Müşterilere hizmet verilirken yiyecek ve içecek (su hariç) servisi yapılmamalıdır.
    » İçeride ortak kullanım amacıyla gazete, dergi vb. şeyler bulundurulmamalıdır.
    » Her müşteri için tek kullanımlık malzeme kullanılmalı, tek kullanımlık malzeme sağlanamadığı durumlarda her kullanım sonrasında tekstil malzemeleri en az 60oC’de yıkanmalıdır. Kullanılan aletlerin üzerinde kan veya sekresyon yoksa, %70’lik alkol ile silinmelidir. Kullanılan aletlerin üzerinde kan veya sekresyon varsa, ön temizlik yapıldıktan ve kuruduktan sonra %70’lik alkol ile silinmelidir.
    » Manikür, pedikür, epilasyon gibi işlemlerde kullanılan aletlerin kişiye özel olması sağlanmalıdır. Kişiye özel alet kullanımı sağlanamadığı durumlarda, her müşteriden sonra kullanılan aletlerin temizlik ve sterilizasyonu sağlanmalıdır. Yapılan işlem eldiven kullanmayı gerektiriyorsa tek kullanımlık eldiven kullanılmalıdır. Eldivenli ellerle çevreye dokunulmamalıdır.
    » Fön makinesi mümkün olduğunca kullanılmamalıdır. Fön makinesi gibi yüksek hava akımı yaratan cihazları kullanırken, düşük hızda, yandaki müşteriyi etkilemeyecek yönde ya da diğer müşterilerden farklı bir alanda kullanılmasına özen gösterilmelidir.
    » Saç kesimi esnasında yüze ve baş bölgesinde kalan kesilmiş saçların ve kullanılan araç ve gereçlerin geçici süreliğine temizlenmesi için kullanılan ense fırçasının kullanımı geçici süreliğine durdurulmalıdır.
    » Bayan kuaförleri ve güzellik merkezlerinde cilt bakımı, makyaj ve kalıcı makyaj hizmetinin sunumu geçici süreliğine durdurulmalıdır.
    » Kasa önünde sıra beklerken, durulması gereken yerler zeminde sosyal mesafeyi sağlayacak şekilde işaretlenmelidir.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere, nakit olmayan ödeme yapmaları istenmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » İş yerinde belirlenen kurallara uyulmalıdır.
    » Diğer müşterilerle aradaki sosyal mesafeye (en az 3-4 adım) dikkat edilmelidir.
    » Randevu ile gidilmeli ve randevu saatine uyulmalıdır.

    » Maske (tercihen tıbbi) kullanılmalıdır.
    » İş yerine girdikten sonra eller yıkanmalı ya da el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » İş yeri içinde gerekli olmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır.
    » Çevreye temas sonrası el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Yemek ve içmek (su hariç) için talepte bulunulmamalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Hasta personel (ateş, öksürük, nezle, nefes darlığı gibi belirtileri olan) çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, nezle, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, maskesi takılı olarak pandemi hastanesine yönlendirilmelidir.
    » Personel vardiyalı çalıştırılmalı, çalışma ortamında aynı anda daha az personelin bulunması sağlanmalıdır.
    » Çalışan personelin tümünün kuralına uygun maske takması sağlanmalıdır. Maske ıslandıkça ya da kirlendikçe değiştirilmelidir.
    » Müşteri ile 1 metreden yakın ve 15 dakikadan uzun temas olasılığı olan personelin yüz koruyucu kullanması sağlanmalıdır. Yüz koruyucu her müşteri sonrasında %70’lik alkol ile silinerek tekrar kullanılabilir.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmelerini sağlanmalıdır. Bunun için, eller sık sık en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği ile ovalanmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personelin dinlenme alanlarında sosyal mesafenin korunması ve maske takılmasının sürdürülmesi sağlanmalıdır. Yemek yerken ya da çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için, bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
    » Çalışan personelin temaslı ya da izolasyonda olmadığından emin olunmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » Temizlik günlük olarak yapılmalıdır. Ancak, sık kullanılan alanlar daha sık temizlenmelidir.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) sodyum hipoklorit içeren çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silerek dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgahları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli, %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa, hemen arkasından %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Temizlik yapan personelin maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkartıp iş yerindeki çöpe atması, yıkanabilir bez maske kullandıysa yenisiyle değiştirmesini ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkaması, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği ile ovalaması sağlanmalıdır.
    » İş yeri sık sık havalandırılmalıdır.

  3. 3) Ayakkabı ve Çanta Satışı Yapan Esnafların Alması Gereken Önlemler

    Çanta ve ayakkabı satan işletmeler, toplum tarafından sıklıkla kullanılan, ürün temasının olduğu buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması veya kalabalık ortamları nedeni ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği alanlardır. Bu nedenle müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca telefon ve internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi gereken her yerde (ödeme alanları vb.) mesafe yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişiler dışarıda kalmalıdır.
    » İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her
    zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » İş yerine giren her müşterinin ellerini dezenfekte etmesi sağlanmalıdır.
    » Ürün deneme süresi mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır.
    » Denenen ürünlere Ultraviyole ışınları uygulanmamalıdır. Avrupa Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi tarafından önerilmeyen bu işlem insan sağlığına zararlı olabilir.
    » Ayakkabı denemede kullanılan kolaylaştırıcı aparat (ayakkabı çekeceği) her müşteriden sonra %70’lik alkol veya 1/100 çamaşır suyu içeren bezle silinerek dezenfekte edilmelidir.
    » Personeli korumak için tezgâhlar ve müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme yapmaları istenmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya ile ellerini temizlemelidir.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır. Dokunulduğunda el antiseptiği kullanmaları sağlanmalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel olduğunda çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve çıkarıldıktan sonra el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personel müşterilerle aynı ürünlere dokunacağı için, her müşteriden sonra ellerini temizlemelidir.
    » Müşteri ile ayakkabı, çanta denemesine yardım etme gibi 1 metreden daha yakın durumlarda çalışma öncesinde tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanılmalıdır.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/ kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
    sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli, %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik yapan personelin maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
    » Klimalar dışarıdan %100 temiz hava alacak modda çalıştırılmalı, fan hızı düşük tutulmalıdır. Klimaların bakım, temizlik ve filtre değişikliği zamanında yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık aralıklarla temizlenmelidir. 

  4. 4) Bakkalların Alması Gereken Önlemler

    İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı, sosyal mesafe ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. İş yeri girişinde, içinde ve ödeme noktası yakınında uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
    şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Çalışan ve müşteri dahil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra
    beklenmesi gereken her yerde (ödeme alanları vb.) mesafe yer işaretleriyle
    belirlenmelidir.
    » Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
    belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişiler dışarıda kalmalı, iş yerine misafir alınmamalıdır.
    » İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Renkli kordon ya da şerit veya plastik duba gibi bir blokaj materyali bu amaç ile kullanılabilir.
    » Açık ürünlerin paketlenerek satılması, müşterilerin bu ürünlere dokunmasının engellenmesi, mümkünse raflardaki ürünlerin çalışan personel tarafından müşteriye verilmesi sağlanmalıdır.
    » Kasa önünde müşteri bekleme yerleri arasında (en az 1 metre) olacak
    şekilde yer işaretlemesi yapılmalıdır.
    » Müşterilerin temassız ödeme yapması teşvik edilmelidir.
    » Personeli korumak için tezgâhlar ve müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » İş yeri girişindeki asılı afişte belirtilen kurallara uyulmalıdır.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalı ve içeride maske
    çıkartılmamalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak basit bez maske takılması yeterlidir.
    » Diğer müşteriler ve çalışanlar ile aradaki sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4
    adım) korunmalıdır.
    » Mecbur kalınmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır.
    » Sık dokunulan yüzeylere dokunulması durumunda, el antiseptiği
    kullanılmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
    gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe
    ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el
    antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşteri ile aradaki sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmeleri sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve
    sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği / en az %70’lik alkol
    içeren kolonya kullanılmalıdır.
    » Personelin dinlenme alanlarında 1 metrelik sosyal mesafe korunmalı ve
    maske takılmasının sürdürülmesi sağlanmalıdır.
    » Yemek, su/çay/kahve molalarında maske çıkarılacağı için, kapalı alanda
    aynı anda birden fazla kişi olmamalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yeri temizliği günlük olarak yapılmalıdır. Sık kullanılan alanlar (masa ve tezgahlar gibi) daha sık temizlenmelidir.
    » Hassas yüzeylerin (telefon, bilgisayar gibi) dezenfeksiyonu %70’lik alkol ile ıslatılmış bezle silinerek yapılmalıdır.
    » İş yerinde sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa
    yüzeyleri gibi) temizliğinin su ve deterjanla yapılması yeterlidir. Temizlik
    sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay
    bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için
    kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için
    1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9)
    kullanılmalıdır.
    » Klimalar dışarıdan %100 temiz hava alacak modda çalıştırılmalı, fan hızı
    düşük tutulmalıdır. Klimaların bakım, temizlik ve filtre değişikliği zamanında yapılmalıdır.
    » İş yerlerinde pencereler ve kapılar açılarak doğal havalandırma sık
    yapılmalıdır.
    » Varsa iş yeri lavabosu ve tuvaleti sık aralıklarla temizlenmelidir. İş yeri
    lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır.
    » İş yerindeki dinlenme alanları ile tuvaletinin pencereleri açık tutulmalıdır.
    » Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma
    aletleri çalıştırılmamalıdır.

  5. 5) Büfe, Kantin ve Bayilerde Alınması Gereken Önlemler

    İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı, sosyal mesafe ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. İş yeri girişinde, içinde ve ödeme noktası yakınında uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
    şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Çalışan ve müşteri dahil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye çalışan/müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi gereken her yerde (iç ve dış alanlar) bekleme mesafeleri yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Renkli kordon ya da şerit veya plastik duba gibi bir blokaj materyali bu amaç ile kullanılabilir.
    » Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
    belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » Bu iş yerlerindeki yeme içme alanlarının kullanımı restoran, lokanta ve
    kafelerle birlikte açılmalıdır. Bu alanlarda “Restoran, lokanta ve kafeler” için yayınlanacak kurallar uygulanmalıdır.
    » Bahis bayilerinde bahis doldurma işlemi dış mekanda yapılmalı, ortak
    kullanım amacı ile kalem, broşür vb. materyal bulundurulmamalıdır.
    » Açık ürünlerin paketlenerek satılması, müşterilerin bu ürünlere dokunmasının engellenmesi, mümkünse raflardaki ürünlerin çalışan personel tarafından müşteriye verilmesi sağlanmalıdır.
    » Kasa önünde müşteri bekleme yerleri arasında (en az 1 metre) olacak
    şekilde yer işaretlemesi yapılmalıdır.
    » Müşterilerin temassız ödeme yapması teşvik edilmelidir.
    » Personeli korumak için tezgâhlar/personel ve müşteri alanı arasına geçici
    bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » İş yeri girişindeki asılı afişte belirtilen kurallara uyulmalıdır.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalı ve içeride maske
    çıkartılmamalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına
    uygun olarak basit bez maske takılması yeterlidir.
    » Diğer müşteriler ve çalışanlar ile aradaki sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4
    adım) korunmalıdır.
    » Mecbur kalınmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır.
    » Sık dokunulan yüzeylere dokunulması durumunda, el antiseptiği
    kullanılmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşteri ile aradaki sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmeleri sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve
    sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği / en az %70’lik alkol
    içeren kolonya kullanılmalıdır.
    » Personelin dinlenme alanlarında 1 metrelik sosyal mesafe korunmalı ve
    maske takılmasının sürdürülmesi sağlanmalıdır.
    » Yemek, su/çay/kahve molalarında maske çıkarılacağı için, kapalı alanda
    aynı anda birden fazla kişi olmamalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yeri temizliği günlük olarak yapılmalıdır. Sık kullanılan alanlar (masa ve tezgahlar gibi) daha sık temizlenmelidir.
    » Hassas yüzeylerin (telefon, bilgisayar gibi) dezenfeksiyonu %70’lik alkol ile ıslatılmış bezle silinerek yapılmalıdır.

    » İş yerinde sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa
    yüzeyleri gibi) temizliğinin su ve deterjanla yapılması yeterlidir. Temizlik
    sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay
    bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir.
    Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için
    kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için
    1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9)
    kullanılmalıdır.
    » Klimalar dışarıdan %100 temiz hava alacak modda çalıştırılmalı, fan hızı
    düşük tutulmalıdır. Klimaların bakım, temizlik ve filtre değişikliği zamanında yapılmalıdır.
    » İş yerlerinde pencereler ve kapılar açılarak doğal havalandırma sık
    yapılmalıdır.
    » Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu ve
    tuvaleti sık aralıklarla temizlenmelidir.
    » İş yerindeki dinlenme alanları ile tuvaletinin pencereleri açık tutulmalıdır.
    » Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma
    aletleri çalıştırılmamalıdır.
    5.5. COVID-19 Kapsamında Büfelerde Alınması Gereken Önlemler
    » İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı ve sosyal mesafe için uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Büfelerde müşteri ve çalışan için el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Büfede tıbbi/bez maske takılmalı, nemlendikçe değiştirilmelidir. Her maske değişiminden sonra el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Büfe önünde sosyal mesafenin (en az 1 metre, 3-4 adım) korunması için
    zeminde işaretleme yapılmalıdır.
    » Müşterilerin tek tek alışveriş yapmaları sağlanmalıdır.
    » Her ödeme işleminden sonra el antiseptiği kullanılmalıdır. Ödemelerde
    mümkünse temassız ödeme şekli teşvik edilmelidir.
    » Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaşma riskini artırabileceğinden büfede çalışanlar eldiven kullanmamalıdır. El hijyenine dikkat edilmesi yeterli olacaktır.

    » Büfenin temizliği günlük olarak yapılmalı, sık kullanılan alanlar (masa ve
    tezgahlar gibi) daha sık temizlenmelidir.
    » Büfede pencereler ve kapılar açılarak doğal havalandırma sık yapılmalıdır.
    » Hassas yüzeylerin (telefon, bilgisayar gibi) dezenfeksiyonu %70’lik alkol ile ıslatılmış bezle silinerek yapılmalıdır.
    » Büfeye misafir alınmamalıdır.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Büfe önündeki asılı COVID-19 ile ilgili afişte belirtilen kurallara uyulmalıdır.
    » Tıbbi/bez maske takılmalıdır.
    » Diğer müşteriler ve çalışanlar ile aradaki sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4
    adım) korunmalıdır.
    » Mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunulmamalı, dokunulması durumunda
    el antiseptiği kullanılmalıdır.

  6. 6) Kasap, Manav, Kuruyemişçi, Balıkçı ve Diğer Gıda Satış Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler

    Kasap, manav, kuruyemişçi, balıkçı ve diğer gıda satıcıları gibi küçük işletmeler, toplum tarafından sıklıkla kullanılan buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması nedeni ile COVID-19’un yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği alanlardır. Müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca randevulu ya da telefon ve internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
    şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi gereken her yerde (iç ve dış mekân dâhil) mesafeler yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
    belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » Gıda satış yerlerinin dışında sıra oluşması durumunda sosyal mesafenin
    korunması sağlanmalı, kalabalık oluşmasını engelleyecek önlemler
    alınmalıdır. Gerekirse sosyal mesafeyi sağlayacak şekilde zeminde
    işaretlemeler yapılmalıdır.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Diğer aile
    bireylerinin mümkünse dışarıda kalmaları özendirilmelidir.
    » Gıda satış yerlerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı
    el antiseptiği veya %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El
    antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her
    zaman dolu olması sağlanmalıdır. İş yerine giren her müşterinin ellerini
    dezenfekte etmesi sağlanmalıdır.
    » Ürünler mümkün olduğunda cam veya tezgâhların arkasında korumaya
    alınmalıdır.

    » Ürünlerden uygun olanlar (sebze-meyve gibi) daha önceden farklı
    miktarlarda paketlenip satışa sunulmalıdır.
    » Paketli olmayan ürünlere müşterinin dokunmaması sağlanmalıdır. Tek
    kullanımlık eldivenler kullanarak müşterilere servis yapılmalı ve her
    müşteriden sonra eldivenler çıkarılmalı ve kapaklı çöp kutusu/çöp
    torbasına atılmalıdır.
    » Mümkünse personel ile müşteri arasında direkt temas kurmalarının
    önlenebilmesi ve damlacık yoluyla bulaşın engellenmesi amacıyla şeffaf
    bir bariyer yerleştirilmelidir.
    » Müşterilerin ödemelerinde tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan
    ödeme yapmaları teşvik edilmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması
    sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
    sağlamaları konusunda uyarılmalıdır.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak basit bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için temiz maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya kolonya
    kullanmalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde gıdalara dokunmamalıdır. Bütün ürünler çalışan
    personel tarafından paketlenmeli ve müşteriye verilmelidir.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Gıda satış yerlerinde çalışan personel hasta (ateş, öksürük, nezle, nefes
    darlığı gibi belirtileri olan) olduğunda çalışmamalıdır.

    » Personel çalışırken ateş, öksürük, nezle, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, maskesi takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Alışveriş sırasında müşteri ile 1 metreden daha uzak mesafede
    bulunulmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalı, sık aralıklarla
    ellerin hijyeni sağlanmalıdır.
    » El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla
    yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği
    kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal
    sabun yeterlidir.
    » Et ve et ürünleri, paketlenmemiş gıda maddeleri satışında çalışan personel eldiven kullanmalıdır. Eldiven gıda dışındaki nesnelere değmemelidir. İş bitince eldiven çıkarılıp, el hijyeni sağlanmalıdır. Kullanılan eldiven çöp kovası/çöp torbasına atılmalı, yeni bir eldiven takılmalıdır.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
    » Gıda satış yerlerindeki müşteri oturma alanları kaldırılmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » Gıda satış yerlerinde her gün su ve deterjanla düzenli olarak temizlik
    yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
    telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
    Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
    sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
    hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde
    korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
    dezenfektandır. Tuvalet temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu
    (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşikleri ile temizlik yapılmasının uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon, POS cihazı ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik
    alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
    %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Temizlik yapan personelin maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır.
    Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkartıp iş yerindeki
    çöpe atması ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Klimalar dışarıdan %100 temiz hava alacak modda çalıştırılmalı, fan hızı
    düşük tutulmalıdır. Klimaların bakım, temizlik ve filtre değişikliği zamanında yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
    aralıklarla temizlenmelidir.

  7. 7) Kitap ve Kırtasiye Mağazalarında Alınması Gereken Önlemler

    Kitap ve kırtasiye mağazaları toplum tarafından sıklıkla kullanılan, ürün temasının olduğu buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması veya kalabalık ortamları nedeni ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği alanlardır. Bu nedenle müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca telefon ve internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske
    kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
    şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi gereken her yerde (iç ve dış alanlar dâhil) sosyal mesafe yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
    belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
    antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır.
    El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve
    her zaman dolu olması sağlanmalıdır. Müşterilerin girişte bu ürünleri
    kullanmaları sağlanmalıdır.
    » Müşterilerin ürünlerle temasını mümkün olduğu kadar azaltacak önlemler alınmalıdır.
    » Müşterilerin inceleme amacı ile el temasının yoğun olduğu dayanıklı ürünlere belirli periyotlarla %70 alkol içeren dezenfektan spreyle püskürtülerek dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Müşteri tarafından incelenip alınmayan raf ürünleri, mümkün olduğu kadar raftaki ürünlerin en altına veya arkasına yerleştirilmelidir.
    » Personeli korumak için tezgâhlar ve kasa görevlileri ile müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları istenmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması
    sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
    sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya ile ellerini ovalamalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
    Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.
    » Mümkün olduğunca müşteriler kitap reyonları ve rafları arasında sosyal
    mesafeyi ihlal edecek şekilde dolaşmamalı, kitapları karıştırmamalı,
    müşterinin istediği kitapları tezgâhtarlar ilgili bölümden alıp getirmelidir.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    olduğunda çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
    telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
    Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
    sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
    hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde
    korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
    dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır
    suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
    %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
    aralıklarla temizlenmelidir. 

  8. 8) Konfeksiyon, Giyim Mağazaları ve Tuhafiyelerde Alınması Gereken Önlemler

    Giyim mağazaları ve tuhafiyeler toplum tarafından sıklıkla kullanılan, ürün temasının olduğu buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması veya kalabalık ortamları nedeni ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği alanlardır. Bu nedenle müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca telefon ve internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. Terziler randevulu çalışmalıdır. İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
    şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra
    beklenmesi gereken her yerde (ödeme alanları vb.) mesafe yer işaretleriyle
    belirlenmelidir.
    » Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
    belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
    antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El
    antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her
    zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » Deneme kabinleri mümkün olduğu kadar kullanılmamalı, içeride kalma
    süresi sınırlandırılmalıdır (10 dakikayı geçmemeli).
    » Deneme kabinlerinde kesinlikle maskeler çıkarılmamalıdır. Her
    giyim kabinine müşterilerin maskelerini çıkarmamaları ve yüzeylere
    dokunmamaları için uyarı yazıları asılmalıdır.
    » Her müşteriden sonra kabin havalandırılarak sık kullanılan yüzeyler uygun şekilde temizlenmelidir. Kabinler kullanılmadığı zamanlarda kapı/perdeler açık bırakılmalı ve havalandırmanın sürdürülmesi sağlanmalıdır. İkiden fazla deneme kabini olan iş yerlerinde deneme kabinleri birer atlayarak ve dönüşümlü kullanılmalıdır (ör. ilk seferde 1,3,5, ikinci seferde 2,4,6 gibi).
    » Denenen ürünlere Ultraviyole ışınları uygulanmamalıdır. Avrupa Hastalık
    Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi tarafından önerilmeyen bu işlem insan sağlığına zararlı olabilir.
    » Müşteri tarafından denenip alınmayan raf ürünleri, katlandıktan sonra
    raftaki ürünlerin en altına yerleştirilmelidir.
    » Personeli korumak için tezgâhlar ve kasa görevlileri ile müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları istenmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması
    sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
    sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya ile ellerini ovalamalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
    Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    olduğunda çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Ölçü alırken ya da prova yaparken 1 metrelik sosyal mesafe
    korunamayacağından tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanılmalı, iğne ve
    diğer aletler ağza götürülmemelidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
    telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
    Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
    sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
    hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde
    korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
    dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır
    suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
    %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
    aralıklarla temizlenmelidir.

  9. 9) Kuyumcu, Bijuteri ve Saatçilerde Alınması Gereken Önlemler

    Kuyumcu, Bijuteri ve Saatçi gibi küçük işletmeler, toplum tarafından sıklıkla kullanılan buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması nedeni ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği alanlardır. Ürünler alınmadan önce deneme incelemeye muhtaç olduğu için elle temas da yoğundur. İçinde bulunduğumuz süreçte müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca telefon ve internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
    şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi gereken her yerde (iç ve dış mekân dâhil) mesafeler yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
    belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişiler dışarıda kalmalıdır.
    » İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
    antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El
    antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her
    zaman dolu olması sağlanmalıdır. İş yerine giren her müşterinin ellerini
    dezenfekte etmesi sağlanmalıdır.
    » Deneme süresi mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır. Denenen ürün
    alınmıyorsa ürüne zarar vermeyecek özellikte alkol veya sabunlu suyla
    silinmelidir.
    » Denenen ürünlere Ultraviyole ışınları uygulanmamalıdır. Avrupa Hastalık
    Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi tarafından önerilmeyen bu işlem insan sağlığına zararlı olabilir.
    » Personeli korumak için tezgâhlar ve müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları istenmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması
    sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
    sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya ile ellerini ovalamalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personel müşterilerle aynı ürünlere dokunacağı için her müşteriden sonra ellerini temizlemelidir.
    » Müşteri ile 1 metre sosyal mesafenin korunamadığı takı, gözlük ya da
    aksesuar takılmasına yardım etme gibi durumlarda çalışma öncesinde tıbbi
    maskeye ek olarak yüz koruyucu kullanılmalıdır.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre
    suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No:
    7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir.
    Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet
    dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit
    Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
    %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
    aralıklarla temizlenmelidir. 

  10. 10) Oyuncak Mağazalarında Alınması Gereken Önlemler

    Oyuncak mağazaları toplum tarafından sıklıkla kullanılan, ürün temasının olduğu buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması veya kalabalık ortamları nedeni ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği alanlardır. Bu nedenle müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca telefon ve internet üzerinden karşılanacak hale getirilmelidir. İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
    şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi gereken her yerde (iç ve dış alanlar dâhil) sosyal mesafe yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
    belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
    antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır.
    El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve
    her zaman dolu olması sağlanmalıdır. Müşterilerin girişte bu ürünleri
    kullanmaları sağlanmalıdır.
    » Müşterilerin ürünlerle temasını mümkün olduğu kadar azaltacak önlemler alınmalıdır.
    » Müşterilerin inceleme amacı ile el temasının yoğun olduğu dayanıklı
    ürünlere iki saate bir yakın mesafeden %70 alkol içeren dezenfektan spreyle püskürtülerek ürün dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Bisiklet, akülü araba gibi ürünleri müşterilerin denemesi durumunda,
    her denemeden sonra el temasının olduğu yerleri ve oturma aparatları
    dezenfektanlı bezle silinmelidir.

    » Müşteri tarafından incelenip alınmayan raf ürünleri, mümkün olduğu kadar raftaki ürünlerin en altına veya arkasına yerleştirilmelidir.
    » Mağazalarda çocuklar için oyun-eğlence makineleri varsa bu makineler
    kullanıma kapatılmalı, çocukların dikkatini dağıtmaması açısından üzeri
    örtülmelidir.
    » Personeli korumak için tezgâhlar ve kasa görevlileri ile müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları istenmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması
    sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
    sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya ile ellerini ovalamalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
    Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    olduğunda çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
    telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
    Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
    sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
    hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde
    korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
    dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır
    suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
    %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
    aralıklarla temizlenmelidir. 

  11. 11) Semt Pazarları ve Pazar Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler

    Pazar yerleri toplu bulunulan yerlerden olduğu için COVID-19 bulaşma açısından risklidir. COVID-19 bulaşma riskini en aza indirmek için aşağıdaki önlemlere uyulmalıdır.

    Pazar Yerlerinde Alınacak Önlemler

    » Barındırdıkları risk açısından pazar yerlerinde kurallara uyum çok sıkı
    denetlenmelidir.
    » Pazar yerlerinin tüm giriş ve çıkışları kontrol altına alınmalıdır
    » Pazar yerlerinin girişlerinde ve pazar içerisinde uygun yerlere kurallar,
    sosyal mesafe, maske kullanımı ve el temizliğiyle ilgili afişler asılmalıdır.
    » Pazar yerlerine girişte maske zorunlu olmalıdır. Pazar yerinde kesinlikle
    maskesiz çalışan esnaf veya müşteri bulunmamalıdır. Maskelerin doğru
    şekilde kullanılması (çene ve burunu kapatacak şekilde) sağlanmalıdır.
    » Pazar yerleri/alanında, sergi, tezgâh ve/veya tahtalar araları en az 3 metre
    olacak şekilde yerleştirilmelidir.
    » Pazar yerlerindeki satıcılar ve müşteriler dâhil kişi sayısı her 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde veya tezgah sayısının iki katı kadar müşteriyle sınırlandırılmalıdır. Hesaplama yapılarak pazar yerinin kapasitesi girişlere asılarak ilan edilmelidir.
    » Pazar yerine giren müşteri sayısı belirlenerek (görevlinin sayması veya
    turnike benzeri sistemler konulması) müşteri kapasitesine ulaşıldığında
    yeni müşteriler alınmamalı, sosyal mesafe (en az 1 metre) kurallarına göre
    bekletilmelidir.
    » Pazar yerlerinin tüm girişlerinde ve her tezgâhta el antiseptiği (kolonya vb.) bulundurulmalıdır.
    » Tezgâh olmadan yerde satış yapılmamalıdır.
    » Tezgâhtarlar sık sık ellerini antiseptik ile temizlemelidir.
    » Tezgâh aralarındaki geçiş yerlerinde sıkışıklığa neden olacak kasa ve
    ambalajlar bulundurulmamalıdır.
    » Pazar tezgahlarının önünde zemine sosyal mesafenin korunmasını
    sağlayacak işaretler konulmalıdır.

    » Pazar/satış yerlerinde ambalajsız satılan yaş sebze ve meyvelerin
    tüketicilerce temas edilmeden, doğrudan pazarcı esnafı tarafından hijyen
    koşullarına dikkat edilerek satışının yapılması sağlanmalıdır. Müşteri
    tarafından ürün seçimine izin verilmemelidir.
    » Kapalı pazar yerlerinin havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Pazar yerlerinde çöpler açıkta bırakılmamalı, kapalı poşetlerle uygun
    şekilde toplanmalıdır.
    » Satışlar sona erdikten sonra pazar alanının temizliği toplu yaşam alanlarında yer temizliğinde kullanılan esaslar çevresinde su ve deterjanla yapılmalıdır.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Pazar yerine maskesiz girişlere izin verilmemelidir. Maske pazar yerinde
    bulunulduğu sürece çıkarılmamalıdır. Ağız ve burnunu kapatacak şekilde
    maske takmalıdır.
    » Pazar yerlerinde sosyal mesafeye (en az 1 metre) uymaları konusunda
    uyarılmalıdır.

    Pazarcı Esnafına Yönelik Önlemler

    » Pazar yerlerinde çalışan ve görev yapan herkes COVID-19, sosyal mesafe,
    maske kullanımı ve el temizliği konusunda bilgilendirilmelidir.
    » Pazar yerlerine girişte pazarcı esnafının ateşi ölçülmeli, ateşi 38oC üzerinde olanlara tıbbi maske takılmalı, pazar yerine girişine izin verilmemeli ve sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı olan pazarcı esnafının pazar
    yerine girişine izin verilmemelidir.
    » Pazarcı esnafı ağız ve burnunu kapatacak şekilde maske takmalıdır.
    Nemlendikçe ya da kirlendiğinde maske değiştirilmeli, maskenin dış
    yüzüne dokunulmamalıdır. Maske değiştirmeden önce ve sonrasında el
    antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Tezgâh arkasında satış yaparken diğer pazarcılarla arasındaki mesafenin en az 1 metre, 3-4 adım olmasına dikkat etmelidir.
    » Pazarcı esnafı ambalajsız satılan yaş sebze ve meyvelere tüketicilerin temas etmesini önlemeli, doğrudan kendileri hijyen koşullarına dikkat ederek poşetlemeli ve satışını yapmalıdır.
    » Pazar esnafı bağırarak satış yapmamalıdır.

    » Pazar esnafı yemek yerken sosyal mesafe kurallarına dikkat etmelidir.

    Lavabo ve Tuvaletler

    » Tuvaletlerde %70 alkollü el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Tuvalet alanlarına giriş kapıları otomatik kapı sistemine çevrilmelidir.
    Bu imkân yoksa tuvalet alanına giriş kapılarını kolları çok sık dezenfekte
    edilmelidir.
    » Tuvaletlerin zeminleri, klozetler, pisuvarlar, lavabolar, musluk ve batarya
    başlıkları, kapı kolları sık sık temizlenir, dezenfekte edilmelidir.
    » Tuvalet ve lavaboların temizlik saatleri kayıt edilmelidir ve görünür şekilde asılmalıdır.
    » Tuvaletlerde eksik malzeme olmamalı, devamlı sıvı sabun, tuvalet kağıdı ve kağıt havlu bulundurulmalıdır.
    » El kurutma fanları kullanıma kapatılmalıdır. Tek kullanımlık kağıt havlular kullanılmalıdır.
    » Tuvalet temizliği yapacak personel eldiven, maske ve gözlük/siperlik
    kullanmalıdır.
    » Tuvaletlerde hijyen bilgilendirme ve uyarı afişleri olmalıdır.

  12. 12) Terzi, Ayakkabı Tadilat İşletmeleri ve Kuru Temizlemecilerde Alınması Gereken Önlemler

    Terzi, ayakkabı tadilat işletmeleri ve kuru temizlemeciler toplum tarafından sıklıkla kullanılan, ürün temasının olduğu buna karşılık iş yeri alanlarının küçük olması nedeni ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği alanlardır. İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
    şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi gereken her yerde (iç ve dış mekânlar dâhil) sosyal mesafe yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
    belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişiler dışarıda kalmalıdır.
    » İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
    antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El
    antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her
    zaman dolu olması sağlanmalıdır. İş yerine giren her müşterinin ellerini
    dezenfekte etmesi sağlanmalıdır.
    » Personeli korumak için tezgâhlar ve kasa görevlileri ile müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları istenmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
    sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya ile ellerini ovalamalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
    Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    olduğunda çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Ölçü alırken ya da prova yaparken 1 metrelik sosyal mesafe
    korunamayacağından tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanılmalı, iğne ve
    diğer aletler ağza götürülmemelidir.
    » Teslim alınan bütün ürünler poşet içinde alınmalı ve poşet içinde teslim
    edilmelidir.
    » Terzi ve ayakkabı tadilat iş yerlerinde teslim alınan ürünler en az bir gün
    bekletildikten sonra işleme tabi tutulmalıdır.

    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
    telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
    Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
    sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
    hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde
    korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
    dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır
    suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
    %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık
    aralıklarla temizlenmelidir.

  13. 13) Ticari Taksiler ve Taksi Duraklarında Alınması Gereken Önlemler

    Ticari Taksi Duraklarında Alınması Gereken Önlemler

    » Ticari taksi duraklarında COVID-19 hakkında bilgilendirme yapılmalı ve
    duraklara COVID-19, el yıkama, maske takma kuralları konusunda afişler
    asılmalıdır.
    » Ticari taksi duraklarında kişiler arası mesafe (3-4 adım, 1 metre) korunmalıdır.
    » Ateş, öksürük veya solunum sıkıntısı olan, COVID-19 olan ya da son 14 gün
    içinde COVID-19 vakası ile teması olan şoförlerin çalışmaması sağlanmalıdır.
    » Ticari taksi duraklarının temizliği günlük olarak su ve deterjan ile yapılmalıdır.
    » Durağın içinde sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, masa yüzeyleri,
    elektrik düğmeleri gibi) temizliğine özellikle dikkat edilmelidir. Bu amaçla,
    su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5
    litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas
    No: 7681-52-9) veya %70 alkol kullanılabilir. Durak tuvalet temizliği için
    1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9)
    kullanılmalıdır.
    » Çamaşır suyu içeride kimse olmadığı zamanlarda kullanılmalı, sonrasında
    kuruyana ve koku çıkana kadar havalandırılmalıdır.

    Ticari Taksideki Müşteriler İçin Alınması Gereken Önlemler

    » Taksiye binen tüm müşteriler tıbbi/bez maske takmalı ve yolculuk boyunca çıkarmamalıdır.
    » COVID-19 ile uyumlu belirtileri (ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes
    darlığı vb.) olanların tıbbi maske takması sağlanmalı, sağlık merkezine
    yönlendirilmelidir.
    » Ticari taksilerde, gün içerisinde araca binen her müşterinin kullanımına
    yetecek ölçüde alkol bazlı el antiseptiği veya %70’lik alkol içeren kolonya
    bulundurulmalı, müşteri taksiye bindiği anda şoför tarafından alkol bazlı el
    antiseptiği veya kolonya müşteriye ikram edilmelidir.

    Ticari Taksi Şoförleri İçin Alınması Gereken Önlemler

    » Ticari taksilere aynı anda üç kişiden fazla müşteri kabul edilmemelidir
    » Ticari taksi şoförleri, kişisel hijyen kurallarına uygun şekilde hareket etmeli ve aracın içinde mutlaka tıbbi maske kullanmalıdır.
    » Maskeler nemlenmesi durumunda değiştirilmelidir. Maskeler çıkarılırken
    lastiklerinden tutulmalı, maskelerin dış yüzeyine dokunulmamalı, maskeler
    tekrar lastiklerinden tutularak takılmalıdır. Kullanılmış maskeler ağzı bağlı
    çöp torbasına atılmalıdır. Maske değiştirme söz konusu ise el antiseptiği
    kullanılmalıdır.
    » Temassız ödeme yöntemleri teşvik edilmelidir.

    Ticari Taksilerde Havalandırma, Temizlik ve Dezenfeksiyon

    » Ticari taksilerdeki klima sistemi havalandırması, dışarıdan temiz havanın
    içeriye alınması şeklinde olmalıdır. Klimanın iç havalandırma sistemi
    (içerideki havanın tekrar içeriye verilmesi) fonksiyonu önlenmelidir.
    » Ticari takside pencereler uygun olan her fırsatta açılarak taksinin iç havasının temizlenmesi sağlanmalıdır.
    » Ticari taksinin genel iç temizliği gün sonunda ve her vardiya değişiminde su ve deterjan ile yapılmalıdır.
    » Aracın iç yüzeyi su ve deterjanlı bez kullanılarak silinmelidir.
    » Her müşteriden sonra sık temas edilen yüzeyler (kapı kolları, telsiz, cam
    açma düğmesi, emniyet kemeri tokaları) önce su ve deterjanlı bezle
    silinmeli, daha sonra da 1/100 oranında sulandırılmış çamaşır suyu veya
    %70’lik alkol/kolonya ile dezenfekte edilmelidir. Bu temizlik yolcu olmadığı
    durumlarda yapılmalı ve sonrasında kuruyana ve koku çıkana kadar
    havalandırılmalıdır.

  14. 14) Minibüslerde Alınması Gereken Önlemler

    Minibüsler toplu ulaşım araçları olduğu için COVID-19 salgınının yayılması açısından özellik arz eder. Bu sebeple aşağıdaki önlemler alınmalıdır.

    Minibüsteki Yolcular İçin Alınması Gereken Önlemler

    » Yolcular minibüsü beklerken sosyal mesafe kuralına uymalıdır.
    » Yolcular minibüse binerken ve inerken sosyal mesafe kuralına uymalıdır.
    » Minibüslere seyreltme kurallarına uygun olacak şekilde, bir kişilik koltuklara 1 kişi, 2 kişilik koltuklara 1 kişi, 4 kişilik koltuklara 3 kişi oturacak şekilde yolcu alınabilir.
    » Minibüslerde, gün içerisinde araca binen her müşterinin kullanımına yetecek ölçüde alkol bazlı el antiseptiği veya %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalı, müşteri minibüse bindiği anda alkol bazlı el antiseptiği veya kolonya kullanmalıdır.
    » Minibüse binen tüm müşteriler tıbbi/bez maske takmalı ve yolculuk
    boyunca çıkarmamalıdır.
    » Minibüslerde bir mecburiyet olmadıkça su dâhil içecek ve yiyecek
    kullanılmamalıdır.

    Minibüs Şoförleri İçin Alınması Gereken Önlemler

    » Minibüs şoförleri ilgili kuruluş/odalar tarafından COVID-19 hakkında
    bilgilendirilmelidir.
    » COVID-19 ile uyumlu belirtileri (ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı vb.) olan şoförler çalışmamalı, sağlık merkezine yönlendirilmelidir.
    » Minibüs şoförleri, son duraklarda sıra beklerken sosyal mesafe kuralına
    uymalıdır.
    » Minibüs şoförleri, kişisel hijyen kurallarına uygun şekilde hareket etmeli ve aracın içinde mutlaka tıbbi maske kullanmalıdır.
    » Maskeler nemlenmesi durumunda değiştirilmelidir. Maskeler çıkarılırken
    lastiklerinden tutulmalı, maskelerin dış yüzeyine dokunulmamalı, maskeler
    tekrar lastiklerinden tutularak takılmalıdır. Kullanılmış maskeler ağzı bağlı
    çöp torbasına atılmalıdır. Maske değiştirme söz konusu ise el antiseptiği
    kullanılmalıdır.

    » Her müşteri ücretini kendisi verip, para üstünü kendisi almalıdır.
    » Minibüs şoförleri için kapalı dinlenme alanı olan minibüs duraklarında, ticari taksi duraklarında alınması gereken önlemlere uyulmalıdır.

    Minibüslerde Havalandırma, Temizlik ve Dezenfeksiyon

    » Minibüslerin içine müşterilerin görebileceği bir yere COVID-19 bilgilendirme afişi asılmalıdır.
    » Minibüslerde klimanın iç hava sirkülasyon düğmesi kapalı olmalıdır.
    » Minibüslerin klima hava filtre bakımı düzenli olarak yaptırılmalıdır.
    » Minibüslerde pencereler uygun olan her fırsatta açılarak, minibüs iç
    havasının temizlenmesi sağlanmalıdır.
    » Minibüslerde genel iç temizliği gün sonunda su ve deterjan ile yapılmalıdır.
    » Aracın iç yüzeyi su ve deterjanlı bez kullanılarak silinmelidir.
    » Her ilk ve son durak arasındaki sefer tamamlandığında sık temas edilen
    yüzeyler (kapı kolları, kol dayama/kolçaklar, tutacaklar, cam açma
    düğmeleri, emniyet kemeri tokaları) önce su ve deterjanlı bezle silinmeli,
    daha sonra da 1/100 oranında sulandırılmış çamaşır suyu veya en az %70’lik alkol/kolonya ile dezenfekte edilmelidir. Araç temizlenirken kapılar ve pencereler açık kalmalıdır. Bu temizlik yolcu olmadığı durumlarda yapılmalı ve sonrasında kuruyana ve koku çıkana kadar havalandırılmalıdır.

  15. 15) Madenlerde Alınacak Önlemler

    Her maden çalışmasının kendine ait coğrafik durum, barınma, yapılan işler gibi nedenlerle farklı özellikleri vardır. COVID-19 kapsamında madenlerde alınacak önlemlerin amacı; vaka görülmesinin önlenmesi, ancak vaka görülürse de salgın
    gelişmesinin önlenmesidir. Önemle göz önünde bulundurulması gereken bir konu da, çalışanlar arasında halen COVID-19 saptanmamış olsa bile, temas nedeniyle bulaşmış ve belirti göstermeyenler olabileceğidir.

    Salgın ile İlgili Önlemler Alınırken Göz Önünde Bulundurulması
    Gereken Temel Noktalar

    » COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu kişiden kişiye bulaşma
    şeklindedir. Bu bulaşma virüsü taşıyan kişinin konuşurken, hapşırırken,
    öksürürken ağız ya da burnundan çıkan damlacıklar yolu ile olur.
    » Öksürük ya da hapşırık ile kirlenen yüzeylerle temas eden ellerin ağıza,
    buruna ya da gözlere değmesi ile de bulaşma mümkün olabilmektedir.
    » Virüsün bulaştığı kimselerde hastalık belirti vermeden de seyredebilir ve
    bu kişiler hastalığın bulaşmasında önemli rol oynar.
    » Hastalık belirtisi olsun ya da olmasın, virüsü taşıyan kişi kısa sürede
    başkalarına da bulaştırabilir.
    » Hastalık yüksek tansiyonu, şeker hastalığı, kalp ve kronik akciğer hastalığı
    olanlarla, kanser tedavisi görenler, immun sistem baskılayıcı ilaç kullananlar, 65 yaş ve üzerindekilerde sıklıkla daha ağır seyretmektedir.

    Önlemlerde Göz Önüne Alınacak Temel Prensipler

    » Kişisel hijyen ve çevre temizliğine sıkı bir şekilde uyulmalıdır.
    » Çalışılan iş yerinde hastalık belirtileri gösteren kişiler saptanmalı ve izole
    edilmelidir.
    » Hastalık saptanan kişilerle teması olanlar izlenmeli ve yakın temaslılar
    COVID-19 rehberine göre yönetilmelidir.
    » Ateş, öksürük veya solunum sıkıntısı olan çalışan saptandığında iş yeri
    sağlık birimi ve il/ilçe sağlık müdürlüğü ile temasa geçilmelidir.
    » COVID-19 vakası tespit edildiği durumlarda vakanın diğer çalışanlardan ayrı tutulacağı bir izolasyon odası oluşturulması ve vaka tesbiti sonrası filyasyon çalışmasına olanak sağlayacak şekilde özellikle servislerde seyahat eden personel kaydı oluşturulmalıdır.

    Alınacak Önlemler ve Yapılacak Uygulamalar
    – İş Yerinde COVID-19 Salgını Kontrolü Amacıyla Sorumlu Bir Görevlinin Belirlenmesi

    » Bu kişi “İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu” tarafından belirlenen tercihen hekim veya sağlık personeli olmalıdır. Bu koşulun sağlanamadığı durumlarda işveren veya temsilcisi tarafından belirlenen bir çalışan COVID-19 hastalığı konusunda bilgilendirilmeli ve görevlendirilmelidir.
    » Başlıca görevleri:
    » İş yerinde alınacak çevre temizlik önlemlerini takip etmek,
    » Zorunlu haller dışında madenlerde görevli olmayan kişilerin çalışma
    alanlarına alınmasını engellemek,
    » İş yerinde personelin sıklıkla kullandığı görünebilir yerlere, Sağlık
    Bakanlığınca yayınlanan COVID-19’dan korunmaya yönelik posterlerin
    asılmasını ve çalışanlara broşürlerin dağıtılmasını sağlamak,
    » Günlük olarak ateş, öksürük ve solunum sıkıntısı açısından çalışanların
    takibini yapmak,
    » Ateş, öksürük ve solunum sıkıntısı gelişen çalışanların kendisine haber
    vermesini sağlayacak yöntemi (telefon, telsiz, önceden belirlenmiş bir
    noktaya müracaat vb.) belirlemek amacıyla Çalışma Ortamı d/i maddesinde
    belirtilen mevcut Acil Durum Planına Acil Durum Planı Algoritmasını
    ekleyerek yeniden düzenlemek ve mevcut Risk Değerlendirmesini
    güncellemek,
    » Alt işverenlerin belirlenen kurallara uyduğunu kontrol etmek, ettirmek,
    » COVID-19 vakası şüphesi oluştuğunda iş yeri sağlık birimi ve il/ilçe sağlık
    müdürlüğü ile temasa geçmek.

    – İş Yerinde Çalışanlar Arasında COVID-19 Bulaşmasını Engellemek İçin
    Önlemlerin Alınması
    » Servis araçlarının kullanımında aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:
    » Servis araçlarının özellikle sık temas edilen yüzeyleri başta olmak üzere
    temizlik ve hijyeninin sık aralıklarla sağlanması,
    » Servis olarak kullanılan araçların girişlerine el antiseptiği konulması,
    » Servis araçlarının taşıma kapasitesinin sosyal mesafe göz önüne alınarak
    planlanması,

    » Servislerle transferi yapılan çalışanların servislerde yan koltuk boş
    kalacak ve arka arkaya gelinmeyecek şekilde çapraz düzende oturtulmasının sağlanması
    » Şantiye dışında servislere binen çalışanların ateşleri ölçüldükten sonra
    servislere alınması
    » Servislerin her sefer sonrası dezenfekte edilmesini sağlanması,
    » Servis kullanan çalışanlara tek kullanımlık tıbbi maske sağlanması,
    » Yurt içi seyahatten ve/veya izinden dönüp sahada çalışması zorunlu olan
    çalışanların mümkünse 14 gün karantinaya alınmasını sağlayacak imkanların oluşturulması ve bu sürenin sonunda belirti göstermeyenlerin (ateş, öksürük, nefes darlığı ve benzeri şikâyet) işbaşı yapmalarının sağlanması
    » İş yerine giriş ve çıkışlar
    » Kullanılacak hijyen malzemelerinin konulmasına yönelik düzenlemelerin
    yapılması,
    » Bulaş riskini artırabilecek parmak izi okutulması gibi sistemlerin geçici
    süreyle kullanılmaması, mümkünse temassız sistemlerin kullanılması,
    » Sosyal mesafe kuralına uygun geçiş işaretlemeleri yapılarak mesafenin
    korunması, yığılmanın önlenmesi,
    » Çalışanların iş yerine girişlerinde temassız ateş ölçer veya termal
    kameralar ile ateşlerinin ölçülmesi ve bunun gün içinde tekrarlanması
    (37.8oC üzeri ateşi tespit edilenlerin sahaya girişine izin verilmemesi)
    » Vardiya içinde ateş, öksürük, nefes darlığı ve benzeri şikâyeti olan
    çalışan tespit edildiğinde maske takarak derhal iş yeri sağlık birimine
    bilgi verilmesi ve 184 veya 112 aranarak il/ilçe sağlık müdürlüğü ile
    temasa geçilmesi.
    » COVID-19 vakası tespit edildiği durumlarda vakanın diğer çalışanlardan
    ayrı tutulacağı bir izolasyon odası oluşturulması ve vaka tesbiti sonrası
    filyasyon çalışmasına olanak sağlayacak şekilde özellikle servislerde
    seyahat eden personel kaydı oluşturulmalıdır.
    » Ziyaretçilerin sahaya girişlerinin sınırlandırılması ve görüşmelerin
    uzaktan ve online olarak yapılmasını sağlamak,
    » Tedarikçi olarak sahaya gelenlerin sağlık risk değerlendirmesi ve ateş
    ölçümü yapılarak kontrollü bir şekilde içeriye alınması, kargo ve benzeri
    kutuların dezenfekte edilerek içeriye alınması,

    » Mümkün durumlarda vardiyaların bölünerek yoğunluk azaltılması.
    » Müşteri, tedarikçi teması yoğun olan birimlerde çalışanların (güvenlik,
    vezne vb.) alanlarında maske, siperlik kullanması veya mümkün olan
    yerlerde ziyaretçi ile güvenlik/resepsiyon görevlileri arasına seperatör
    düzenlemesi yapılmalıdır.
    » Çalışma ortamı
    » COVID-19 salgını dikkate alınarak risk değerlendirmesi ve acil durum
    planlarının güncellenmesi,
    » Yüksek tansiyon, diyabet, kalp ve kronik akciğer hastalığı, kanser
    tedavisi görenler, immun sistem baskılayıcı ilaç kullananlar ve 65 yaş
    üstü çalışanlar iş yerinden uzaklaştırılmalı, mümkün ise evden/uzaktan
    çalışma modeline geçilmelidir,
    » Sosyal mesafe kuralı gözetilerek çalışma yöntem ve düzenlerinin
    yeniden gözden geçirilmesi ve bu kurala uygun düzenlemelerin
    yapılması, evden/uzaktan/dönüşümlü çalışması mümkün olan
    çalışanların bu modele geçmesi,
    » Ara dinlenmeleri ve yemek molalarını da kapsayacak şekilde çalışma
    süreleri içinde çalışanların birbirleriyle etkileşimlerinin asgari düzeyde
    olacak şekilde planlanması,
    » Çalışma alanında aynı anda bulunan çalışan sayısının asgari oranda
    tutulması, ofislerde çalışanların 1,5 metre mesafeye olacak şekilde
    konumlandırılması ve çalışanlar arasında sosyal mesafenin sağlanması
    için planlama yapılması, mümkün olması halinde dönüşümlü ya da
    uzaktan çalışma gibi yöntemlerin tercih edilmesi,
    » Çalışma ortamının uygun ve yeterli düzeyde doğal havalandırma
    yapılmasının sağlanması ve günlük temizliğin su ve deterjanla yapılması,
    » Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, bataryalar,
    tırabzanlar, asansör, aydınlatma sistemleri gibi sık dokunulan düğmeler,
    telefon ahizesi, TV kumandası) ve ortak kullanım alanlarındaki tuvalet
    ve lavaboların temizliğinin günde en az iki kez sulandırılmış çamaşır
    suyu veya ürün tarifine göre klor tableti* ile yapılması
    » Ekranlı araçlar ve ilgili parçaları (klavye, fare, ortak telefon, diyafon,
    mikrofon vb.) dahil olmak üzere kullanılan tüm ekipmanın ve çalışma
    ortamının hijyeninin sağlanması amacıyla sık aralıklarla %70 alkol içeren
    solüsyonla silinerek temizlenmesi,

    » Çalışanların ortak kullanılan ekipmanları ile araçlarının kullanım öncesi
    temizlenmesi konusunda bilgilendirilmesi ve özendirilmesi, ortak
    kullanılan çay kahve makinası gibi malzemelerin kullanılmaması,
    » Asansörlerin mümkün olduğunca kullanılmaması, zorunlu hallerde kişi
    sayısının sosyal mesafe kuralına uygun olarak sınırlandırılması, içeride
    duruş pozisyonunun yüz yüze olmamasının sağlanması, uygun yerlere
    dezenfektan yerleştirilmesi, asansörlere binerken uygun yerlerde kağıt
    peçete bulundurulması ve butona basmak için peçetelerin kullanılması,
    » Çalışma ortamında yeterli sayıda elle temas edilmesine gerek
    duyulmayan çöp kutularının bulundurulması,
    » Çalışan sayısına göre yeterli sayıda tuvalet/lavabo olanağının sağlanması, lavabo, elektrik, sifon vb.. bataryaların mümkünse dokunmatik olması,
    » Hafif araçların günlük dezenfekte edilmesi,
    » Vardiya değişimlerinde iş makinası ve kamyon vb. dezenfekte edilmesi
    » Tuvalet ve lavabolarda yeterli miktarda kişisel hijyen malzemesinin
    bulundurulması, bu alanların kullanılmasından önce ve sonra kişisel
    hijyen kurallarının uygulanmasına dikkat edilmesi ve buraların sıklıkla
    sulandırılmış çamaşır suyu veya ürün tarifine göre klor tableti* ile
    temizlenmesi,
    » Temizlik yapan personel maske ve eldiven kullanmalıdır.
    » Personel tarafından kullanılan maske, eldiven atıkları ayrı ve el
    değemeden açılan, kapaklı gri renk bir kutuda toplanması ve Çevre
    Bakanlığının belirlediği şekilde işaretlenerek iş yerinden uzaklaştırılması,
    » Ateş, öksürük, nefes darlığı ve benzeri şikâyeti olan çalışan tespit
    edildiğinde iş yeri sağlık birimi ve il/ilçe sağlık müdürlüğü ile temasa
    geçilmesi,
    » COVID-19 vakası tespit edildiği durumlarda vakanın diğer çalışanlardan
    ayrı tutulacağı bir izolasyon odası oluşturulması ve vaka tespiti sonrası
    filyasyon çalışmasına olanak sağlayacak şekilde özellikle servislerde
    seyahat eden personel kaydı oluşturulmalıdır.
    » Temizlik ve atıkların boşaltılmasından sorumlu personelin kişisel
    hijyenlerine ve uygun kişisel koruyucu ekipman kullanımlarına özen
    gösterilmesi,

    » Toplantı ve eğitimlerin salgın bitene kadar ertelenmesi,
    » Yasal yükümlülükler nedeniyle ertelenmesi mümkün olmayan
    toplantı ve eğitimlerin uzaktan eğitim, telekonferans gibi yöntemlerle
    gerçekleştirilmesi.
    » Oyun alanı, spor salonu ve Mescit gibi yerlerin geçici süreliğine
    kapatılması
    » Mutfak, yemekhane ve dinlenme alanları
    » Mutfak, yemekhane ve dinlenme alanlarının girişlerine el antiseptiği
    konulması,
    » Mutfak, yemekhane ve dinlenme alanlarında sosyal mesafe ve hijyen
    kurallarının göz önünde bulundurulması, bekleme kuyrukları için 1
    metrelik güvenlik şeritlerinin yerlere yerleştirilmesi, yemekhanede
    fiziksel mesafeyi belirleyen uygun işaretlemeler yapılmalı ve çalışanların
    buna uymaları sağlanmalıdır.
    » Yemekhanede masalar ve sandalyeler arası mesafe en az 1,5 metrede
    olacak şekilde (tercihen 2 metre) düzenleme yapılması, 4 kişilik bir
    masada tercihen 1 en fazla 2 kişi çapraz bir şekilde oturmalıdır.
    » Temaslı takibinin kolay yapılabilmesi için; yemek saatleri gruplara göre
    belirlenmeli ve aynı kişilerin aynı masada yemek yemeleri sağlanması,
    çay içme molalarında da benzer kurallara dikkat edilmesi,
    » Yemeğin yemekhane dışında bir yerde yenilmesi durumunda çalışanlar
    arasında en az 1,5 metre mesafe bulunmasının sağlanması, yemeklerini
    paylaşmalarının engellenmesi, mümkünse çalışanlara kumanya olarak
    ve kahvaltıların piknik kahvaltı şeklinde verilmesi
    » Çalışan sayısına göre yeterli sayıda tuvalet/lavabo olanağının sağlanması ve el yıkama alanlarının artırılması,
    » Yemek öncesinde ve sonrasında ellerin bol su ve sabun ile en az 20
    saniye boyunca yıkanması ve tek kullanımlık havlu ile kurulanması gibi
    kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkân veren düzenlemelerin
    yapılması ve eğitimlerin verilmesi,
    » Baharat, kürdan, tuz, kaşık, çatal, bıçak, bardak, tabak vb. malzemelerin
    tek kullanımlık olacak şekilde sunulması,
    » Yemek ve içeceklerin mümkünse kumanya şeklinde dağıtılması,
    » Yemekhane görevlilerinin kişisel hijyen kurallarına uygun davranması konuyla ilgili eğitimlerin düzenli olarak yemekhane personeline
    verilmesi ve uygun kişisel koruyucu ekipman (tek kullanımlık tıbbi
    maske, bone, siperlik eldiven) kullanması,
    » Yemekhane ve dinlenme alanlarının yeterli ve düzenli havalandırılması
    ve günlük temizliğin su ve deterjanla yapılması,
    » Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, bataryalar,
    tırabzanlar, asansör, aydınlatma sistemleri gibi sık dokunulan düğmeler,
    telefon ahizesi, TV kumandası) ve ortak kullanım alanlarındaki tuvalet
    ve lavaboların temizliği günde en az iki kez yapılması.
    » Yatakhaneler
    » Yatakhane girişlerine el antiseptiği konulması,
    » Yatakhanelerde sosyal mesafe ve hijyen kurallarının göz önünde
    bulundurulması,
    » Yatakhanelerde yatak ya da ranzaların 1,5-2 metre aralıklarla seyreltilerek yerleştirilmesi,
    » Yatak ya da ranzaların yan yana olanlarının bir baş bir ayakucu şeklinde
    konumlandırılması,
    » Yatakhanelerin yeterli ve düzenli şekilde havalandırılması,
    » Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, bataryalar,
    tırabzanlar, asansör, aydınlatma sistemleri gibi sık dokunulan düğmeler,
    telefon ahizesi, TV kumandası) ve ortak kullanım alanlarındaki tuvalet
    ve lavaboların temizliği günde en az iki kez yapılması,
    » Çalışan sayısına göre yeterli sayıda tuvalet/banyo olanağının sağlanması.
    » Çamaşırhane
    » Çamaşırhanede beyaz çamaşırların 90 derecede, renkli çamaşırların 60
    derecede yıkanmaya başlanması,
    » Soyunma odaları, banyolar, lambahane, koltuk ambarı vb. yerler
    » Bu alanların girişine el antiseptiği konulması,
    » Bu alanlarda sosyal mesafeye uyumun sağlanacağı düzenlemelerin
    yapılması,
    » Bu alanların en az her vardiya değişiminde yeterli düzeyde
    havalandırılması,

    » Bu alanlardaki dolap kolları ve askıların her vardiya değişiminde
    temizlenmesi,
    » Çalışanların iş elbiseleri ile günlük kıyafetlerinin başkaları ile temas
    etmeyecek şekilde farklı yerlerde saklanabilmesi için gerekli
    düzenlemelerin yapılması,
    » Her vardiya değişiminde baret, kafa lambası, gaz maskesi ve diğer el
    aletlerinin deterjanlı bez ile temizlenmesi sağlanmalıdır.

    -İş Yerinde Çalışanlar Arasında COVID-19 ile Uyumlu Şikâyetleri (Ateş,
    Öksürük veya Solunum Sıkıntısı) Olan Kişiler Olması Durumunda Alınacak Önlemler
    » Diğer çalışanlardan ivedilikle ayrılması, tıbbi maske takılması ve iş yeri sağlık birimine başvurmalarının sağlanması,
    » Sonucu COVID-19 olarak değerlendirilen vakanın temaslılarının Sağlık
    Bakanlığı COVID-19 rehberine göre yönetilmesi ve bu süre içinde temaslıların diğer çalışanlarla temas etmemelerinin sağlanması,
    » COVID-19 tanısı konulan çalışanın kullandığı yatakhanenin 24 saat süreyle boş tutulması ve havalandırılmasının sağlanması, sonrasında detaylı bir şekilde su ve deterjanla temizlenmesi,
    » COVID-19 tanısı konulan kişinin kaldığı odanın temizliği esnasında geçirimsiz tulum, eldiven, gözlük ve FFP2/3 yarım yüz maskesi kullanılması, solunum yolu sekresyonları veya vücut çıkartıları ile kontamine olması mümkün olan tüm yüzeylerin sulandırılmış 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu veya sağlık bakanlığının tavsiye ettiği diğer kimyasallar ile temizlenmesi, meydana gelen atıkların tıbbi atık kapsamında uzaklaştırılması gerekmektedir.
    * Çamaşır suyu ya da klor tableti ile temizlik suyunun hazırlanması:
    » 1/100 oranında sulandırılmış çamaşır suyu 5 litre suya yarım küçük çay
    bardağı %5 sodyum hipoklorit içeren çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas
    No: 7681-52-9) eklenerek hazırlanır.
    » Temizlikte klor tableti kullanılacaksa ürün etiketindeki önerilere uyulur.

  16. 16) Şantiyelerde Alınacak Önlemler

    Her şantiye çalışmasının kendine ait coğrafik durum, barınma, yapılan işler gibi nedenlerle farklı özellikleri vardır. COVID-19 kapsamında şantiyelerde alınacak önlemlerin amacı, vaka görülmesinin önlenmesi, ancak vaka görülürse de salgın
    gelişmesinin önlenmesidir. Önemle göz önünde bulundurulması gereken bir konu da çalışanlar arasında halen COVID-19 saptanmamış olsa bile temas nedeniyle bulaşmış ve belirti göstermeyenler olabileceğidir.

    Salgın ile İlgili Önlemler Alınırken Göz Önünde Bulundurulması
    Gereken Temel Noktalar

    » COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu kişiden kişiye bulaşma
    şeklindedir. Bu bulaşma virüsü taşıyan kişinin konuşurken, hapşırıp
    öksürürken ağız ya da burnundan çıkan damlacıklar yolu ile olur.
    » Öksürük ya da hapşırık ile kirlenen yüzeylerle temas eden ellerin ağıza,
    buruna ya da gözlere değmesi ile de bulaşma mümkün olabilmektedir.
    » Ana bulaşma yolu olan damlacıkla bulaşmaya karşı alınacak önlemler
    esastır.
    » Virüsün bulaştığı kimselerde hastalık belirti vermeden de seyredebilir ve
    bu kişiler hastalığın bulaşmasında çok önemli bir rol oynar.
    » Hastalık belirtisi olsun ya da olmasın virüsü taşıyan kişi kısa sürede
    başkalarına da bulaştırabilir.
    » Hastalık yüksek tansiyonu, şeker hastalığı, kalp ve kronik akciğer hastalığı
    olanlarla 65 yaş ve üzerindekilerde sıklıkla daha ağır seyretmektedir.

    Önlemlerde Göz Önüne Alınacak Temel Prensipler

    » Kişisel temizlik ve çevre temizliğine dikkat edilip sıkı bir şekilde uyulmalıdır.
    » Çalışılan iş yerinde hastalık belirtileri gösteren kişiler saptanmalı ve izole
    edilmelidir.
    » Hastalık saptanan kişilerle teması olanlar izlenmeli ve yakın temaslılar
    COVID-19 rehberine göre yönetilmelidir.
    » Ateş, öksürük veya solunum sıkıntısı olan çalışan saptandığında iş yeri
    sağlık birimi ve il/ilçe sağlık müdürlüğü ile temasa geçilmelidir.

    Alınacak Önlemler ve Yapılacak Uygulamalar
    – İş Yerinde COVID-19 Salgını Kontrolü Amacıyla Sorumlu Bir Görevlinin Belirlenmesi

    Bu kişi “İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu” tarafından belirlenen tercihen hekim veya sağlık personeli olmalıdır. Bu koşulun sağlanamadığı durumlarda işveren veya temsilcisi tarafından belirlenen bir çalışan, COVID-19 hastalığı konusunda bilgilendirilmeli ve görevlendirilmelidir.
    Başlıca görevleri:
    » İş yerinde alınacak çevre temizlik ve dezenfeksiyon önlemlerini takip etmek,
    » Zorunlu haller dışında şantiyelerde görevli olmayan kişilerin çalışma
    alanlarına alınmasını engellemek,
    » İş yerinde personelin sıklıkla kullandığı görünebilir yerlere Sağlık
    Bakanlığınca yayınlanan COVID-19’dan korunmaya yönelik posterlerin
    asılmasını ve çalışanlara broşürlerin dağıtılmasını sağlamak,
    » -Günlük ateş, öksürük ve solunum sıkıntısı olanları belirlemek için
    çalışanların takibini yapmak,
    » Ateş, öksürük ve solunum sıkıntısı gelişen çalışanların kendisine haber
    vermesini sağlayacak yöntemi (telefon, telsiz, önceden belirlenmiş bir
    noktaya müracaat vb.) belirlemek,
    » COVID-19 vakası şüphesi oluştuğunda iş yeri sağlık birimi ve il/ilçe sağlık
    müdürlüğü ile temasa geçmek.

    – İş Yerinde Çalışanlar Arasında COVID-19 Bulaşmasını Engellemek İçin
    Önlemlerin Alınması
    » Servis araçlarının kullanımında aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:
    » Servis araçlarının özellikle sık temas edilen yüzeyleri başta olmak üzere
    temizlik ve hijyeninin sık aralıklarla sağlanması,
    » Servis olarak kullanılan araçların girişlerine el antiseptiği konulması,
    » Servis araçlarının taşıma kapasitesinin sosyal mesafe göz önüne alınarak
    planlanması,
    » Servislerle transferi yapılan çalışanların servislerde yan koltuk boş
    kalacak ve arka arkaya gelinmeyecek şekilde çapraz düzende oturtulmasının sağlanması
    » Yurt içi seyahatten dönen çalışanların sağlık kontrolünden geçirilmeden işbaşı yapmalarının engellenmesi
    » İş yerine giriş ve çıkışlar
    » Kullanılacak hijyen malzemelerinin konulmasına yönelik düzenlemelerin
    yapılması,
    » Bulaş riskini artırabilecek parmak izi okutulması gibi sistemlerin geçici
    süreyle kullanılmaması, mümkünse temassız sistemlerin kullanılması,
    » Sosyal mesafe kuralına uygun geçiş işaretlemeleri yapılarak mesafenin
    korunması, yığılmanın önlenmesi,
    » Çalışanların iş yerine girişlerinde temassız ateş ölçer ile ateşlerinin
    ölçülmesi,
    » Ateş, öksürük, nefes darlığı ve benzeri şikâyeti olan çalışan tespit
    edildiğinde diğer çalışanlarla temasını engelleyerek iş yeri sağlık birimi
    ve il/ilçe sağlık müdürlüğü ile temasa geçilmesi.
    » Çalışma ortamı
    » COVID-19 salgını dikkate alınarak risk değerlendirmesi ve acil durum
    planlarının güncellenmesi,
    » Sosyal mesafe kuralı gözetilerek çalışma yöntem ve düzenlerinin
    yeniden gözden geçirilmesi ve bu kurala uygun düzenlemelerin
    yapılması,
    » Ara dinlenmeleri ve yemek molalarını da kapsayacak şekilde çalışma
    süreleri içinde çalışanların birbirleriyle etkileşimlerinin sosyal mesafeyi
    koruyacak şekilde planlanması ve takip edilmesi,
    » Çalışma alanında aynı anda bulunan çalışan sayısının asgari oranda
    tutulması ve çalışanlar arasında sosyal mesafenin sağlanması için
    planlama yapılması, mümkün olması halinde dönüşümlü ya da uzaktan
    çalışma gibi yöntemlerin tercih edilmesi,
    » Çalışma ortamının uygun ve yeterli düzeyde havalandırılmasının
    sağlanması ve günlük temizliğin su ve deterjanla yapılması,
    » Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, bataryalar,
    tırabzanlar, asansör, aydınlatma sistemleri gibi sık dokunulan düğmeler,
    telefon ahizesi, TV kumandası) ve ortak kullanım alanlarındaki tuvalet
    ve lavaboların temizliğinin günde en az iki kez sulandırılmış çamaşır
    suyu veya ürün tarifine göre klor tableti* ile yapılması
    » Ekranlı araçlar ve ilgili parçaları (klavye, fare, ortak telefon, diyafon, mikrofon vb.) dahil olmak üzere kullanılan tüm ekipmanın ve çalışma
    ortamının hijyeninin sağlanması amacıyla sık aralıklarla %70 alkol içeren
    solüsyonla silinerek temizlenmesi,
    » Çalışanların ortak kullanılan ekipmanların kullanım öncesi temizlenmesi
    konusunda bilgilendirilmesi ve özendirilmesi,
    » Asansörlerin mümkün olduğunca kullanılmaması, zorunlu hallerde kişi
    sayısının sosyal mesafe kuralına uygun olarak sınırlandırılması, içeride
    duruş pozisyonunun yüz yüze olmamasının sağlanması,
    » Çalışma ortamında yeterli sayıda elle temas edilmesine gerek duyulmayan çöp kutularının bulundurulması,
    » Çalışan sayısına göre yeterli sayıda tuvalet/lavabo olanağının sağlanması,
    » Tuvalet ve lavabolarda yeterli miktarda kişisel hijyen malzemesinin
    bulundurulması, bu alanların kullanılmasından önce ve sonra kişisel
    hijyen kurallarının uygulanmasına dikkat edilmesi ve buraların sıklıkla
    sulandırılmış çamaşır suyu veya ürün tarifine göre klor tableti* ile
    temizlenmesi,
    » Temizlik yapan personelin maske ve eldiven kullanması,
    » Temizlik sonrasında maske ve eldivenin çıkartılıp iş yerindeki çöpe
    atılması ve el hijyeni sağlanması. Yıkanabilir bez maske kullanıldıysa
    yenisiyle değiştirilmesi. Ellerin en az 20 saniye boyunca su ve sabunla
    yıkanması, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği
    ile ovalanması,
    » Ateş, öksürük, nefes darlığı ve benzeri şikâyeti olan çalışan tespit edildiğinde iş yeri sağlık birimi ve il/ilçe sağlık müdürlüğü ile temasa
    geçilmesi,
    » Temizlik ve atıkların boşaltılmasından sorumlu personelin kişisel
    hijyenlerine ve uygun kişisel koruyucu ekipman kullanımlarına özen
    gösterilmesi,
    » Toplantı ve eğitimlerin salgın bitene kadar ertelenmesi,
    » Yasal yükümlülükler nedeniyle ertelenmesi mümkün olmayan toplantı ve eğitimlerin uzaktan eğitim, telekonferans gibi yöntemlerle
    gerçekleştirilmesi.
    » Ofis, Toplantı Odası vb. Her Türlü Kapalı Alan

    » Ofis girişinde el antiseptiği bulundurulması ve içeri giren herkesin
    antiseptiği kullanması,
    » Ofis alanlarında maske kullanılması
    » Çalışma ve bekleme alanlarının sosyal mesafe kurallarına göre
    belirlenmesi
    » Ofis içinde bulunan kişi sayısının mümkün olduğunca düşük tutulması.
    » Klimaların dışarıdan %100 temiz hava alacak modda çalıştırılması, fan
    hızının düşük tutulması. Klimaların bakım, temizlik ve filtre değişikliğinin
    zamanında yapılması
    » Mutfak, yemekhane ve dinlenme alanları
    » Mutfak, yemekhane ve dinlenme alanlarının girişlerine el antiseptiği
    konulması,
    » Mutfak, yemekhane ve dinlenme alanlarında sosyal mesafe ve hijyen
    kurallarının göz önünde bulundurulması,
    » Yemekhanede masalar ve sandalyeler arası mesafe en az 1,5 metrede
    olacak şekilde (tercihen 2 metre) düzenleme yapılması,
    » Temaslı takibinin kolay yapılabilmesi için; yemek saatleri gruplara göre
    belirlenmeli ve aynı kişilerin aynı masada yemek yemeleri sağlanması,
    çay içme molalarında da benzer kurallara dikkat edilmesi,
    » Yemeğin yemekhane dışında bir yerde yenilmesi durumunda çalışanlar
    arasında en az 1 metre mesafe bulunmasının sağlanması, yemeklerini
    paylaşmalarının engellenmesi, mümkünse çalışanlara kumanya verilmesi,
    » Çalışan sayısına göre yeterli sayıda tuvalet/lavabo olanağının sağlanması ve el yıkama alanlarının artırılması,
    » Yemek öncesinde ve sonrasında ellerin bol su ve sabun ile en az 20
    saniye boyunca yıkanması ve tek kullanımlık havlu ile kurulanması gibi
    kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkân veren düzenlemelerin
    yapılması,
    » Baharat, kürdan, tuz, kaşık, çatal, bıçak, bardak, tabak vb. malzemelerin
    tek kullanımlık olacak şekilde sunulması,
    » Yemek ve içeceklerin mümkünse kumanya şeklinde dağıtılması,
    » Yemekhane görevlilerinin kişisel hijyen kurallarına uygun davranması ve uygun kişisel koruyucu ekipman (tıbbi maske, bone, eldiven) kullanması,
    » Yemekhane ve dinlenme alanlarının yeterli ve düzenli havalandırılmasının ve günlük temizliğin su ve deterjanla yapılması,
    » Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, bataryalar,
    tırabzanlar, asansör, aydınlatma sistemleri gibi sık dokunulan düğmeler,
    telefon ahizesi, TV kumandası) ve ortak kullanım alanlarındaki tuvalet
    ve lavaboların temizliği günde en az iki kez yapılması.
    » Yatakhaneler
    » Yatakhane girişlerine el antiseptiği konulması,
    » Yatakhanelerde sosyal mesafe ve hijyen kurallarının göz önünde
    bulundurulması,
    » Yatakhanelerde yatak ya da ranzaların 1,5-2 metre aralıklarla seyreltilerek
    yerleştirilmesi,
    » Yatak ya da ranzaların yan yana olanlarının bir baş bir ayak ucu şeklinde
    konumlandırılması, ranzada alt ve üst yatışlarda bir baş bir ayak ucu
    şeklinde düzenlenmesi,
    » Yatakhanelerin yeterli ve düzenli şekilde havalandırılması,
    » Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, bataryalar,
    tırabzanlar, asansör, aydınlatma sistemleri gibi sık dokunulan düğmeler,
    telefon ahizesi, TV kumandası) ve ortak kullanım alanlarındaki tuvalet
    ve lavaboların temizliği günde en az iki kez yapılması,
    » Çalışan sayısına göre yeterli sayıda tuvalet/banyo olanağının sağlanması.
    » Soyunma Giyinme Alanları
    » Tüm soyunma-giyinme alanlarının günlük olarak dezenfekte edilmesi.
    Dezenfeksiyon, elle ve vücutla temas eden yüzeylerin dezenfeksiyon
    ürünü ile iyice silinmesi ile yapılmalıdır.
    » Her soyunma-giyinme alanında T.C. Sağlık Bakanlığının tavsiye ettiği el
    antiseptiğinin bulundurulması,
    » Çalışanların soyunma-giyinme alanlarına mutlaka maske ile girmesi ve
    maskenin çıkarılmaması,
    » Soyunma alanlarında kalma süresinin sınırlandırılması,
    » Soyunma alanları giriş-çıkışlarında sosyal mesafenin korunması için önlemler alınması,
    » Soyunma odalarına gidiş ve gelişlerin yoğunluğunu azaltmak
    için kademeli olarak yapılmasının sağlanması. Soyunma alanının
    büyüklüğüne göre sosyal mesafe korunacak şekilde kişi sayısının
    belirlenmesi,
    » Soyunma odalarında kesinlikle bir şey yenilip, içilmemesi,
    » Ayakkabıların dolap üstlerine konulmaması,
    » Tuvalet, Lavabo ve Duşlar
    » Pisuvarlarda sosyal mesafeyi korumak için bir dolu, bir boş olacak
    şekilde bazılarının kullanıma kapatılması,
    » Tuvaletlerde sabun, tuvalet kağıdı ve kağıt havlunun her zaman
    bulundurulması,
    » Soyunma odaları, tuvalet ve duşlarda bulunan kapı tutamakları, musluk,
    tırabzan ve elle temas edilen yüzeyler ile tuvaletlerin her zamankinden
    daha sık ve ayrıntılı olarak temizlenmesi. Giriş kapılarının kollarının
    dezenfektan ile çok sık silinmesi. Mümkünse kapıların el değmeden
    açılıp kapanabilecek şekilde düzenlenmesi,
    » Yan yana olan lavabolar için sosyal mesafeyi korumak ve teması
    önlemek için bir dolu, bir boş olacak şekilde bazılarının kullanıma
    kapatılması veya separatör yaptırılması,
    » Tuvaletlerde el kurutma makinalarının kullanımının iptal edilmesi. Ortak
    havlu vb. kullanılmaması,
    » Lavabolara bilgilendirme afişi asılması,

    – İş Yerinde Çalışanlar Arasında COVID-19 ile Uyumlu Şikâyetleri (Ateş,
    Öksürük veya Solunum Sıkıntısı) Olan Kişiler Olması Durumunda Alınacak Önlemler
    » Diğer çalışanlardan ivedilikle ayrılması, tıbbi maske takılması ve iş yeri sağlık birimine başvurmalarının sağlanması,
    » Sonucu COVID-19 olarak değerlendirilen vakanın temaslılarının Sağlık
    Bakanlığı COVID-19 rehberine göre yönetilmesi ve bu süre içinde temaslıların diğer çalışanlarla temas etmemelerinin sağlanması,
    » COVID-19 tanısı konulan çalışanın kullandığı yatakhanenin 24 saat süreyle boş tutulması ve havalandırılmasının sağlanması, sonrasında detaylı bir şekilde su ve deterjanla temizlenmesi, 

    » COVID-19 tanısı konulan kişinin kaldığı odanın temizliği esnasında eldiven ve tıbbi maske kullanılması, solunum yolu sekresyonları veya vücut çıkartıları ile kontamine olması mümkün olan tüm yüzeylerin sulandırılmış çamaşır suyu veya ürün tarifine göre klor tableti* ile temizlenmesi.
    * Çamaşır suyu ya da klor tableti ile temizlik suyunun hazırlanması:
    » 1/100 oranında sulandırılmış çamaşır suyu 5 litre suya yarım küçük çay
    bardağı sodyum hipoklorit içeren çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No:
    7681-52-9) eklenerek hazırlanır.
    » Temizlikte klor tableti kullanılacaksa ürün etiketindeki önerilere uyulur.

  17. 17) Beyaz Eşya ve Mobilya Mağazalarında Alınması Gereken Önlemler

    İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. İş yeri girişinde ve içinde uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Çalışan ve müşteri dahil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, bu mesafe yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişilerin dışarıda kalmaları özendirilmelidir.
    » İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Bu, kapının her iki tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir.
    » İş yerinde az sayıda personel bulundurulacak şekilde çalışma planı
    yapılmalıdır.
    » Kasa önünde müşteri bekleme yerleri arasında (en az 1 metre) olacak
    şekilde yer işaretlemesi yapılmalıdır.
    » Müşterilerin temassız ödeme yapması teşvik edilmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması
    sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarındaki sosyal mesafeyi
    korumaları hususunda uyarılmalıdır.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya ile ellerini kullanmalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır. Dokunduklarında el antiseptiği ile ellerini kullanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Müşteri ile 1 metre sosyal mesafenin korunamadığı durumlarda tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanılmalıdır.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre
    suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No:
    7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir.
    Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet
    dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit
    Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır. 

    » Teşhirdeki ürünlere mümkün olduğu kadar elle temas edilmemeli, elle
    temas edilmesi durumunda temas edilen yerler su ve deterjanlı bezle
    temizlenmelidir. Hassas yüzeylerin dezenfeksiyonu için %70’lik alkol
    kullanılabilir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan işyerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » İş yerindeki dinlenme alanları ve iş yeri tuvalet pencereleri açık tutulmalıdır.
    » Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma
    cihazları çalıştırılmamalıdır.

  18. 18) Kozmetik ve Parfümeri Mağazalarında Alınması Gereken Önlemler

    Kozmetik ve Parfümeri mağazaları müşteri yoğunluğu ve satışa sunulan ürünlerin bir kısmının test edilerek alınması nedeniyle COVID-19 bulaşma riskinin yüksek olduğu iş yerleridir. İş yerlerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalı ve aşağıdaki önlemler alınmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Bu, kapının her iki tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir.
    » Çalışan ve müşteri dahil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, bu mesafe yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » Kozmetik ve parfümeri mağazalarında ürünler camekanlı bölümlerde
    teşhir edilmeli, müşterilerin istedikleri ürünler çalışanlar tarafından kasaya getirilmelidir.
    » Özellikle göz kalemi, rimel, ruj ve allık gibi göz, dudak ve yüze uygulanan
    kozmetik ve makyaj malzemelerinin test ürünleri denenmemelidir.
    » Parfüm, losyon, oje gibi ürünlerin test edilmesi için mağaza çalışanları
    yardımcı olmalı, ürünlere müşterilerin dokunması engellenmelidir.
    Parfümler direkt cilde değil test kağıtlarına uygulanmalıdır.
    » Mağazalarda ürün tanıtımı amaçlı açılacak stantlar önünde sosyal mesafenin korunmasını sağlayacak zemin işaretlemeleri yapılmalı, promosyon amaçlı cilt bakımı ve makyaj uygulamaları yapılmamalıdır.
    » Personeli korumak için tezgâhlar ve müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları istenmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması
    sağlanmalıdır.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişiler dışarıda kalmalı, iş yerine misafir kabul edilmemelidir.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarındaki sosyal mesafeyi
    korumaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren
    kolonya kullanmalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
    Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmelidir. Yeni maske takılırken el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşteri ile 1 metre sosyal mesafe korunmalıdır. Müşteriye ürünün tanıtılması, gösterilmesi gibi mesafenin korunamadığı durumlarda çalışma öncesinde tıbbi maskeye ek olarak yüz koruyucu kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personel temizlik yaparken eldiven kullanabilir. Eldivenli iken gereksiz
    herhangi bir yere dokunulmamaya çalışılmalıdır. İş bitince eldiven çıkarılıp, el hijyeni sağlanmalıdır.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişi olmamalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
    telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
    Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
    sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
    hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde
    korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
    dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır
    suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
    %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Alışveriş sepetlerinin elle tutulan kısımları su ve deterjanlı bezle sık sık
    temizlenmelidir. Alışveriş sepetleri gün sonunda deterjanla yıkanmalı veya
    deterjanlı bezle silinmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanmalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.

  19. 19) Akaryakıt İstasyonlarında Alınması Gereken Önlemler

    Akaryakıt istasyonları, motorlu araç yakıtı olarak kullanılan sıvıların depolandığı, satışının yapıldığı ve/veya oto lastiği, akümülatör ve bazı diğer ihtiyaçlarla ilgili satış ve servis hizmetlerinin verildiği, sosyal ve ticari faaliyetlerin yürütüldüğü iş yerleridir. Akaryakıt istasyonları toplum tarafından sıklıkla kullanıldığından COVID-19’un yayılmasını önlemek için tedbirler alınması gereken alanlardandır. Akaryakıt istasyonlarının görünür yerlerine COVID-19 önlemleriyle ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı
    şekilde) kullanmayan müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Çalışan ve müşteri dâhil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra
    beklenmesi gereken her yerde (ödeme alanları vb.) mesafe yer işaretleriyle
    belirlenmelidir.
    » Sıra bekleyen müşteriler iş yeri dışında sosyal mesafe kurallarına göre
    belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » Akaryakıt istasyonu marketi girişinde müşteriler tarafından kullanılmak
    üzere alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya
    bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » Müşterilerin akaryakıt istasyonu marketine tek başlarına girmeleri
    istenmelidir.
    » Akaryakıt istasyonu marketi dışında sıra oluşması durumunda sosyal
    mesafenin korunması sağlanmalı, kalabalık oluşmasını engelleyecek
    önlemler alınmalıdır.
    » Akaryakıt istasyonu marketinde yer alan ürünler mümkün olduğunda cam veya tezgâhların arkasında korumaya alınmalıdır.
    » Akaryakıt istasyonu marketlerinde ambalajsız gıda satışı yapan personel
    tek kullanımlık eldivenler kullanarak servis yapmalı, her müşteriden sonra eldivenler çıkarılmalı ve kapaklı çöp kutusu/çöp torbasına atılmalıdır.
    » Personel ile müşteri arasına, direkt temas kurmalarının önlenebilmesi
    ve damlacık yoluyla bulaşın engellenmesi amacıyla şeffaf bir bariyer
    yerleştirilmelidir.
    » Müşterilerin ödemelerinde tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan
    ödeme yapmaları teşvik edilmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin akaryakıt istasyonu marketinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi
    sağlamaları konusunda uyarılmalıdır.
    » Müşterilerin maskeli olarak akaryakıt istasyonunda alışveriş yapması
    sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak basit bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri akaryakıt istasyonundaki markete girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya ile ellerini ovalamalıdır.
    » Müşteriler, akaryakıt istasyonu marketinde satışa sunulan paketli olmayan gıda maddelerine seçme amacıyla dokunmamalıdır. Bu ürünleri çalışanlar vermelidir.
    » Müşteriler, akaryakıt istasyonu marketinde mecbur kalmadıkça yüzeylere
    dokunmamalıdır. Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin market içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.

    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Akaryakıt istasyonuna dahil açık ve kapalı tüm alanlarda hizmet verme
    sırasında müşteri ile 1 metreden daha uzak mesafede bulunulmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaşma riskini artırabileceğinden çalışanlar müşteriden para veya fiş alırken teması önlemek için eldiven kullanmamalıdır. El antiseptiği kullanılması yeterli olacaktır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
    » Akaryakıt istasyonlarının market bölümlerinde yayınlanan/yayınlanacak
    “COVID-19 Kapsamında Market ve Süpermarketlerde Alınması Gereken
    Önlemler” de ayrıca uygulanacaktır. 
    » Akaryakıt İstasyonunda Yeme-İçme ve Dinlenme Tesisi bulunması
    durumunda yayınlanan/yayınlanacak “COVID-19 Kapsamında Restoran,
    Lokanta ve Kafelerle İlgili Alınması Gereken Önlemler” buralarda da ayrıca
    uygulanacaktır.
    » Akaryakıt İstasyonunda Oto-Yıkama Bölümü bulunması durumunda
    yayınlanan/yayınlanacak “COVID-19 Kapsamında Oto Yıkamalarda
    Alınması Gereken Önlemler” buralarda da ayrıca uygulanacaktır. 
    » Akaryakıt İstasyonlarında Oto servis, Tamirhane, Lastik Değişim İstasyonu bulunması durumunda yayınlanan/yayınlanacak “COVID-19 Kapsamında Oto servis, Tamirhane ve Lastik Değişim Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler” buralarda da ayrıca uygulanacaktır. 
    » Akaryakıt İstasyonlarında Mescit bulunması durumunda yayınlanan/
    yayınlanacak “COVID-19 Kapsamında Cami ve Mescitlerde Alınması
    Gereken Önlemler” buralarda da ayrıca uygulanacaktır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » Kapalı alanlar her gün su ve deterjanla düzenli olarak temizlenmelidir.
    » Akaryakıt istasyonu marketinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı
    kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.
    Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100
    sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) “ No: 7681-52-9)
    kullanılmalıdır.
    » Klor bileşikleri ile temizlik yapılmasının uygun olmadığı yazar kasa,
    bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik yapan personelin maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır.
    Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki
    çöpe atmalı ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan yerlerde havalandırması temiz
    hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.

    Lavabo ve Tuvaletler

    » Tuvaletlerde %70 alkollü el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Tuvalet alanlarına giriş kapıları otomatik kapı sistemine çevrilmelidir. Bu
    imkân yoksa tuvalet alanına giriş kapılarını kolları çok sık dezenfetkte
    edilmelidir.
    » Tuvaletlerin zeminleri, klozetler, pisuvarlar, lavabolar, musluk ve batarya
    başlıkları, kapı kolları sık sık temizlenir, dezenfekte edilmelidir.
    » Tuvalet ve lavaboların temizlik saatleri kayıt edilmelidir ve görünür şekilde asılmalıdır.
    » Tuvaletlerde eksik malzeme olmamalı, devamlı sıvı sabun, tuvalet kâğıdı ve kağıt havlu bulundurulmalıdır.
    » El kurutma fanları kullanıma kapatılmalıdır. Tek kullanımlık kâğıt havlular kullanılmalıdır. » Tuvalet temizliği yapacak personel eldiven, maske ve gözlük/siperlik kullanmalıdır.
    » Tuvaletlerde hijyen bilgilendirme ve uyarı afişleri olmalıdır.

  20. 20) Market ve Süpermarketlerde Alınması Gereken Önlemler

    Market ve süpermarketler sundukları hizmet ve müşteri kalabalığı nedeni ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği alanlardır. Müşteri gereksinimleri mümkün olduğunca telefon ve internet üzerinden karşılanmalıdır. Bunun gerçekleştirilemediği durumlarda bir seferde daha çok gereksinim karşılanarak alışveriş sıklığı azaltılmaya çalışılmalıdır. Market/Süpermarketin girişine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve Market/Süpermarket içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Bu, kapının her iki tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir.
    » Market/Süpermarketlerdeki sorumlu kişi COVID-19 konusunda soru ve endişelere yanıt verecek bilgiye sahip olmalıdır.
    » Çalışanların iş kıyafetleri günlük olarak değiştirilmelidir.
    » Market/Süpermarket girişinde ve içeride müşteriler tarafından kullanılmak üzere el antiseptiği bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve boşalanı yenisi ile değiştirilmelidir.
    » Çalışan ve müşteri dahil 8 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır.
    » Market/Süpermarkette aralıklı olarak sosyal mesafenin korunması ile ilgili anonslar yapılmalıdır.
    » Giriş ve çıkışlar kişilerin birbirleriyle temasını engelleyecek şekilde
    düzenlenmelidir.
    » Müşterilerden Market/Süpermarkete tek başlarına girmeleri istenmelidir.
    » Market ve süpermarketlerin dışında sıra oluşması durumunda sosyal
    mesafenin korunması sağlanmalı, kalabalık oluşmasını engelleyecek
    önlemler alınmalıdır. Gerekirse sosyal mesafeyi sağlayacak şekilde zeminde
    işaretlemeler yapılmalıdır.
    » İçeride sosyal mesafenin korunmasını sağlamak üzere kalabalık olmasını engelleyecek önlemler alınmalıdır. Reyonlarda bölgesel kalabalık oluşması
    durumunda müşteriler uyarılmalıdır.
    » Ürünlerden uygun olanlar daha önceden farklı miktarlarda paketlenip
    satışa sunulmalıdır.
    » Paketli olmayan ürünlere müşterinin dokunmaması sağlanmalıdır. Tek
    kullanımlık eldivenler kullanılarak müşterilere servis yapılmalı ve her
    müşteriden sonra eldivenler çıkarılmalı ve kapaklı çöp kutusu/çöp
    torbasına atılmalıdır.
    » Müşterilerin ödemelerinde tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan
    ödeme yapmaları teşvik edilmelidir.
    » Market/Süpermarketlerdeki oyuncak ve oyun alanları kapatılmalıdır.
    » Kasa önünde sıra beklerken durulması gereken yerler zeminde sosyal
    mesafeyi sağlayacak şekilde işaretlenmelidir.
    » Kasalar arası mesafe, ödeme sıraları arasındaki sosyal mesafeyi koruyacak şekilde düzenlenmelidir.
    » Market ve süpermarket giriş ve çıkışına pedallı ve kapaklı çöp kutusu
    konulmalı ve düzenli olarak boşaltılmalıdır.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin Market/Süpermarketin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması sağlanmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan müşterilerin Market/Süpermarkete girmemeleri uyarısı yer almalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarındaki sosyal mesafeyi
    korumaları konusunda uyarılmalıdır.
    » Müşterilerin maskeli olarak Market/Süpermarkete girmesi sağlanmalıdır.
    Market/Süpermarketler ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun
    olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri Market/Süpermarkete girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en
    az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Müşteriler, Market/Süpermarket içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere
    dokunmamalı, dokunmaları durumunda el antiseptiği kullanmalıdır.           » Alışveriş COVID-19 döneminde bir sosyal etkinlik (boş zaman etkinliği)
    değildir. Müşterilerin Market/Süpermarket içinde mümkün olduğu kadar
    kısa süre kalması sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Market/Süpermarketlerde çalışma düzeni gerekli en az personel bulunacak şekilde planlanmalıdır.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Alışveriş sırasında müşteri ile 1 metreden daha uzak mesafede
    bulunulmalıdır. İşin özelliğine göre müşteri ile 1 metreden daha yakın temas olasılığı varsa, personelin (kasiyer, manav reyonu çalışanı vb.) tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanması sağlanmalıdır.
    » Yüz koruyucu %70’lik alkol ile silinerek tekrar kullanılabilir.
    » Personel, mesainin başlangıcı/bitişi ve gün içinde ellerini su ve sabunla
    yıkaması konusunda uyarılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
    » Market/Süpermarket çalışanlarının eldiven kullanmaları, el temizliğine olanak vermeyip, COVID-19 bulaşması riskini artıracağından, önerilmemektedir. El hijyeni sağlanması için alkol içerikli el antiseptiklerinin ulaşılabilir noktalarda bulundurulması yeterlidir. Ancak et ve et ürünleri, paketlenmemiş gıda maddeleri ve manav reyonunda çalışan personel eldiven kullanmalıdır. Eldiven gıda dışındaki nesnelere değmemelidir. Gün boyunca her işlemden sonra eldiven çıkarılıp, el hijyeni sağlanmalıdır. Kullanılan eldiven çöp kovası/çöp torbasına atılmalı, yeni bir eldiven takılmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » Market/Süpermarketler her gün su ve deterjanla düzenli olarak temizlik
    yapılmalıdır.
    » Market/Süpermarketlerin özellikle sık dokunulan yüzeylerinin (kapı kolları, telefon ahizeleri, dolap yüzeyleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşikleri ile temizlik yapılmasının uygun olmadığı yazar kasa,
    bilgisayar klavyeleri, telefon, POS cihazı ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik
    alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Kasada bulunan ürün bantları günde en az 3 kez tek kullanımlık deterjanlıbez ile silinmelidir.
    » Çalışma tezgâhları, raflar, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli, %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Market arabaları ve sepetlerinin elle tutulan kısımları su ve deterjanlı bezle sık sık temizlenmelidir. Market arabaları ve sepetler gün sonunda deterjanla yıkanmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp kapaklı çöp kutusuna atmalı ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Market ve Süpermarketlerin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.

    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.

  21. 21) Oto Yıkamalarda Alınması Gereken Önlemler

    Oto yıkamalar toplum tarafından sıklıkla kullanıldığından COVID-19’un yayılmasını önlemek için tedbirler alınması gereken alanlardandır. Oto yıkamaların görünür yerlerine COVID-19 önlemleriyle ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Müşteriler ve çalışanlar için uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Oto yıkamanın kapalı alanda olması durumunda dış kapıdan içeriye
    girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici konulmalıdır; renkli
    kordon ya da şerit veya plastik duba gibi bir blokaj materyali bu amaç ile
    kullanılabilir.
    » Oto yıkama girişinde araç teslim alınmalı ve ödeme amacı dışında bekleme amacıyla ofis alanına müşteri alınmamalıdır.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Oto yıkama girişinde COVID-19 ile ilgili asılı afişte belirtilen kurallara
    uyulmalıdır.
    » Tıbbi/bez maske takılmalıdır.
    » Diğer müşteriler ve çalışanlar ile aradaki sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4
    adım) korunmalıdır.
    » Mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunulmamalı, dokunulduğunda el
    antiseptiği kullanılmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan çalışanlar
    çalıştırılmamalıdır.
    » Çalışanlarda ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
    gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmelidir.
    » Çalışanlar arasında sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
    » Yapılacak araç içi her türlü işlemler dâhil olmak üzere çalışanların tümü iş yerinde iken kurallara uygun maske takmalı, maskeler nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmesi sağlanmalıdır. Yeni maske takılırken el antiseptiği kullanmalıdır.
    » COVID-19 bulaşmasını engellemek için çalışanlar gözlerine, yüzüne, ağız ve burunlarına dokunmamalı, el hijyenine dikkat etmeli; araç içinde işlem
    yapılmadan önce çalışanların el hijyeni sağlanmalıdır. Bunun için, eller en
    az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı
    durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » İşin yürütümü esnasında kullanılan çizme, eldiven gibi malzemeler kişiye
    özel olmalı ve ortak kullanımdan kaçınılmalıdır.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişi olmamalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yeri temizliği günlük olarak yapılmalıdır. Sık kullanılan alanlar (masa ve tezgahlar gibi) daha sık temizlenmeli ve bu alanlar havalandırılmalıdır.
    » Hassas yüzeylerin (telefon, bilgisayar gibi) dezenfeksiyonu %70’lik alkol ile ıslatılmış bezle silinerek yapılmalıdır.
    » Sık dokunulan yüzeyler (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliği, su ve deterjanla yapılması yeterlidir. Temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Ortam havalandırması sık yapılmalı; dinlenme alanları, iş yeri tuvaleti
    pencereleri açık tutulmalıdır.
    » Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.

  22. 22) Oto Servis, Tamirhaneler ve Lastikçilerde Alınması Gereken Önlemler

    Oto Servislerinde (10 ve üzeri çalışanı olan) Alınması Gereken Önlemler

    Servis girişinde müşteriyi karşılayacak bir personel belirlenerek aracı teslim alması sağlanmalı; iş yeri girişine ve görünür uygun yerlerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalı ve aşağıdaki önlemler alınmalıdır. Müşteriler ve çalışanlar için servis girişi ve içinde uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    • İş Yerine Yönelik Önlemler
      » Çalışanların arasında sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
      » Servislerde sosyal mesafeyi koruyacak şekilde çalışma planı oluşturulmalıdır.
      » Müşteri ağırlama bölümlerinde sosyal mesafeyi gözetecek şekilde
      düzenleme yapılmalıdır.
      » Müşterilerin temassız ödeme yapması teşvik edilmelidir.
    • Müşterilere Yönelik Önlemler
      » Servis girişinde COVID-19 ile ilgili asılı afişte belirtilen kurallara uyulmalıdır.
      » Tıbbi/bez maske takılmalıdır.
      » Diğer müşteriler ve çalışanlar ile arasında sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
      » Mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunulmamalı, dokunulduğunda el
      antiseptiği kullanılmalıdır.
    • Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
      » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan çalışanlar çalıştırılmamalıdır.
      » Çalışanlarda ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
      gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmelidir.
      » Çalışanlar arasında sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
      » Yapılacak araç içi her türlü işlemler dâhil olmak üzere çalışanların tümü iş yerinde iken kurallara uygun maske takmalı, maskeler nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmesi sağlanmalıdır. Yeni maske takılırken el antiseptiği kullanmalıdır.
      » COVID-19 bulaşmasını engellemek için çalışanlar gözlerine, yüzüne, ağız ve burunlarına dokunmamalı, el hijyenine dikkat etmeli; araç içinde işlem yapılmadan önce çalışanların el hijyeni sağlanmalıdır. Bunun için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
      » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/ kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişi olmamalıdır.
    • Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma
      » Servislerin temizliği günlük olarak yapılmalıdır. Sık kullanılan alanlar (masa ve tezgahlar gibi) daha sık temizlenmeli ve bu alanlar havalandırılmalıdır.
      » Hassas yüzeylerin (telefon, bilgisayar gibi) dezenfeksiyonunu %70’lik alkol ile ıslatılmış bezle silinerek yapılmalıdır.
      » Servislerde sık dokunulan yüzeyler (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliği, su ve deterjanla yapılması yeterlidir. Temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
      » Servise verilen araçların iç kısımları, müşteriye teslim edilmeden önce dezenfekte edilmelidir.
      » Ortam havalandırması sık yapılmalıdır.
      » Servislerdeki dinlenme alanları, iş yeri tuvaleti pencereleri açık tutulmalıdır. Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.

    Tamirhanelerde (10’un altında çalışanı olan) Alınması Gereken Önlemler

    Tamirhanelerde randevulu çalışma sistemi önerilir. Tamirhanelerin girişine ve görünür uygun yerlerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalı ve aşağıdaki önlemler alınmalıdır. Müşteriler ve çalışanlar için tamirhane girişi ve içinde uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    • İş Yerine Yönelik Önlemler
      » Dış kapıdan içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici konulmalı, renkli kordon ya da şerit veya plastik duba gibi bir blokaj materyali bu amaç ile kullanılabilir.
      » Tamirhane girişinde araç teslim alınmalı ve iş yerinin kapalı alanına müşteri alınmamalıdır.
      » Çalışanların arasında sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
      » Tamirhaneye misafir alınmamalıdır.
      » Tamirhanede sosyal mesafeyi koruyacak şekilde çalışma planı
      oluşturulmalıdır.
      » Müşterilerin temassız ödeme yapması teşvik edilmelidir.
    • Müşterilere Yönelik Önlemler
      » Tamirhane girişinde COVID-19 ile ilgili asılı afişte belirtilen kurallara
      uyulmalıdır.
      » Tıbbi/bez maske takılmalıdır.
      » Diğer müşteriler ve çalışanlar ile arasında sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
      » Mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunulmamalı, dokunulduğunda el
      antiseptiği kullanılmalıdır.
    • Personeli Korumaya Yönelik Önlemler
      » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan çalışanlar çalıştırılmamalıdır.
      » Çalışanlarda ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler
      gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmelidir.
      » Çalışanlar arasında sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
      » Çalışanların tümü kurallara uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmesi sağlanmalıdır. Yeni maske takılırken el antiseptiği kullanmalıdır.
      » COVID-19 bulaşmasını engellemek için çalışanlar gözlerine, yüzüne, ağız ve burunlarına dokunmamalı, el hijyenine dikkat etmelidir. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
      » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/ kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişi olmamalıdır.
    • Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma
      » Tamirhanenin temizliği günlük olarak yapılmalıdır. Sık kullanılan alanlar (masa ve tezgahlar gibi) daha sık temizlenmeli ve bu alanlar havalandırılmalıdır.
      » Hassas yüzeylerin (telefon, bilgisayar gibi) dezenfeksiyonu %70’lik alkol ile ıslatılmış bezle silinerek yapılmalıdır.
      » Tamirhanelerde sık dokunulan yüzeyler (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliği, su ve deterjanla yapılması yeterlidir. Temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9)
      kullanılmalıdır.
      » Ortam havalandırması sık yapılmalıdır.
      » Tamirhanedeki dinlenme alanları, iş yeri tuvaleti pencereleri açık tutulmalıdır.
      » Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
  23. 23) Oto Galeri ve Oto Kiralama İşletmelerinde Alınması Gereken Önlemler

    Oto galeri, oto kiralama işletmeleri kapalı iş yeri özelliğinde olduğundan COVID-19 bulaşma riski açısından önlem alınması gereken yerlerdendir. İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 bulaşma riski açısından alınması gereken önlemlerle ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » İş yerinde personel ve müşteri arasında sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4
    adım) korunmalıdır.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişilerin dışarıda kalmaları özendirilmelidir.
    » İş yerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yeri girişinde ve içinde uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » İş yerinde sosyal mesafeyi koruyacak şekilde çalışma planı oluşturulmalıdır.
    » Müşterilerin temassız ödeme yapması teşvik edilmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen COVID-19 ile ilgili kuralları açıklayan bilgilendirmeyi
    okuması sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarındaki sosyal mesafeyi
    sağlamaları hususunda uyarılmalıdır.
    » Müşterilerin gerek iş yerine girmesi gerekse inceleme vs. için araçlara
    binmeleri esnasında maske takmaları sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir.
    » Müşterilerin iş yerine girdiğinde olduğu gibi inceleme vs. için araçlara
    binmeden önce de alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren
    kolonya kullanmaları sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
    Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personelde ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmelidir.
    » Personel arasında sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
    » Tüm personel kurallara uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da
    kirlendikçe değiştirilmesi sağlanmalıdır. Yeni maske takılırken el antiseptiği
    kullanmalıdır.
    » COVID-19 bulaşmasını engellemek için çalışanlar gözlerine, yüzüne, ağız
    ve burunlarına dokunmamalı, el hijyenine dikkat etmelidir. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve
    sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişi olmamalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yeri temizliği günlük olarak yapılmalıdır. Sık kullanılan alanlar (masa ve tezgahlar gibi) daha sık temizlenmeli ve bu alanlar havalandırılmalıdır.
    » Hassas yüzeylerin (telefon, bilgisayar gibi) dezenfeksiyonu %70’lik alkol
    ile ıslatılmış bezle silinerek yapılmalıdır. Müşteri tarafından incelenen
    araçların elle temas edilen noktaları da her incelemeden sonra aynı şekilde
    dezenfekte edilmelidir.
    » Müşterilerden teslim alınan kiralık araçlar da dezenfekte edilmeli ve tekrar kiralanma-dan önce en az bir gün bekletilmelidir.
    » İş yerlerinde sık dokunulan yüzeyler (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa
    yüzeyleri gibi) temizliği, su ve deterjanla yapılması yeterlidir. Temizlik
    sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay
    bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir.
    Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için
    kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için
    1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9)
    kullanılmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanmalıdır.
    » Ortam havalandırması sık yapılmalıdır.
    » İş yerlerindeki dinlenme alanları, iş yeri tuvaleti pencereleri açık tutulmalıdır.
    » Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.

  24. 24) Ofis ve Büro Sisteminde Faaliyet Gösteren Tüm İşletmelerde Alınması Gereken Önlemler

    Ofis ve büro sisteminde faaliyet gösteren işletmeler kapalı alanda hizmet sunduğu için COVID-19 salgınının yayılması açısından özellik arz eder. İş yerinin girişine / görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. İş yeri girişinde ve içinde uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Çalışan personel COVID-19 hakkında bilgilendirilmelidir.
    » İş yerinde 4 metrekareye bir kişi düşecek şekilde personel ve müşteri
    planlaması yapılmalıdır,
    » İş yerinde personelin birbiriyle ve müşterilerle aralarında sosyal mesafeyi
    (en az 1 metre, 3-4 adım) koruyacak şekilde düzenleme yapılmalıdır.
    » Müşteriler iş yerine tek başlarına girmelidir. Eşlik eden diğer kişilerin dışarıda kalmaları özendirilmelidir.
    » İş yerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yerine gelen müşterilere su dışında içecek ve yiyecek ikramı yapılmamalıdır.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması sağlanmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan müşterilerin iş yerine girmemeleri uyarısı yer almalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanılmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarındaki sosyal mesafeyi
    korumalıdır.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. İş yerleri ve
    genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması
    yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalı,
    dokunmaları durumunda el antiseptiği kullanmalıdır.

    » Ödemelerde kredi kartı kullanılacaksa mümkünse temassız ödeme tercih
    edilmelidir.
    » Nakit para ödemelerinde el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » İş yerinde çalışma düzeni gerekli en az personel bulunacak şekilde
    planlanmalıdır.
    » Çalışanlar, diğer çalışanlar ve müşteriler ile aralarındaki sosyal mesafeyi
    korumaları konusunda uyarılmalıdır.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Personel, mesainin başlangıcı/bitişi ve gün içinde ellerini su ve sabunla
    yıkaması konusunda uyarılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerinde her gün su ve deterjanla düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, dolap yüzeyleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat
    edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon
    için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır
    suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri
    yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması
    önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış
    çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşikleri ile temizlik yapılmasının uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp kapaklı çöp kutusuna atmalı ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır. Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Salon tipi klimalar ve vantilatörler kullanılmamalıdır.

  25. 25) Emlakçılar ve Gayrimenkul Danışmanlık Ofislerinde Alınması Gereken Önlemler

    Emlakçılar ve gayrimenkul danışmanlık ofisleri kapalı iş yeri özelliğinde olduğundan COVID-19 bulaşma riski açısından önlem alınması gereken yerlerdendir. İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 bulaşma riski açısından alınması gereken önlemlerle ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. İş yeri girişinde ve içinde uygun yerlerde el antiseptiği
    bulundurulmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » Çalışan personel COVID-19 hakkında bilgilendirilmelidir.
    » İş yerinde 4 metrekareye bir kişi düşecek şekilde personel ve müşteri
    planlaması yapılmalıdır.
    » İş yerinde ve emlak gösterimi sırasında personelle müşteri arasında sosyal mesafe (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmalıdır.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişilerin dışarıda kalmaları özendirilmelidir.
    » İş yerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yerine gelen müşterilere su dışında içecek ve yiyecek ikramı
    yapılmamalıdır.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmelidir. Yeni maske takılırken el antiseptiği kullanılmalıdır.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması
    sağlanmalıdır.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişiler dışarıda kalmalı, iş yerine misafir kabul edilmemelidir.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarındaki sosyal mesafeyi
    korumaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren
    kolonya ile kullanılmalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
    Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Ödemelerde kredi kartı kullanılacaksa mümkünse temassız ödeme tercih
    edilmelidir.
    » Nakit para ödemelerinde el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.
    » Emlakçılar ve gayrimenkul danışmanları araçla müşterileri ev, dükkan
    göstermeye götürürken “COVID-19 Kapsamında Ticari Taksiler ve Taksi
    Duraklarında Alınması Gereken Önlemler” başlıklı rehbere göre hareket
    etmelidir.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmelidir. Yeni maske takılırken el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşteri ile 1 metre sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Kalem kullanmak gerektiğinde çalışanlar ve müşteriler kendilerine ait
    kalemleri kullanmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik
    içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personel temizlik yaparken eldiven kullanabilir. Eldivenli iken gereksiz
    herhangi bir yere dokunulmamaya çalışılmalıdır. İş bitince eldiven çıkarılıp, el hijyeni sağlanmalıdır.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişi olmamalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır. Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Salon tipi klimalar ve vantilatörler kullanılmamalıdır.
    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (anahtarlar, kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer
    cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanmalıdır.

  26. 26) Elektronik ve Telekomünikasyon Mağazalarında Alınması Gereken Önlemler

    Elektronik ve telekomünikasyon mağazaları müşteri yoğunluğu nedeniyle COVID-19 bulaşma riskinin yüksek olduğu iş yerleridir. Bu iş yerlerinde iş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalı ve aşağıdaki önlemler alınmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Bu, kapının her iki tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir.
    » Çalışan ve müşteri dahil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, bu mesafe yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » Elle temas edilen teşhir ürünleri (cep telefonu, TV kumandası, oyun konsolu, klavye vb.) her müşteriden/müşteri incelemesinden sonra %70’lik alkolle temizlenmelidir.
    » Ürünlerin ambalajı açılmamalı, müşterilerin sadece teşhir ürünlerini
    incelemelerine izin verilmelidir.
    » Test edilen mikrofonlar (karaoke mikrofonları gibi) mutlaka streç film ile
    kaplanmalı ve her müşteriden sonra streç film yenilenmelidir. Yenileme
    işlemi sonrası personel el antiseptiği kullanmalıdır.
    » Personeli korumak için tezgâhlar ve müşteri alanı arasına geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları istenmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması sağlanmalıdır.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişiler dışarıda kalmalı, iş yerine misafir kabul edilmemelidir.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarındaki sosyal mesafeyi
    sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun olarak bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren
    kolonya kullanmalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır.
    Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan personel
    çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmelidir. Yeni maske takılırken el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşteri ile 1 metre sosyal mesafenin korunmalıdır. Müşteriye ürünün
    tanıtılması, gösterilmesi gibi mesafenin korunamadığı durumlarda çalışma
    öncesinde tıbbi maskeye ek olarak yüz koruyucu kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik
    içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personel temizlik yaparken eldiven kullanabilir. Eldivenli iken gereksiz herhangi bir yere dokunulmamaya çalışılmalıdır. İş bitince eldiven çıkarılıp, el hijyeni sağlanmalıdır.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişi olmamalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları,
    telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum
    hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir
    dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli,
    %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanmalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.

  27. 27) Tesisatçılarda (Elektrik, Su, Doğalgaz vb.) Alınacak Önlemler

    Tesisatçılar ısıtma, aydınlatma, doğalgaz, elektrik, su kullanımı vb. gibi ihtiyaçların sağlanmasına yarayan araçların uygun yerlere döşenmesi ya da döşenen bu araçların arıza-değişme gibi durumlarında satış, servis hizmetlerinin verildiği, ticari faaliyetlerin yürütüldüğü iş yerleridir. Tesisatçıların COVID-19 kapsamında bazı önlemleri alması gerekmektedir. Bu önlemler iş yeri çalışanları ve müşteriler arasında hastalığın bulaşması ve yayılmasını önlemek için önemlidir. Bu iş yerlerinde iş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması
    gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalı ve aşağıdaki önlemler alınmalıdır.

    İş Yerine Yönelik Önlemler

    » İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Bu, kapının her iki tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir.
    » İş yerinde çalışan ve müşteri dahil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde
    içeriye müşteri alınmalıdır. Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4
    adım) uyulmalı, bu mesafe yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Müşterilerden iş yerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişiler dışarıda kalmalıdır.
    » İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
    » İş yeri girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el
    antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El
    antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her
    zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » Evlerde/ofislerde hizmet sunmaya giden personel tek kullanımlık eldivenler ve ayakları için galoş kullanarak hizmet sunmalı, her evden sonra eldivenler ve galoşlar çıkarılmalı ve kapaklı çöp kutusu/çöp torbasına atılmalıdır. Eldivenle yüzeylere temastan kaçınılmalıdır.
    » Evlerde/ofislerde hizmet sunmaya giden personel işe başlamadan önce ve
    işi bitirdikten sonra alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Evlerde/ofislerde hizmet sunulan kapalı ortamlarda müşterilerle aynı
    ortamda bulunulan süre mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır.
    » Evlerde/ofislerde hizmet sunarken 1 metrelik sosyal mesafe korunmalı,
    maske kullanılmalı, vida gibi malzemeler ağza götürülmemelidir.
    » Ofislerde hizmet sunulan kapalı ortamlar hizmet öncesi, süresince ve
    sonrasında kapı pencere açılarak havalandırılmalıdır.
    » Müşterilerin ödemelerinde tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan
    ödeme yapmaları teşvik edilmelidir.
    » İş yerinde satışı yapılan ürünlerin ambalajı açılmamalı, müşterilerin sadece teşhir ürünlerini incelemelerine izin verilmelidir.
    » Teşhir ürünleri her müşteriden/müşteri incelemesinden sonra %70’lik
    alkolle temizlenmelidir.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride
    COVID-19 ile ilgili uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi
    okuması sağlanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarındaki sosyal mesafeyi
    korumaları konusunda uyarılmalıdır.
    » Müşterilerin maskeli olarak iş yerine girmesi sağlanmalıdır. Bu tip iş yerleri ve genel olarak toplum içinde kuralına uygun bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Müşteriler, iş yerinde mecbur kalmadıkça yüzeylere ve malzemelere
    dokunmamalıdır. Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşterilerin iş yerinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması
    sağlanmalıdır.
    » Evlerde hizmet alınan kapalı ortamlar hizmet öncesi, süresince ve sonrasında kapı pencere açılarak havalandırılmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan ve COVID-19 veya temaslısı olan personel çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Açık ve kapalı tüm alanlarda (ev, inşaat alanı, iş yeri gibi) hizmet sunumu
    sırasında müşteri ile sosyal mesafenin (en az 1 metre, 3-4 adım) korunmasına dikkat edilmelidir.
    » Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaşma riskini artırabileceğinden çalışanlar müşteriden para veya fiş alırken teması önlemek için eldiven kullanmamalıdır. El antiseptiği kullanılması yeterli olacaktır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
    » Çalışan personellerin işini yaparken kullandığı araç gereçlerin (alet takımı, aletler, kişisel koruyucular baret vb) her kullanımdan sonra %70’lik alkolle dezenfekte edilmelidir.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » Kapalı alanlar her gün su ve deterjanla düzenli olarak temizlenmelidir.
    » İş yerinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre
    suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No:
    7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir.
    Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvaletlerin dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşikleri ile temizlik yapılmasının uygun olmadığı yazar kasa,
    bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan yerlerde havalandırması temiz
    hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Salon tipi klima ve vantilatör kullanılmamalıdır.
    » İş yerinin sahip olduğu fiziki ortamda müşteri yoğunluğu ve müşteriler arası mesafenin korunmasını sağlamak için koltuklar. sandalyeler ve oturaklar arası en az 1 metre mesafe olacak şekilde düzenleme yapılmalıdır.

  28. 28) Personel Servis Araçlarıyla İlgili Alınması Gereken Önlemler

    Servisler toplu ulaşım araçları olduğu için COVID-19 salgınının yayılması açısından özellik arz eder. Servis şoförleri işveren tarafından COVID -19 hakkında bilgilendirilmelidir. Araç içine COVID-19 ile ilgili uyulması gereken kurallar görünür bir şekilde asılmalı ve şoför ve yolcuların bu kurallara uyması sağlanmalıdır. Araçlarda giriş kapısının yanına el antiseptiği konulmalıdır.

    Aşağıdaki önlemler alınmalıdır;

    Şoförler İçin Alınması Gereken Önlemler

    » Servis şoförleri, kişisel hijyen kurallarına uygun şekilde hareket etmeli ve aracın içinde mutlaka tıbbi maske kullanmalıdır.
    » Maskeler nemlendiğinde değiştirilmelidir. Maskeler çıkarılırken lastiklerinden tutulmalı, maskelerin dış yüzeyine dokunulmamalı, yeni maske yine lastiklerinden tutularak takılmalıdır. Kullanılmış maskeler ağzı bağlı çöp torbasına atılmalıdır. Maske değiştirme söz konusu ise el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Mümkünse servisin şoför koltuğu yolculardan uygun malzeme ile ayrılmalıdır.

    Yolcular İçin Alınması Gereken Önlemler

    » Yolcular servise binerken ve inerken sosyal mesafe (>1 metre) kuralına uygun davranmalıdır. Sosyal mesafe kuralının bozulmaması için önlemler alınmalıdır.
    » Yolcular, servise binmeden el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » COVID-19 ile uyumlu belirtileri (ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı vb.) olanların tıbbi maske takması sağlanmalı, servise alınmamalı ve işveren bilgilendirilerek sağlık merkezine yönlendirilmelidir.
    » Servise binen tüm yolcular maske takmalı ve yolculuk boyunca çıkarmamalıdır.
    » Servisi kullanan personel evlerden alınma sırasına göre en arka sıradan başlamak üzere öne doğru sağ ve sol sıralarda cam kenarlarına oturmalıdır. Cam kenarları dolduktan sonra binen personeller arkadan öne doğru çapraz şekilde koridorlara oturtulmalıdır. Çapraz şekilde oturma düzeni de bittikten sonra binen personel arkadan öne olmak üzere boş koltuklara alınır.
    » Koltuklara numara verilmeli, yukarıda ifade edilen düzene göre evden alınma sırasına göre her personelin hangi koltuğu kullanacağı sabit hale
    getirilmelidir.
    » Koltuk numarasına göre oturma listesi oluşturulmalı, liste serviste görünür şekilde asılmalı ve her personel işe gidiş ve dönüşlerde her gün kendine ayrılmış sabit koltukta seyahat etmelidir.
    » Damlacık oluşturması nedeniyle servis içinde konuşulmamalı ve bağırılmamalıdır.
    » Serviste bir mecburiyet olmadıkça su dahil içecek ve yiyecek kullanılmamalıdır.

    Servislerde Havalandırma, Temizlik ve Dezenfeksiyon

    » Klimanın iç hava sirkülasyon düğmesi kapalı olmalıdır.
    » Servis araçlarının klima hava filtre bakımı düzenli olarak yapılmalıdır.
    » Servislerde pencereler uygun olan her fırsatta açılarak servisin iç havasının temizlenmesi sağlanmalıdır.
    » Servisin genel iç temizliği gün sonunda su ve deterjan ile yapılmalıdır.
    Servisin temizliği yapılırken eldiven takılmalı, temizlik süresince eller yüze temas etmemeli ve temizlik bitiminde eldivenler kapaklı çöp kutularına ya da çöp torbalarına atılmalıdır.
    » Aracın iç yüzeyi su ve deterjanlı bez kullanılarak silinmelidir.
    » Her servis turu tamamlandıktan sonra sık dokunulan yüzeyler (kapı kolları, kol dayama/kolçaklar, tutacaklar, cam açma düğmeleri, emniyet kemeri tokaları) önce su ve deterjanlı bezle silinmeli, daha sonra da 1/100 oranında sulandırılmış çamaşır suyu veya %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir. Bu amaçla Sağlık Bakanlığı ruhsatlı dezenfektanlar da kullanılabilir. Temizlik yolcu olmadığı durumlarda yapılmalı ve sonrasında bir dakika beklenip havalandırılmalıdır.

  29. 29) Restoran, Lokanta, Kafe Pastane, Börekçi, Tatlıcı ve İçerisinde Yeme-İçme Hizmeti Sunan İşletmelerde Alınması Gereken Önlemler

    Bilindiği üzere, Dünya Sağlık Örgütü tarafından “Pandemi” kapsamına alınan Yeni Koronavirüs (COVID-19) salgınının yayılmasının önlenmesine yönelik tedbirler kapsamında, kontrolü normalleşme süreci aşamasına geçilmiş bulunmaktadır.

    Bu kapsamda, yeme-içme sektöründeki işletmelerin faaliyetlerinin güvenli bir şekilde gerçekleştirilebilmesi amacıyla, halen faal olan veya faaliyete geçecek olan yeme-içme tesisleri ve bünyesinde yeme-içme bulunduran tesislerde, aşağıda belirtilen önlemlerin alınması ve sürekliliğinin sağlanması hedeflenmektedir.

    Bu tedbirler restoran, lokanta, kafeler ile içinde yeme-içme hizmet alanı bulunan dinlenme tesisleri, kitapçılar, büfe ve kantinler ile diğer işletmelerin restoran-kafe bölümleri dahil yeme-içme sektöründeki işletmeler için geçerlidir.

    Genel İlkeler ve Bildirimi

    » İşletmelerinin faaliyetleri sırasında, ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından ilan edilmiş olan tedbirlere tam olarak uyulmalıdır.
    » İşletme genelinde COVID-19 ve hijyen kurallarını/uygulamalarını kapsayan bir protokol hazırlanmalı, protokol düzenli aralıklarla değerlendirilmeli, uygulamada karşılaşılan sorunlar, getirilen çözümler ve kamu kurum veya kuruluşlarınca uygulamaya konulan tedbirler dikkate alınarak güncellenmelidir.
    » Protokol kapsamında, hastalık belirtileri gösteren müşteriye personelin yaklaşımı ve uygulanacak işlemler de tanımlanmalıdır. Bunlar T.C. Sağlık Bakanlığının yayınladığı COVID-19 rehberinin ilgili bölümünde açıklanmıştır.

    https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/covid-19-rehberi

    » Tesis işletmecileri, tesisin tamamında sosyal mesafe önlemlerini almakla
     yükümlüdür. Genel kullanım alanlarına ve oturum düzenine ilişkin sosyal mesafe planı hazırlanmalı, tesisin misafir kapasitesi sosyal mesafe planına göre belirlenmeli, bu kapasiteye uygun sayıda misafir kabul edilmeli ve kapasite bilgisi tesisin girişinde görülebilir bir yere asılmalıdır. Ayrıca, tesis giriş holünde veya dış cephesinde ve misafir ile personelin kolayca görebileceği genel kullanım alanlarında, tesiste uygulanan ve uyulması gereken COVID-19 tedbirleri ve kurallarının yer aldığı panolar düzenlenmelidir.

    » COVID-19 tedbirlerine yönelik mutfak temizliği ve gıda güvenliği protokolü, haşere ve zararlılarla mücadele protokolü hazırlanmalıdır. Sorumlu personelce protokole uyulması sağlanmalıdır.

    Misafir Kabulü

    » Valeler tarafından eldiven kullanılmamalıdır, her araç teslim alma ve teslim etme hizmetinden önce ve sonra eller alkol bazlı el dezenfektanı ile temizlenmelidir.
    » Valeler araçlara maskesiz binmemelidir.
    » Misafirlere tesise girişte termal kamera veya temassız ateş ölçümü uygulamalıdır. 380C’den yüksek ateş ölçümlerinde, misafir işletmeye alınmayarak, tıbbi maske ile sağlık kuruluşuna başvurması sağlanır.
    » Tesis girişlerinde el antiseptiği bulundurulur ve misafirlerin ellerini antiseptikle temizlemelerinden sonra girişleri sağlanır.
    » Maskesiz müşteri içeri alınmaz. Misafirin yanında yoksa verilmek üzere maske bulundurulmalıdır, misafirlerin yeme-içme faaliyeti dışında ve masadan her kalktıklarında maske takması sağlanır.
    » Asansörlerin içine 1’er metre ara ile sosyal mesafe yer işaretleri yapılarak, toplam kapasitesinin üçte birini geçmemek kaydıyla kapasitesi belirlenmeli ve yazılı/görsel bilgilendirme yapılmalıdır.

    Yemek Salonu ve Genel Kullanım Alanları

    » Yemek salonları, giriş alanı ve holü, ilave salonlar gibi genel alan kullanımları ve açık alanlar dahil tesisin tamamı sosyal mesafe planına uygun olarak düzenlenmelidir. Tesisin içinde veya dışarısında sıra oluşabilecek her yerde (lavabo önleri, varsa sigara içme alanları vb.) 1,5 metre ara ile sosyal mesafe işaretlemeleri yapılmalıdır.
    » Sosyal mesafe ve oturma düzeni kuralları, aynı aileden (anne veya baba ile birlikte çocuklar) olan misafirler arasında uygulanmaz.
    » Yemek servisi verilen masalar arası mesafe her yönden 1,5 metre, yan yana sandalyeler arası 60 cm olacak şekilde düzenlenmelidir. Grup halinde gelen müşteriler için masa birleştirmeleri yapıldığı takdirde diğer masalarla aradaki 1,5 metre mesafe korunacak şekilde yapılmalıdır.
    » Masalarda sadece karşılıklı oturma düzeni sağlanmalıdır. Masa yanlarına
    sandalye konulmaz ve masa yanlarına oturma düzeni oluşturulmaz.

    » Karşılıklı oturmada masa eni 70 cm’den küçük masalarda çapraz oturma düzeni uygulanmalı veya karşılıklı oturma mesafesinin arttırılması amacıyla iki masa birleştirilerek kullanılmalıdır.
    » Bütün masa düzeni kuralları masa şekline bakılmaksızın (kare, dikdörtgen veya daire) her masa için uygulanır.
    » Yan yana tek kişilik oturma düzeni olan bar masası şeklindeki masalarda sandalyeler arası mesafe 1 metre olacak şekilde düzenlenmelidir. Personel ile müşterilerin doğrudan yüz yüze kaldığı bar masaları mümkünse kullanılmamalıdır. Kullanılmaları halinde personel ile müşteri arasındaki mesafe en az 1 metre olmalı, bu bölümde çalışan personeller tıbbi maske ve yüz koruyucu siperlik takmalıdır. Maskeler nemlendikçe değiştirilmeli ve siperlik belirli aralıklarla uygun ürünle silinerek dezenfekte edilmelidir.
    » Her masada el antiseptiği veya kolonya bulundurulmalıdır.
    » Servis personeli, servis esnasında mesafe kurallarını korumaya ve temastan kaçınmaya özen gösterir.
    » Açık büfe uygulaması yapılması halinde açık büfenin misafir tarafına misafir erişimini engelleyecek şekilde pleksiglas veya benzeri bariyer yapılmalı, servis ise mutfak personeli tarafından sunulmalıdır.
    » Çay/kahve makinesi, su sebilleri, içecek makinesi gibi araçların kaldırılmalı veya misafire servis elemanı aracılığıyla servis yapılmalıdır.
    » Yemek masaları ve sandalyeler, servis malzemeleri, şeker, tuz, baharat, peçete, menü gibi malzemelerin her misafir kullanımından sonra silinerek uygun şekilde temizliği ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır. Mümkünse tek kullanımlık şeker, tuz, baharat, peçete kullanılmalıdır.
    » Mümkün olduğunca, temassız ödeme alınmalı, temaslı post cihazı kullanılması halinde, her kullanımdan sonra cihazın %70’lik alkol ile silinerek temizlik ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Genel kullanım alanlarının ve genel müşteri tuvaletlerinin girişlerinde, geniş salonların farklı yerlerinde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Genel tuvaletlerin giriş kapıları mümkünse otomatik kapı sistemi olarak düzenlenmelidir. Düzenlenememesi halinde giriş kapılarının kollarının sık sık dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Tesis içerisinde çocuklara ayrılmış oyun odaları hizmete açılmaz. İşletmelerin açık alanlarındaki oyun grupları sık aralıkla dezenfektan ile silinmek şartıyla hizmete açılabilir. Bu alanlarda oyun havuzu topları gibi sürekli silinmesi mümkün olmayan küçük materyaller bulundurulmaz.

    Personel

    » Personelin düzenli sağlık kontrolü yapılmalı, birlikte yaşadığı kişilerin COVID-19 açısından izlenebilmesi için personelden periyodik bilgi alınmalıdır.
    » Tüm personele COVID-19 salgını ve hijyen konusunda bilgi/eğitim verilmesi sağlanmalıdır.
    » Personel girişinde termal kamera veya temassız ateş ölçümü yapılmalı ve el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Personele, çalışma yerine, misafirler ve ortam ile temasına uygun kişisel koruyucu ekipman (tıbbi maske, yüz koruyucu gibi) ile el antiseptiği sağlanır ve kullanımı izlenir. Bütün personel ağız ve burnu kapatacak şekilde tıbbi maske kullanmak zorundadır. Maskeler gün içinde nemlendikçe mutlaka değiştirilmelidir.
    » Personel kıyafetlerinin günlük temizliği ve hijyeni sağlanmalıdır.
    » Aynı vardiyada mümkün olduğunca aynı personelin çalıştırılmasına özen gösterilmelidir.
    » Personelin soyunma-duş-tuvalet ve ortak yemek yeme, dinlenme alanları sosyal mesafe koşullarına uygun olarak düzenlenmeli, bu konuda gerekirse yer işaretleri, şerit, bariyer gibi düzenlemeler yapılmalıdır, bu alanların temizliği ve kurallara uygun şekilde dezenfeksiyonu düzenli olarak sağlanmalıdır.
    » Mal tedariki veya başka sebeplerle (tamir, bakım vb.) tesise geçici olarak kabul edilen kişilerin temasının asgari düzeyde tutulmasına yönelik kurallar belirlenerek uygulanması izlenmelidir. Ayrıca, bu kişilerin sosyal mesafe kuralı korunarak ve koruyucu donanım kullanarak işlemlerini yapmaları sağlanmalıdır.
    » Personelde hastalık belirtileri tespiti halinde tıbbi maske takılarak en yakın sağlık kuruluşuna başvurması sağlanmalıdır.

    Mutfak, Pişirme ve Servis Alanları

    » Gıda güvenliği ve mutfak hijyeni uygulamalarının ilgili mevzuat ve yönetmeliklere uygun yapılması sağlanmalıdır.
    » Gıda üretim alanına ham madde ve ürün sevklerinde ve mutfak alanında hijyen bariyerleri, sterilizasyon cihazları el ve vücut hijyeni için gerekli alet ve ekipman bulundurulmalıdır. Mutfak ve pişirme alanlarına görevli olmayan personel girememelidir.
    » Bütün gıdalar kapalı dolaplarda veya üzeri kapalı şekilde saklanmalıdır.
    » Çapraz bulaşmayı önlemek için, işlem görmemiş gıda maddeleri ile hazırlanmış gıdalar mutfakta birbirlerinden ayrı yerlerde muhafaza edilmelidir. Ayrıca, hiçbir gıda maddesi zeminle temas ettirilmemelidir.
    » Mutfak ve ilişkili alanların, mutfakta kullanılan her türlü donanım ve ekipmanın, tezgâh ve saklama alanlarının temizlik ve hijyeni düzenli olarak sağlanmalıdır. Elle sık temas eden yüzeyler 1/100’lük çamaşır suyu ile düzenli olarak silinmelidir.
    » Servis malzemeleri (tabak, çatal, kaşık, bıçak, bardak gibi) bulaşık makinasında yıkanmalıdır. Mutfak personeli çalışma esnasında iş kıyafeti ve kişisel koruyucu ekipman kullanılmalı, ellerini düzenli olarak yıkamalıdır.
    » Mutfakta, personelin uyması gereken kurallar ve iyi hijyen uygulamaları ile ilgili görsel/yazılı bilgilendirme yapılmalıdır.

    Lavabo ve Tuvaletler

    » Tuvalet alanlarına giriş kapıları otomatik kapı sistemine çevrilmelidir. Bu imkan yoksa tuvalet alanına giriş kapılarının kolları 1/100’lük çamaşır suyu ile sık sık silinmelidir.
    » Tuvaletlerin zeminleri, klozetler, pisuvarlar 1/10’luk, lavabolar, musluk ve batarya başlıkları, kapı kolları 1/100’lük çamaşır suyu ile sık sık temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.
    » Tuvalet ve lavaboların temizlik saatleri kayıt edilmeli ve temizlik saatleri görünür şekilde asılmalıdır. Devamlı sıvı sabun, tuvalet kağıdı ve kağıt havlu bulundurulmalıdır.
    » Temizlik yapan personel kişisel koruyucu ekipman (eldiven ve maske) kullanmalı, işlem sonrası kullanılan iş yeri çöpüne atılır, su ve sabunla en az 20 saniye el temizliği ve hijyeni sağlanmalıdır.
    » Tuvaletlerde el kurutma fanları kapatılarak kullanım dışı bırakılmalı, tek kullanımlık kağıt havlular kullanılmalıdır.

    Genel Temizlik ve Bakım

    » Tüm alanların temizliği, yüzeyin niteliğine göre standartlara uygun ürün kullanılarak, uygun sıklıkta yapılmalı, bu uygulamaların izlenebilirlik kayıtları tutulmalıdır.
    » Tesisin tamamında kapı kolları, tırabzanlar, asansör düğmeleri, elektrik düğmeleri, post cihazı, televizyon kumandası, telefon, bilgisayar klavyesi, menü, masa üstleri, tuzluk/biberlik gibi el temasının yoğun olduğu yüzeyler sık sık su ve deterjanla temizlenmeli, 1/100 sulandırılmış çamaşır suyu ile dezenfeksiyonu sağlanmalı, klor bileşiklerinin zarar verdiği post cihazı, telefon, bilgisayar klavyesi gibi yüzeylerde ise %70’lik alkol bazlı ürünler kullanılarak, izlenebilirlik kayıtları tutulmalıdır.
    » Havalandırma ve klima sisteminin, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi gibi araç, gereç, malzeme ve donanımın periyodik bakımları ve gerekli olanların sterilizasyonu sağlanmalıdır.
    » Klima ve havalandırma sistemlerinin filtreleri periyodik olarak zamanında değiştirilir. Klimalar %100 dışarıdan temiz hava alacak şekilde çalıştırılır. Vantilatörler ise kullanılmaz. Merkezi havalandırma sistemleri bulunan tesislerin havalandırması temiz hava dolaşımını sağlayacak şekilde düzenlenir ve sık sık doğal havalandırma yapılır.
    » Klima kullanımı konusunda T.C. Sağlık Bakanlığının yayınladığı/ yayınlayacağı “Toplumda Klimaların Kullanımı” rehberine uyulmalıdır.
    » Tesisteki kapalı mahallerin tamamının sıklıkla kapı ve pencereleri açılarak doğal havalandırması sağlanmalıdır.

    İşletme Araçları

    » Araçlarda el antiseptiği veya kolonya bulundurulur.
    » İşletme araçlarına el antiseptiği ile ellerin temizliği sağlanarak binilir ve araç içinde sürekli maske takılır. Mümkünse araçların her zaman aynı personel tarafından kullanımı sağlanır.
    » Aracın el teması yoğun yüzeyleri (kapı kolları, cam kumandaları, direksiyon, vites, radyo vb.) her kullanımdan sonra %70 alkol içeren ürünle dezenfeksiyonu sağlanır.
    » Bu tedbirler sürece bağlı olarak zaman içerisinde güncellenecektir. 

  30. 30) Spor Salonları ve Spor Merkezlerinde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu virüsü taşıyan kişinin konuşma, öksürme ve hapşırması sırasında ortaya çıkan damlacıklardır. Damlacıklarla kirlenen yüzeylerle temas eden ellerin ağız, burun ya da gözlere dokunulması ile de hastalık bulaşabilir. Bu nedenle hem spor salonu çalışanı hem de müşteri, COVID-19 kapsamında sağlığını korumak için aşağıdaki kurallara uymalıdır. Spor salonlarının girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve spor salonunun içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Spor salonlarının girişinde ve içerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    Spor Salonlarında Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Spor salonundaki kişi sayısı spor yapılacak alanda her 6 metrekareye bir kişi olacak şekilde sınırlandırılmalıdır.
    » Spor salonlarında çalışma koşulları nedeniyle müşterilerin birbiri ve çalışanlarla yakın teması söz konusudur. Spor aktivitesi damlacık çıkışı ve hızını artırmaktadır. Bu nedenle sosyal mesafe en az 2 metre olarak uygulanmalıdır.
    » Spor salonundaki koşu bandı/bisiklet vb. ekipman aralarında en az 2 metre olacak şekilde yerleştirilmelidir.
    » Müşteriler randevu ile kabul edilmelidir. İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici konulmalıdır. Bu kapının her iki tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir.
    » Müşterilerin giriş/çıkış saatleri kaydedilmelidir (Seans ile çalışılıyorsa, hangi seansta kimlerin geldiği ve çalıştığı kaydedilmelidir).
    » Spor Salonlarının giriş ve çıkışına pedallı ve kapaklı çöp kutusu konulmalı
    ve düzenli olarak boşaltılmalıdır.
    » Spor salonları üyeleri ile sözleşmelerine COVID-19 politikaları ve
    rezervasyon prosedürleri ile ilgili açıklama eklemelidir.
    » Kronik hastalığı olanlar, 65 yaş üstündekiler ile huzurevi, cezaevi, bakım
    merkezi çalışanları çalıştıkları ortamda bulaştırma riski olduğundan spor
    salonlarına gitmemeleri önerilir.
    » Takım oyunlarının ve yakın temas gerektiren (boks, güreş gibi) sporların yapılmaması uygundur. Bu sporlardan temassız antrenman yapabilenler bireysel olarak ve 2 metre mesafe şartı ile antrenman yapabilir. Temas gerektirmeyen sporlar kişiler arası sosyal mesafe ( en az 2 metre) korunarak yapılabilir.
    » Spor salonuna maskesiz müşteri/ çalışan alınmamalıdır. Spor salonunda da maske takmaya devam etmelidirler. N95/FFP2 maskeler kullanılmamalıdır.
    » Kafe tarzı yeme içme bölümleri T.C. Sağlık Bakanlığının Restoran,  Lokanta, Kafe çalışma rehberine göre hizmet verebilir.
    » Müşterilerin kullandığı egzersiz araçlarının yanlarına Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış dezenfektan özelliği olan mendiller konulmalıdır.
    » Spor salonuna misafir alınmamalıdır.
    » Egzersiz aralarındaki dinlenme molaları dışında spor salonlarında müşterilerin beklemesine izin verilmemelidir.
    » Spor salonunda su ve sabuna erişim kolay olmalı ve burada tek kullanımlık kâğıt havlular bulunması sağlanmalıdır.
    » İçeride ortak kullanım amacıyla gazete, dergi vb. bulundurulmamalıdır.
    » Her müşteri için tek kullanımlık malzeme kullanılmalıdır, tek kullanımlık malzeme sağlanamadığı durumlarda her kullanım sonrasında tekstil malzemeleri en az 600C’de yıkanmalıdır.
    » Mümkünse koşu bandı ve ağırlık çalışılan alanlar ayrılmalıdır.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları teşvik edilmelidir. Ödeme terminallerinde dokunulan yüzeyler %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Ağırlık istasyonlarının birden fazla kişinin set aralarını paylaşarak aynı anda kullanımına izin verilmemelidir. Bir kişinin istasyonla işi tamamen bittikten sonra diğer müşteri kullanmalı, her müşteri sonrası cihazın el ve vücutla temas eden noktaları silinerek dezenfekte edilmelidir.
    » Sabit veya hareketli bütün alet ve cihazların elle ve vücut la temas edilen noktaları her misafir kullanımı sonrası mutlaka silinerek dezenfekte edilecektir. Kullanımdan sonra cihazların silinmesi ile ilgili uyarı afişleri spor salonu içinde farklı noktalara asılacaktır. Bu konuda sesli ananaslar yapılacaktır. 

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Spor salonlarına girişte ateş ölçümü yapılmalı, ateşi 380C’dan yüksek olanlar spor salonlarına alınmamalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan, COVID-19 vakası veya temaslısı spor salonlarına alınmamalıdır. Tıbbi maske takılarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Müşteriler randevu ile gitmeli ve randevu saatine uymalıdır.
    » Tesis içinde her alanda diğer kişilerle 2 metre mesafeye uyulmalıdır.
    » İçeriye girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirme okunmalı ve belirtilen kurallara uyulmalıdır.
    » Spor salonuna giderken kişisel havlu ve mat vb. malzemeler götürülmelidir. Havluların işletme tarafından karşılanması halinde poşetli veya görevli personel tarafından verilmesi, mat türü malzemenin de her kullanıcıdan sonra dezenfeksiyonunun sağlanması gerekmektedir.
    » Diğer müşteriler ve çalışanlar ile aradaki sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Spor salonuna girmeden önce maske takılmalıdır. Bu tip yerler ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. N95/FFP2 maskeler kullanılmamalıdır.
    » Yüz bölgesinin aletlere ve zemine değme olasılığı olan hareketler
    yapılmamalıdır.
    » Spor salonuna girdikten sonra eller yıkanmalı ya da el antiseptiği
    kullanılmalıdır
    » Spor salonu içinde mecbur olmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır. Sık dokunulması mümkün olan yüzeylerin farkında olunmalı ve buralara dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Spor sırasında eller yüze değdirilmemelidir. Kişisel havlu kullanılmalıdır.
    » Yiyecek ve içecek talebinde bulunulmamalıdır.

    Personele Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Çalışanlara giriş kapısında ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateş ölçen personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 380C’dan yüksek olanlar içeri alınmamalıdır. Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri
    olan / gelişen, COVID-19 vakası veya temaslısı çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışma düzeni gerekli en az personel bulunacak şekilde planlanmalıdır.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun tıbbi maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel, dinlenme odalarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Bu alanlarda yemek yerken ya da su/çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Spor Salonlarının Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması

    » Spor salonlarında her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir. Çalışma saatinin ortasında bir saat müşteri alınmamalı ve genel temizlik yapılmalıdır.
    » Yer ve yüzeylerin temizliğinde nemli silme-paspaslama tercih edilmelidir. Toz çıkaran fırça ile süpürme işlemlerinden kaçınılmalıdır.
    » Spor salonlarının temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri, spor aletlerinin el ve vücudun sık değdiği bölümleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Koşu bantları, bisikletler, ağırlık aletleri vb. düzenli olarak temizlenmeli, %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir. Bu aletlerin sık dokunulan yüzeyleri her müşteriden sonra temizlenmelidir.
    » T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış yüzey dezenfektanları kullanılabilir.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin en az 600C’de yıkanması önerilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tuvalet kağıdı ve tek kullanımlık kâğıt havlu konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki su ve sabunlar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Duş ve soyunma kabinlerinin temizliği her müşteri kullanımından sonra tekrar yapılmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp spor salonundaki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan spor salonlarının havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klima ve vantilatörler kullanılmamalıdır.
    » Spor salonları sık sık havalandırılmalıdır.

  31. 31) Kahve ve Kıraathaneler İle İlgili Alınması Gereken Önlemler

    Kahve/kıraathaneler müşterilerin sosyalleşmek amacı ile bir araya gelmeleri ve kalabalık olması nedeni ile COVID-19 yayılmasını önlemek için sosyal mesafeyi korumanın zor olabileceği alanlardır. Müşteriler ve çalışanlar sosyal mesafe kurallarına uymalı, kişisel hijyene dikkat etmeli ve maske kullanma kurallarına uymalıdır. Kahve/kıraathane girişine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve kahve/kıraathane içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Kahve/kıraathanelerin girişinde ve içerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    Kahve/Kıraathaneler İle İlgili Alınması Gereken Genel Önlemler

    » İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici konulmalıdır. Bu kapının her iki tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir.
    » Kahve/kıraathanelerin giriş ve çıkışına pedallı ve kapaklı çöp kutusu konulmalı ve düzenli olarak boşaltılmalıdır.
    » Kahve/kıraathanelere maskesiz müşteri/ çalışan alınmamalıdır. İçerde maske takmaya devam etmelidirler.
    » İçeride ortak kullanım amacıyla gazete, dergi vb. bulundurulmamalıdır.
    » Bulaşma riski yüksek olduğundan okey, briç, iskambil, tavla vb. oyunlar onanmamalıdır.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme yapmaları teşvik edilmelidir. Ödeme terminallerinde dokunulan yüzeyler %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Masalar arası mesafe her yönden 1,5 metre, yan yana sandalyeler arası 60 cm olacak şekilde düzenlenmelidir. Grup halinde gelen müşteriler için masa birleştirmeleri yapıldığı takdirde diğer masalarla aradaki 1,5 metre mesafe korunmalıdır.
    » Masalarda sadece karşılıklı oturma düzeni sağlanmalıdır. Masa yanlarına sandalye konulmamalı ve masa yanlarına oturma düzeni oluşturulmamalıdır.
    » Karşılıklı oturmada masa eni 70 cm’den küçük masalarda çapraz oturma düzeni uygulanır veya iki masa birleştirilerek kullanılır, böylece karşılıklı oturma mesafesi arttırılır. 

    » Bütün masa düzeni kuralları masa şekline bakılmaksızın (kare, dikdörtgen veya daire) her masa için uygulanır.
    » Masa/sandalyeler her müşteri sonrasında %70’lik alkolle silinmeli, masa örtüsü kullanılmamalı, kullanılıyorsa her yeni müşteri grubu öncesinde temiz olanı ile değiştirilmelidir.
    » Servis personeli, servis esnasında mesafeyi korumalı ve temastan kaçınmalıdır.
    » Kişiler içeceklerini çay ocağından kendileri almamalıdır.
    » Çay/kahve ve diğer içeceklerin servisinde kullanılan bardaklar su ve deterjanla yıkanmalıdır.
    » Kahve/kıraathanelerde mutfak, çay ocağı ve servis alanları COVID-19 kapsamında Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan kafe ve restoranlar için hazırlanan kurallara göre düzenlenmelidir.
    » Kahve/kıraathanelerin işletmecileri sosyal mesafe önlemlerini almakla yükümlüdür. Genel kullanım alanlarına ve oturum düzenine ilişkin sosyal mesafe planı hazırlanmalı, kahve/kıraathanelerin müşteri kapasitesi sosyal mesafe planına göre belirlenmeli, bu kapasiteye uygun sayıda müşteri kabul edilmeli ve kapasite bilgisi kahve/kıraathanenin girişinde görülebilir bir yere asılmalıdır.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan, COVID-19 vakası veya temaslısı Kahve/Kıraathaneye alınmamalıdır. Tıbbi maske takılarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » İçeriye girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirme okunmalı ve belirtilen kurallara uyulmalıdır.
    » Çalışanlar ve müşteriler arasındaki sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Kahve/kıraathaneye girmeden önce maske takılmalıdır. Bu tip yerler ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. İçerde maske çıkarılmamalıdır.
    » Kahve/kıraathaneye girerken el antiseptiği kullanılmalıdır.

    Personele Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.» Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri olan / gelişen, COVID-19 vakası veya temaslısı çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personel kıyafetleri günlük olarak değiştirilmelidir.
    » Yalancı güven hissi oluşturarak COVID-19 bulaşma riskini arttırabileceği için kahve/kıraathanelerde bulaşık yıkayanlar haricindeki çalışanların eldiven kullanımı önerilmemektedir.

    Kahve/Kıraathanelerin Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması

    » Kahve/kıraathanelerde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir.
    » Yer ve yüzeylerin temizliğinde nemli silme-paspaslama tercih edilmelidir.
    Toz çıkaran fırça ile süpürme işlemlerinden kaçınılmalıdır.
    » Kahve/kıraathanelerin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış yüzey dezenfektanları
    kullanılabilir.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası
    uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik
    malzemelerinin en az 600C’de yıkanması önerilir.

    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tuvalet kağıdı ve tek kullanımlık kâğıt havlu konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır.
    Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki su ve sabunlar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan kahve/kıraathanelerin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klima ve vantilatörler kullanılmamalıdır.
    » Kahve/kıraathaneler sık sık havalandırılmalıdır.

  32. 32) Karayolu Taşımacılığı, Demiryolu Taşımacılığı, Denizyolu Yolcu Taşımacılığı İle İlgili Alınması Gereken Önlemler

    Ülkemizde COVID 19 salgınının kontrolünde yeni normal dönem kapsamında karayolu, demiryolu, deniz ve havayolu yolcu taşımacılığı ile ilgili alınması gereken önlemler şöyledir:

    Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Araç içine COVID-19 ile ilgili uyulması gereken kurallar görünür bir şekilde asılmalı ve aracı kullananlar ve yolcuların bu kurallara uyması sağlanmalıdır. Terminaller ve araçlarda COVID-19 ile ilgili önlemlere ait anonslar yapılmalıdır.
    » Araçlarda giriş kapısının yanına el antiseptiği konulmalıdır.
    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır. Personeller ile kaygıları, korkuları ve duyguları hakkında konuşulmalı ve personeller rahatlatılmalıdır.
    » Bilet satış ofislerinde, yazıhanelerde, yönetimde çalışan personellerle eğer mümkünse yüz yüze toplantılar veya etkinlikler sınırlandırılmalı yerlerine telekonferanslar veya çevirim içi etkinlikler konulmalı, yüz yüze toplantılar veya etkinlikler yapılacaksa da daha az sayıda kişinin katılımı sağlanmalıdır.
    » Terminaller, metro istasyonları, limanlar vb alanlardaki kafe ve restoranlarda T.C. Sağlık Bakanlığının “COVID-19 kapsamında kafe ve restoranlarda alınacaklar önlemler” rehberinde bulunan kurallara uyulmalıdır.
    » Bu araçlara binmeden görünür bir yere asılmış olan, içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirme okunmalı ve belirtilen kurallara uyulmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri ile COVID-19 temaslısı olan ve COVID-19 tanısı alan personel ve yolcuların binmemeleri uyarısı yer almalıdır.
    » Araçlara biniş, iniş ve yolculuk süresince maske kullanımı sağlanmalıdır.
    » Yolculuk süresince ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri gelişen çalışanlar diğer personelden ve varsa yolculardan ayrı bir bölümde izolasyona alınmalı ve tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » COVID-19 şikayetleri olan, tanısı ve tedavisi tamamlanan veya temaslısı olan çalışanlar Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberindeki kurallara göre yönetilmelidir. (https://covid19bilgi.saglik.gov.tr)
    » Seyahatten dönüşte COVID-19 belirtileri açısından kendilerini takip etmeli ve bu süreçte herhangi bir belirti çıktığında Sağlık Bakanlığı Rehberleri takip edilmelidir. (https://covid19bilgi.saglik.gov.tr)

    Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu, Havalandırılması ile İlgili Önlemler

    » Tüm araçlarda şüpheli COVID-19 vakaları için koltuk ayırılmalıdır. Örn. Uzun mesafeye gidecek yolcu otobüslerinde en arka sıra, trenlerde orta vagonda arka iki sıra (veya kapalı olan yemek vagonları bu amaçla kullanılabilir) vb.
    » Bu araçlarda her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir. Araçların temizliği yolcu kullanımlarından sonra, diğer yolculara hizmet vermeden önce, sefer aralarında uygun şekilde yapılmalıdır.
    » Temizlikte özellikle sık dokunulan yüzeylerin (merdiven tırabzanları, korkuluk, kapı kolları, masa yüzeyleri, tutunma yerleri vb.) temizliğine dikkat edilmelidir.
    » Ulaşım araçları için üretici firmanın önerdiği deterjan ve dezenfektanlar var ise bunlar da temizlikte kullanılabilir.
    » Eğer özel bir öneri yok ise bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya 1/2 çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » T.C. Sağlık Bakanlığı onaylı dezenfektanlar kullanılabilir
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı dijital aletler, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin 60oC’de yıkanması önerilir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Mola yerleri, istasyonlar, dinlenme tesisleri vb. yerlerdeki tuvaletlere ve araçta bulunan tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır. Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır. Tuvalet ve lavabo girişlerinde el antiseptiği bulunmalıdır. Kapı kolları ile temas etmeden önce ve sonra el antiseptiği kullanılmalıdır. Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Kusma, kanama vb. gibi durumlar nedeniyle yüzeylerin kan ya da vücut sıvısı ile kontaminasyonu durumunda eldiven takılarak kağıt havlu ile kirli yüzey temizlendikten sonra 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu dökülerek 5 dakika beklenmelidir. Daha sonra kirlenen yüzey paspaslanmalıdır. Kullanılan eldiven, kağıt havlu veya bezler çift poşetlenerek atık kutusuna atılmalıdır. Çamaşır suyundan etkilenebilecek yüzeylerde eldiven takılarak kağıt havlu ile kirli yüzey temizlendikten sonra %70’lik alkol dökülüp en az 1 dakika kuruması beklendikten sonra rutin temizlik yapılmalıdır.
    » Mümkünse seyahat sürecinde de araçta pencereler açılarak
    havalandırılmalıdır.
    » Dış ortamdan temiz hava alan havalandırma sistemleri kullanılmalı, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Araç içi sık sık havalandırılmalıdır.
    » Araçlar yolcu kullanımlarından sonra diğer yolculara hizmet verilmeden
    önce sefer aralarında uygun bir şekilde temiz hava ile havalandırılmalıdır.
    » Ayrıca şehirler arası otobüs, tren vb. yolculuklarda daha sık mola verilerek otobüsün 15 dakika havalandırılması sağlanabilir.
    » Otobüslerde yedek şoförlerin uyuma alanının havalandırması her şoför değişimi öncesi 15 dakika temiz hava akımı sağlayacak şekilde yapılmalıdır. Bu alan su ve sabun/deterjanla temizlenmeli ve havalandırıldıktan sonra kullanılmalıdır. Burada kullanılan malzeme kişiye özel olmalıdır.
    » Bilet satışı veya ulaşım kartı bakiye yüklemesi için mümkünse mobil uygulamalar veya kredi kartları kullanılmalıdır. Yolcular ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.

    Çalışanlara Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    » COVID-19 temaslı takibinin yapılabilmesi için çalışanların çalışma düzenleri kaydedilmelidir.
    » Çalışanların el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışanlar (yardımcı personel, muavin vb.) kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Eldiven kullanımı yalancı güven hissi oluşturarak COVID-19 bulaşma riskini arttırabileceği için kullanılmamalıdır.
    » Makinist, şoför, kaptan gibi aracı kullanan çalışanlar araca biniş ve inişlerinde maske takmalıdır. Seyahat sürecinde araçta oturdukları alan yolculardan ayrı ise maske takmayabilirler. Araç sürücüleri, trenlerde makinist odası, otobüslerde şoför mahallini yolculardan ayıran şeffaf bir ayırım/bariyer (görüntüyü etkilemeyen, kaza durumunda kişiye zarar vermeyen malzemeden, acil bir durumda diğer personelin şoförle irtibatını sağlayacak fermuarlı, naylon vb. benzeri bir malzeme) vb. olursa bulaşma riski olmayacağından maske takmayabilirler.
    » Çalışanlar araca bindiklerinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Çalışanlar dinlenme zamanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir.

    Yolculara Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    » COVID-19 temaslı takibinin yapılabilmesi için şehirler arası seyahatlerde yolcuların isimleri, iletişim bilgileri kaydedilmelidir.
    » Terminallerde, metro istasyonlarında, peronlarda vb yolcular, aralarında sosyal mesafe kurallarına dikkat ederek (en az 1 metre aralıklarla) düzenli sıra oluşturmalıdır. Kalabalık oluşturmamaya özen gösterilmelidir.
    » Yolcular, araca sıra ile sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyarak binmelidir ve araç içerisinde sosyal mesafe kurallarına uymaya özen göstermelidir.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olan araca alınmamalıdır. Tıbbi maske takılarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Yolcular seyahat boyunca kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Yolcular araca bindiklerinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Oturma düzeni genel olarak kişiler arasında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yapılmalıdır. Oturma düzeni yüz yüze gelecek şekilde karşılıklı olmamalı, çapraz oturma olmalıdır. Tekli koltuk ve koridordan sonra ikili koltuk olan araçlarda tekli koltuğa bir kişi, ikili koltuğa pencere kenarına bir kişi oturması sağlanarak sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Eşler ve 20 yaş altı aynı soyadını taşıyan çocuklar yan yana seyahat edebilirler. Bir aile için satışı yapılmış yan yana oturulan koltukların ön ve arka sırasındaki koltuklarda, cam kenarına tekli oturma sağlanacak şekilde bilet satışı yapılır.
    » 4 kişilik kompartmanlarda ve pullman bölümlerinde anne, baba ve çocuklardan oluşan ailenin bir arada oturmasına müsaade edilir. Aynı hanede yaşayan erişkin kişiler ise sosyal mesafe korunarak 2 kişi olacak şekilde yolculuk edebilir. Diğer durumlarda kompartmanlarda tek kişi yolculuk etmelidir.
    » Bakıma ihtiyacı olan kişilerin ve çocukların aileleri ile seyahati sırasında sosyal mesafe şartı aranmamalıdır.
    » Yolcuların çalışanlarla temasının minimum olmasına özen gösterilmelidir.
    » Kısa süreli (2 saat) seyahatlerde su dışında bir şey yeme içme yapılmamalıdır.
    » Trenlerde yemek vagonu kapalı olmalıdır.
    » Uzun seyahatlerde (2 saatin üzerinde) ambalajlı kumanya şeklinde yiyecek içecek servisi yapılabilir. Su/çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için mesafe en az 1 metre olacak şekilde (tercihen 2 metre) oturma ve/veya yeme-içme düzenlemesi yapılmalıdır. Yeme içme öncesi ve sonrası kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkan veren düzenlemeler yapılmalıdır. Baharat, kürdan, tuz, kaşık, çatal, bıçak, bardak vb. malzemelerin tek kullanımlık olacak şekilde sunulması sağlanmalıdır. İkramların dağıtımı sırasında kişisel hijyen kurallarına uyulmalı ve maske takılmalıdır.
    » Yolcular birbirine yiyecek içecek ikramı yapmamalıdır. Kulaklık dağıtımı yapılacaksa kişiye özel olmalı ya da yolcular kendilerine
    ait kulaklıkları getirmelidir.

  33. 33) Site Havuzlarında Alınması Gereken Önlemler

    » COVID-19’da bulaşma, temel olarak damlacık ve temas yoluyla olmaktadır. COVID-19’a neden olan virüsün insanlara havuzlardan bulaşması gösterilmemiştir. Ancak, çok sayıda kullanıcının aynı anda bulunabildiği ortamlar olması nedeniyle COVID-19 bulaşması açısından risklidir. COVID-19 açısından güvende olmak için buralardaki kalabalık alanlardan uzak durulmalı, sosyal mesafenin korunmasına dikkat edilmelidir.
    » Sosyal mesafenin korunamamasının yanı sıra havuz kenarı, basamaklar ve korkuluklar ile ortak kullanılan soyunma odaları ve buralardaki eşya dolapları, yıkanma ve dinlenme alanları, musluk, duş ekipmanları, şezlonglar, duş düğmeleri, kapı kolları gibi temas riskinin olduğu yüzeyler hastalığın bulaşması açısından risk taşımaktadır. Bu alanlar sıklıkla temizlenmelidir. Sık kullanılan yüzeylere dokunulduğunda yüze, göze, ağız ve buruna dokunmaktan kaçınmak ve elleri su ve sabunla yıkamak ya da el antiseptiği kullanmak gerekir.
    » COVID-19 virüsü dezenfektanlara karşı duyarlı olduğundan bu havuzların rutin olarak ve aksatılmadan dezenfeksiyonu yapılmalıdır. Havuzlara yönelik yapılan dezenfeksiyonun etkili olabilmesi için havuz suyunda Sağlık Bakanlığından ruhsatlı dezenfektan ve havuz suyu kimyasalları kullanılmalıdır.
    » Evlerinde özel havuzları bulunanlar her zaman beraber yaşadıkları aileleri ile havuzu kullanmaları halinde havuz suyunun dezenfeksiyonuna özen göstermeleri dışında başkaca bir önlem almalarına gerek yoktur.
    » Site havuzları için, site sakinleri ve yöneticiler ile çalışanlar COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uymalıdır.

    Çalışan Personele Yönelik Önlemler

    » Site havuzlarında havuz ve çevresindeki alanda COVID-19 ile ilgili en az
    bir sorumlu personel olmalıdır.
    » Site yönetimince görevli personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olan personel çalıştırılmamalıdır.
    » Personele günlük ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateş (38oC derecenin üzerinde), öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gösteren personel tıbbi maske takılı olarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir. Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberi doğrultusunda hareket edilmelidir. (https://covid19bilgi.saglik.gov.tr)
    » Çalışan personel kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personel hizmet verirken en az 1 metre olan sosyal mesafeye uymalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaşma riskini artırabileceğinden çalışanlar kart, para veya fiş alırken teması önlemek için eldiven kullanmamalıdır. Ellerin yıkanması veya el antiseptiği kullanılması yeterli olacaktır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında da en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
    » Kapalı ve açık havuzlarda uygulanan Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları ve Şartları Hakkındaki Yönetmelik’e uyulmadır. Günde 2 kez ölçülen parametreler panoya asılmalı ve gerektiğinde gösterilmek üzere kayıt altına alınmalıdır.

    Havuzlarda Çalışan Cankurtaranlara Yönelik Önlemler

    » Cankurtaranların bulundurması gereken kişisel koruyucu ekipman; mutlaka FFP2/N95 maske, eldiven, yüz koruyucu.
    » Resüsitasyon (canlandırma) işlemi için gerekenler; suni solunum maskesi,
    balon ventilasyon.
    » Cankurtaranlar canlandırma ve ilk yardım gibi COVID-19 açısından yüksek riskli girişimler yapabilmesi nedeniyle standart enfeksiyon kontrol önlemlerine uygun çalışmalıdır.
    » Cankurtaranlar canlandırma ve ilk yardım işlemleri 1 metreden yakın temas gerektiren ve aerosol oluşturan işlemler olması nedeniyle bu işlem sırasında mutlaka FFP2/N95 maske kullanmalı, ayrıca eldiven ve yüz koruyucu kullanması da gereklidir.
    » Canlandırma işlemi sırasında suni solunum maskesi ve balon ventilasyon kullanılmalı, ağızdan ağıza solunum tercih edilmemelidir.

    Site Sakinlerine Yönelik Önlemler

    » Site sakinleri havuz alanına ilk girişte görevli tarafından günlük ateş ölçümleri yapılmalı, ateş (38oC derecenin üzerindeki), öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan, COVID-19 ve temaslısı olan kişiler havuzu kullanmamalıdır. Ateş (38oC derecenin üzerindeki), öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtilerine sahip kişiler, tıbbi maske takılı olarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir. Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberi doğrultusunda hareket edilmelidir. (https://covid19bilgi.saglik.gov.tr).
    » Kişiler sosyal mesafeye (en az 1,5 metre) uymaları konusunda uyarılmalıdır.
    » El hijyenine dikkat edilmelidir. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Kişilerin kendilerine ait havlu, bornoz ve havuz oyuncakları getirmesi/ kullanması teşvik edilmelidir. Havlular kişiye özel olmalıdır. Havlu, bornoz, peştemal vb tekstil ürünleri en az 60oC derecede yıkanmalıdır.
    » Bu alanlardaki plastik ve çelik yüzeylere dokunulduğunda yüze, göze, ağız ve buruna dokunulmamalı, dokunulduğunda eller su ve sabunla yıkanmalı ya da el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Kullanıcılar yüzme havuzuna girmeden önce duş almalı ve el, ayak
    dezenfeksiyonu yapmalıdır.
    » Deniz gözlüğü, şnorkel, palet gibi malzemeler paylaşılmamalıdır.
    » COVID-19 temas riskini artıracağından havuzlarda uzun süre kalınmamalıdır.
    » COVID-19 ishal belirtileri ile de seyredebileceğinden özellikle tuvalet eğitimini tamamlamamış (dışkı kontrolü olmayan), bez kullanan veya ishal belirtileri olan bebek/çocuklar bu alanlara alınmamalıdır.
    » Çocukların sosyal mesafeyi korumaları zor olacağından bu alanlar ebeveyn gözetiminde kullanılmalıdır.

    Havuzlarda Genel Önlemler

    » Bu alanlarda COVID-19 ile ilgili uyulması gereken kuralları içeren tablo/ pano görünür yerlere yerleştirilmelidir.
    » Bu alanlarda kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır.
    » Girişte ve belirli noktalarda el yıkama lavaboları oluşturulmalı ya da alanların girişinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » Mikrobiyolojik kalite için rutin testler mevzuata uygun olarak yapılmalıdır.
    » Havuzlarda toplu egzersiz, dalış dersleri vb. uygulamalar yapılmamalıdır.
    » Duş bataryası, musluk, sabunluk vb. malzemelerin sensörlü olanlarının kullanımı teşvik edilmelidir.
    » Kullanıcıların, yüzme havuzuna girmeden önce duş alabilmelerini ve el, ayak dezenfeksiyonu (hijyen bariyeri) yapabilmelerini sağlayacak düzenleme yapılmalıdır.
    » Havuzlarda çalışanlar dahil 4 metre kareye 1 kişi olacak şekilde kapasite
    belirlenmelidir.
    » Havuz içinde 8 metrekareye 1 kişi olacak şekilde kapasite belirlenmelidir.
    » Dinlenme koltukları ve şezlonglar arası mesafe en az 1,5 metre olmalıdır.
    » Şezlongların üzerinde kumaş minder kullanılmamalıdır. Yıkanabilir/
    silinebilir minderler kullanılmalı ve her kullanımdan sonra temizlenmelidir.
    » Soyunma odalarında sosyal mesafeye dikkat edilmeli, dolaplar her
    kullanımdan sonra temizlenmelidir.
    » Site yönetimi ya da sorumlu havuz işletmesi tarafından sunulan bornoz ve havlular ambalajlı olmalıdır. Günlük olarak değiştirilmelidir. Bornoz, havlu vb tekstil ürünleri en az 60oC derecede yıkanmalıdır.
    » Bu alanlardaki kafe ve restoran benzeri hizmet bölümleri. COVID-19 Kapsamında Restoran, Lokanta, Kafe ve Yeme-İçme İşletmelerinde Alınması Gereken Önlemlere uyulmalıdır.

    Havuzların Temizliği ve Dezenfeksiyonu

    » Bu alanların genel temizliği her gün su ve deterjanla düzenli olarak
    yapılmalıdır. Toz çıkaran süpürme veya yüksek basınçlı su veya kimyasal püskürtme işlemlerinden kaçınılmalıdır. Temizlik bezleri tek kullanımlık olmalıdır.
    » Havuzların temizliği ve dezenfeksiyonu için ilgili mevzuata uyulmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp işletmedeki çöp kutusuna atmalı ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Sık dokunulan yüzeylerin (musluklar, duş bataryaları, kapı kolları, masasehpa yüzeyleri şezlonglar, gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvaletlerin dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Kullanılan dezenfektanların Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış
    olması gereklidir.
    » Banyo, duş yerleri ve tuvaletlerde sosyal mesafe kuralına dikkat edilmelidir.
    » Duş bataryası, musluk, sabunluk vb. malzemelerin elle kullanım yerine sensörlü olanlarının kullanımı teşvik edilmelidir.
    » Duş ve tuvaletler sık aralıklarla mümkünse her kullanımdan sonra
    temizlenmelidir.
    » Tuvalet ve lavabolarda su, sıvı sabun, tuvalet kâğıdı, kâğıt havlu ve çöp
    kutusu bulundurulmalıdır.

  34. 34) Plaj ve Yüzme Alanlarında Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19’ta bulaşma, temel olarak damlacık ve temas yoluyla olmaktadır, su yoluyla bulaşmamaktadır. Plaj ve yüzme alanları,damlacık yolu ile bulaşan COVID-19 açısından riski düşük olan açık hava mekanları olmasına karşın, yaz sezonunda kullanıcı yoğunluğuna, kullanılan alanın büyüklüğüne, coğrafik özelliklerine, gölgelik, şemsiye sayısı vb. sağlanan olanaklara göre sosyal mesafenin korunamaması nedeniyle COVID-19 bulaşması açısından risklidir. Bu nedenle COVID-19 açısından güvende olmak için plaj ve yüzme alanlarında kalabalıktan uzak durulmalı, sosyal mesafenin korunmasına azami dikkat edilmeli ve aşağıda belirtilen önlemlere mutlaka uyulmalıdır.

    Plajlar ve Yüzme Alanlarında Çalışan Personele Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan COVID-19
    hastası veya temaslısı olan personel çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Plaj ve deniz yüzme alanlarında hizmet verirken en az 1 metre olan sosyal
    mesafe kuralına uyulmalıdır.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaşma riskini artırabileceğinden çalışanlar kart, para veya fiş alırken teması önlemek için eldiven kullanmamalıdır. Ellerin yıkanması veya el antiseptiği kullanılması yeterli olacaktır.
    » Çalışan personel dinlenme odalarında da en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Ortak yeme-içme ünitelerinde sosyal mesafe kurallarına uygun olarak masa ve sandalyeler düzenlenerek  bu alanların kapasitesi belirlenmeli ve belirlenen kapasite kadar personelin aynı anda kullanımı sağlanmalıdır.

    Plaj ve Yüzme Alanlarında Çalışan Cankurtaranlara Yönelik Önlemler

    » Cankurtaranların bulundurması gereken kişisel koruyucu ekipman; mutlaka FFP2/N95 maske, eldiven, yüz koruyucu.
    » Resüsitasyon (canlandırma) işlemi için gerekenler; suni solunum maskesi, balon ventilasyon.
    » Cankurtaranlar canlandırma ve ilk yardım gibi COVID-19 açısından yüksek riskli girişimler yapabilmesi nedeniyle standart enfeksiyon kontrol önlemlerine uygun çalışmalıdır.
    » Cankurtaranlar canlandırma ve ilk yardım işlemleri 1 metreden yakın temas gerektiren ve aerosol oluşturan işlemler olması nedeniyle bu işlem sırasında mutlaka FFP2/N95 maske kullanmalı, ayrıca eldiven ve yüz koruyucu kullanması da gereklidir.
    » Canlandırma işlemi sırasında suni solunum maskesi ve balon ventilasyon kullanılmalı, ağızdan ağıza solunum tercih edilmemelidir.

    Plaj ve Yüzme Alanlarını Kullanan Kişilere Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan, COVID-19 hastası ve temaslısı olan kişiler plaj ve yüzme alanlarını kullanmamalıdır.
    » COVID-19 açısından riskli olan 65 yaş üzeri, yüksek tansiyon, kalp, şeker vb. hastalığı olan kişiler plaj ve yüzme alanlarını kullanmaları esnasında dikkatli olmaları konusunda uyarılmalıdır.
    » Plaj ve yüzme alanında kişiler arasında en az 1,5 metre olan sosyal mesafeyi sağlamaları konusunda uyarılmalıdır.
    » Kişilerle yüz yüze olma, konuşma gibi etkinliklerde sosyal mesafenin
    korunmasının yanı sıra maske takılmalıdır. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Plajlarda el hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir. Su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanılmalıdır.
    » Kişilerin kendilerine ait plaj havlusu getirmesi/kullanması teşvik edilmelidir. Yanında getirmeyenler için havluların poşetli veya bir görevli personel tarafından misafire verilmesi sağlanmalıdır. Havlu vb. tekstil ürünleri en az 60 derecede yıkanmalıdır.
    » Deniz gözlüğü, şnorkel, palet gibi malzemeler kişiye özgü olmalı, paylaşılmamalıdır.
    » COVID-19 temas riskini artıracağından plaj ve yüzme alanlarında uzun süre kalınmamalıdır.

    Plaj ve Yüzme Alanlarında Genel Önlemler

    » Plaj ve yüzme alanlarında COVID-19 ile ilgili uyulması gereken kuralları içeren levhalar görünür yerlere yerleştirilmelidir.
    » Sosyal mesafe kurallarına uyulmalıdır. Aynı ailedekiler (anne veya babanın yanındaki çocuklar) veya otellerde aynı odada konaklayan misafirler bir arada bulunabilirler.
    » Plaj girişinde müşteriler tarafından kullanılmak üzere alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » Duş bataryası, musluk, sabunluk vb. elle kullanım yerine sensörlü olanların kullanımı teşvik edilmelidir.
    » “Plaj ve yüzme alanları çevresinde bulunan içecek dolapları ve oturma grupları sıklıkla temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir. Bunların yanında kolay ulaşılabilecek şekilde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Kafe ve restoran hizmetleri sunulması durumunda Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “COVID-19 Kapsamında Kafe ve Restoranlarda Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır.
    » Ödemeler tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme yapmaları teşvik edilmelidir.

    Plajlar ve Yüzme Alanlarında Ortam Düzenlemesi

    » Plaj ve yüzme alanında tüm işleyişten sorumlu en az bir personel sürekli olarak bulundurulmalıdır.
    » Plaj alanında kalabalık oluşmasını engellemek için, sosyal mesafe kurallarına uygun olarak düzenlenmiş bir kapasite belirlenmeli ve girişte bu kapasitede kadar misafir kabulünü sağlayan personel bulundurulmalıdır.
    » Plaj alanlarında çalışanlar dahil 4 metrekareye1 kişi olacak şekilde kapasite belirlenmelidir.
    » Şezlonglar arası mesafe en az 1,5 metre olmalıdır.
    » Şezlongların üzerinde kumaş minder kullanılmamalıdır. Yıkanabilir/ silinebilir minderler kullanılmalı ve misafirin kullanımı sona erdikten sonra temizlenmelidir.
    » Gölgelikler arası mesafe şezlonglar arası mesafeye uygun olacak şekilde
    düzenlenmelidir.
    » Localarda sosyal mesafe kurallarına uygun olarak düzenleme yapılmalıdır. Loca alanlarında 2 metrekareye 1 kişi olacak şekilde kapasite belirlenmelidir.
    » Soyunma kabinlerinin kullanımında sosyal mesafeye dikkat edilmeli kabinler her kullanımdan sonra dezenfekte edilmelidir.
    » Havlu vb. tekstil ürünleri en az 60oC derecede yıkanmalıdır.
    » Tek kişinin kullandığı su etkinlikleri (jetski, sörf vb.) yapılabilir. Su sporları aktiviteleri bireysel olarak veya ailede çocuklar anne veya babaları ile birlikte yapabilir. Otellerde oda numarası üzerinden rezervasyon ve takibi yapılması durumunda bu sporları aynı odada kalanlar birlikte yapabilir. Sonrasında kullanılan her türlü malzeme ve ekipmanlar su ve deterjanla temizlenmeli sık dokunulan yüzeyler dezenfekte edilmelidir.
    » Deniz paraşütü vb. bireysel su sporları etkinliklerinde çalışanlar dahil tekne kapasitesinin yarısı sayıda kişi alınmalıdır.
    » Turizm amaçlı su altı ve su üstü sportif faaliyetlerinde kullanılan tüp, denge yeleği, can yeleği ve benzeri ekipmanların faaliyet süresince sadece bir kişi tarafından kullanılması ve kullanıldıktan sonra dezenfekte edilmelidir.
    » Kano, yelken, katamaran, sürat teknesi, banana, deniz bisikleti, ringo, jet ski ve paraşüt gibi araç ve ekipmanlarla yapılan faaliyetlerde aynı aileden olan veya bir grup olarak gelen misafirler arasında sosyal mesafe kuralları uygulanmaz.

    Plajlar ve Yüzme Alanlarının Temizliği ve Dezenfeksiyonu

    » Sosyal tesisler her gün su ve deterjanla düzenli olarak temizlenmelidir. Toz çıkaran süpürme veya yüksek basınçlı su veya kimyasal püskürtme işlemlerinden kaçınılmalıdır. Temizlik bezleri tek kullanımlık olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Sık dokunulan yüzeylerin (şezlonglar, duş bataryaları, kapı kolları, masa sehpa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvaletlerin dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşikleri ile temizlik yapılmasının uygun olmadığı yazar kasa,
    bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Kişiler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Yüzme alanındaki sosyal tesislerde kullanılan dezenfektanların Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış olması gereklidir.
    » Dezenfektan ile deterjan vb. kimyasal maddeler karıştırılmamalı, iyi havalanan alanlarda hazırlanmalı, güneş görmeyen ve serin alanlarda muhafaza edilmelidir.
    » Tesislerde duş yerleri ve tuvaletlerde sosyal mesafe kuralına dikkat
    edilmelidir
    » Duş ve tuvaletler sık aralıklarla mümkünse her kullanımdan sonra dezenfekte edilecek şekilde planlama yapılmalıdır.
    » Tuvalet ve lavabolarda su, sıvı sabun, tuvalet kâğıdı, kâğıt havlu ve çöp kutusu bulundurulmalıdır.
    » Duş, kabin, tuvalet vb. alanların kapı ve pencereleri açılarak sık sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan yerlerde havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Serinletme amacıyla vantilatör (su buharlılar dahil) kullanılmamalıdır.

  35. 35) Kütüphanelerde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu damlacık ve temas yoluyladır. Kütüphaneler kapalı alanda hizmet sunduklarından ve çalışma koşulları nedeniyle çalışanlarına ve ziyaretçilerine COVID-19 bulaşması açısından risk oluşturabilirler. Bu nedenle kütüphanelerde, COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uymalıdır.

    Kütüphanelerin girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve kütüphanenin içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Kütüphanelerin girişinde ve içerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    Kütüphanelerde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » SARS CoV-2’nin yüzeylerde sağ kalımını araştıran çalışmalarda kitap ve basılı materyalde virüs saptanmamıştır. Bu nedenle kitaplar için özel bir işleme gerek yoktur. Kitaplara temas öncesi ve sonrası el antiseptiği kullanılması yeterlidir. Kitap ödünç alma alanlarında alkol bazlı el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Kütüphane kullanıcılarının giriş/çıkış saatleri kaydedilmelidir.
    » Kütüphane giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir. Kalabalığın oluşmasını engellemek için kütüphane yönetimleri tarafından gerekli önlemler alınmalıdır.
    » Kütüphanelere maske takılarak girilmeli, içeride de takılması sürdürülmelidir.
    » Kütüphane girişinde maske ve mesafe kontrolünü yapacak bir personel görevlendirilmelidir.
    » Çalışan personel COVID-19 hakkında bilgilendirilmelidir.
    » Kütüphaneler kullanıcılarına randevu ile ve/veya online hizmet vermeyi önceliğine almalıdır. Kütüphanelerde online hizmet verme ağları genişletilmelidir. Kütüphane içinde kalabalık oluşması engellenmelidir.
    » Kütüphanelerde sosyal mesafe kuralları çerçevesinde belirlenen oturma alanlarına göre personel ve ziyaretçi planlaması yapılmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmelidir.
    » Kütüphanelerde okuma salonlarında sosyal mesafe kuralları çerçevesinde belirlenen oturma alanlarına göre personel ve ziyaretçi planlaması yapılmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmeli ve oturma kapasitesinin yarısını geçmemeye dikkat edilmelidir.
    » Kütüphanelerde okuma salonundaki sandalyeler aralarında en az 1 metre olacak şekilde azaltılmalıdır. Oturma düzeni yüz yüze olmamalı, çapraz oturma tercih edilmelidir. Bireyler arasında olması gereken sosyal mesafeye (en az 1 metre) dikkat edilmelidir.
    » Kullanıcıların okuma, çalışma ve oturma alanlarında su dışında içecek ve yiyecek tüketmesine izin verilmemelidir.
    » Kütüphane kullanıcıları ile çalışanlar arasında kitap alışverişi, kaynak bulma, kitap arama gibi işlemler sırasında sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Kullanıcıların ödeme ihtiyacı olduğunda tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme yapmaları istenmelidir.
    » Okuyucu bankolarında sosyal mesafenin korunamadığı durumlarda şeffaf materyalden oluşan bir bariyer yerleştirilerek kütüphane çalışanları ve kullanıcılar arasındaki temas önlenebilir.
    » Kütüphanelerde kafeteryalar veya yeme içme bölümleri açıldığında
    “COVID-19 Kapsamında Büfe, Kantin ve Bayiler İçin Alınacak Korunma Önlemleri Rehberi”nde yer alan uyarılar dikkate alınmalıdır.

    Kütüphane Kullanıcılarına Yönelik Önlemler

    » Kütüphane kullanıcıları mümkün olduğu kadar randevu ile gitmeli ve randevu saatine uymalı, kütüphaneden isteklerini online sistem üzerinden gerçekleştirmelidir.
    » İçeriye girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirme okunmalı ve belirtilen kurallara uyulmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan kullanıcıların kütüphaneye girmemeleri uyarısı yer almalıdır.
    » Kütüphane kullanıcılarının kütüphane içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması sağlanmalıdır.
    » Kullanıcı kütüphaneye girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Diğer kullanıcılar ve çalışanlar ile aradaki sosyal (en az 1 metre) mesafe korunmalıdır.
    » Kütüphaneye girmeden önce uygun şekilde maske takılmalıdır. Bu tip yerlerde ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. Kütüphanenin içinde ve bölümlerinde maske çıkarılmamalıdır.
    » Kütüphanedeki kitaplara elle dokunmayı önleyecek bir sistem getirilmeli, elle dokunma gerçekleşirse eller el antiseptiği ile temizlenmelidir.
    » Kütüphaneler içinde mecbur olmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır. Sık dokunulması mümkün olan yüzeylerin farkında olunmalı ve buralara dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.

    Çalışanlara Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri olan / gelişen çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » COVID-19 tanısı alan ve tedavisi tamamlanan çalışanlar Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberindeki kurallara göre yönetilmelidir. (https://covid19bilgi. saglik.gov.tr)
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/ kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Kütüphanelerde Yemekhane Bulunması Durumunda Alınması Gereken Önlemler

    » Yemekhane girişlerine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Yemekhanede masalar ve sandalyeler arası mesafe en az 1 metre olacak şekilde (tercihen 2 metre) düzenleme yapılmalıdır.
    » Temaslı takibinin kolay yapılabilmesi için; yemek saatleri gruplara göre belirlenmeli ve mümkün ise aynı kişilerin aynı masada yemek yemeleri sağlanmalıdır. Çay içme molalarında da benzer kurallara dikkat edilmelidir.
    » Yemekler ve içecekler tek kullanımlık kumanya şeklinde dağıtılmalıdır.
    » Yemek öncesinde ve sonrasında ellerin su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca yıkanması ve tek kullanımlık havlu ile ellerin kurulanması gibi kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkan veren düzenlemeler yapılmalıdır.
    » Baharat, kürdan, tuz, kaşık, çatal, bıçak, bardak vb. malzemelerin tek kullanımlık olacak şekilde sunulması sağlanmalıdır.
    » Yemekhane görevlileri kişisel hijyen kurallarına uygun davranmalı ve maske takmalıdır.
    » Masada yeme ve içme dışında maske takılmalıdır.

    Kütüphanelerde Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi,
    Dezenfeksiyonu, Havalandırılması

    » Kütüphanelerin her gün düzenli olarak temizliği yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir.
    » Kütüphanelerin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri, bilgisayar malzemeleri) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Kütüphane kullanıcıları ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin 60oC’de yıkanması önerilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.

    » Tuvaletlerdeki su ve sabunlar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan kütüphanelerin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klimalar ve vantilatör kullanılmamalıdır.
    » Kütüphaneler sık sık havalandırılmalıdır.

  36. 36) Çay Bahçelerinde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonu damlacık ve temas yoluyla bulaşmaktadır. Çay bahçeleri açık alanda hizmet sunmalarına rağmen yoğun talebin olması, kişiler arası sosyal mesafenin korunamaması, sık dokunulan yüzeylere temas nedeniyle COVID-19 bulaşması açısından riskler söz konusu olabilir. Bu nedenle çay bahçelerinde COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uyulmalıdır. 

    Çay Bahçelerinde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Çay bahçelerinin girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve çay bahçesi içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
    » Çay bahçelerinin girişinde ve içeride el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Çay bahçelerinin giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir. Kalabalığın oluşmasını engellemek için gerekli önlemler alınmalıdır.
    » Çay bahçelerine maske takılarak girilmeli, çay bahçesinde de maske takılması sürdürülmelidir. Maskesiz gelen müşteriler için maske bulundurulmalıdır.
    » Çay bahçesinde müşterilerin ve çalışanların el hijyenini sağlamalarına yönelik olanaklar sağlanmalıdır.
    » Çay bahçelerinin kapasitesi çalışanlar dahil 4 metrekareye bir kişi olacak şekilde belirlenmelidir.
    » Masalar arası mesafe her yönden 1,5 metre, yan yana sandalyeler arası 60 cm olacak şekilde düzenlenir. Grup halinde gelen müşteriler için masa birleştirmeleri yapıldığı takdirde diğer masalarla aradaki 1,5 metre mesafe korunmalıdır.
    » Masalarda sadece karşılıklı oturma düzeni sağlanmalıdır. Masa yanlarına sandalye konulmamalı ve oturulmamalıdır.
    » Karşılıklı oturmada masa eni 70 cm’den küçük masalarda çapraz oturma düzeni uygulanır veya iki masa birleştirilerek kullanılır, böylece karşılıklı oturma mesafesi arttırılır.
    » Bütün masa düzeni kuralları masa şekline bakılmaksızın (kare, dikdörtgen veya daire) her masa için uygulanır.

    » Masa/sandalyeler her müşteri sonrasında deterjanlı bezle, sonrasında da %70’lik alkolle silinmelidir.
    » Masa örtüsü kullanılmamalı, kullanılıyorsa her yeni müşteri grubu öncesinde temiz olanı ile değiştirilmelidir.
    » Servis sadece personel tarafından yapılmalı ve servis esnasında sosyal mesafe korunmalı, temastan kaçınmalıdır.
    » Çay /kahve ve diğer içeceklerin servisinde kullanılan bardaklar su ve deterjanla yıkanmalıdır.
    » Çay bahçelerinde yiyecek ve içecek servisi yapılıyor ise mutfak, çay ocağı ve servis alanları “Covid-19 Kapsamında Restoran, Lokanta ve Kafelerde Alınması Gereken Önlemler Rehberi”ne göre düzenlenmelidir.
    » Yoğun ele teması olan çok sayıda materyal bulundurması sebebi ile yüksek bulaş riski bulundurduğundan dolayı kartlı ve taşlı oyunlar oynanmamalıdır.
    » Çay bahçelerinde oturma düzeni ve sosyal mesafenin korunamayacağı toplantı, eğlence vb. toplu organizasyonlar düzenlenmemelidir.
    » Müşterilerin ödeme ihtiyacı olduğunda tercihen temassız ödeme yöntemleri ile yapmaları istenmelidir.
    » Çay bahçelerinin giriş ve çıkışına pedallı ve kapaklı çöp kutusu konulmalı ve düzenli olarak boşaltılmalıdır.
    » Ortak kullanım amacıyla gazete, dergi vb. bulundurulmamalıdır.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı çay bahçesine alınmamalıdır. Tıbbi maske takılarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Müşteriler çay bahçesine girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride COVID-19 açısından uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeleri okumalı ve belirtilen kurallara uymalıdır.
    » Müşteriler ile çalışanlar arasında sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Çay bahçesine girmeden önce maske takılmalıdır. Bu tip yerler ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. İçeride maske çıkarılmamalıdır.
    » Müşterilerin el hijyenine dikkat edilmesi sağlanmalıdır. Eller yüze değdirilmemelidir. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çay bahçesinde yiyecek/içecek tüketilirken “Covid-19 Kapsamında Restoran, Lokanta ve Kafelerde Alınması Gereken Önlemler Rehberi”ne uygun hareket edilmelidir.

    Personele Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Çalışanlara giriş kapısında ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateş ölçen personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 38 oC’den yüksek olanlar içeri alınmamalıdır. Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri olan / gelişen, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme odalarında da en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Ortak yeme-içme ünitelerinde sosyal mesafe kurallarına uygun olarak masa ve sandalyeler düzenlenerek bu alanların kapasitesi belirlenmeli ve belirlenen kapasite kadar personelin aynı anda kullanımı sağlanmalıdır.
    » Personel kıyafetleri günlük olarak değiştirilmelidir.
    » Yalancı güven hissi oluşturarak COVID-19 bulaşma riskini arttırabileceği için çay bahçelerinde bulaşık yıkayanlar haricindeki çalışanların eldiven kullanımı önerilmemektedir.

    Çay bahçelerinin Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması

    » Çay bahçelerinde genel temizlik her gün düzenli olarak su ve deterjanla
    yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir. Çalışma saatinin ortasında bir saat müşteri alınmamalı ve genel temizlik yapılmalıdır.
    » Yer ve yüzeylerin temizliğinde nemli silme-paspaslama tercih edilmelidir. Toz çıkaran fırça ile süpürme işlemlerinden kaçınılmalıdır.
    » Çay bahçelerinin temizliğinde kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi sık dokunulan yüzeylerin temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Lavabo ve tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış yüzey dezenfektanları kullanılabilir.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin en az 60 oC’de yıkanması önerilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tuvalet kağıdı ve tek kullanımlık kâğıt havlu konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki batarya ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Kapalı alanı bulunan işletmelerde, kapalı alanların havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. T.C. Sağlık Bakanlığının yayınladığı/yayınlayacağı Klima Rehberine uyulmalıdır.

  37. 37) Dernek Lokallerinde Alınması Gereken Önlemler

    COVID 19 enfeksiyonu damlacık ve temas yoluyla bulaşmaktadır. Dernek lokalleri genellikle kapalı alanda hizmet sunmaları nedeniyle COVID-19 bulaşması açısından risklidir. Bu nedenle dernek lokallerinde COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uyulmalıdır. 

    Dernek Lokallerinde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Dernek lokallerinin girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve lokal içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
    » Dernek lokallerinin girişinde ve içeride el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Dernek lokallerinin giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir. Kalabalığın oluşmasını engellemek için gerekli önlemler alınmalıdır.
    » Dernek lokallerine maske takılarak girilmeli, lokal içinde de maske takılması sürdürülmelidir. Maskesiz gelen dernek üyeleri ve misafirleri için lokalde maske bulundurulmalıdır.
    » Dernek lokalinde üyeler, misafirler ve çalışanların el hijyenini sağlamalarına yönelik olanaklar sağlanmalıdır.
    » Dernek lokallerinin kapasitesi çalışanlar dahil 4 metrekareye bir kişi olacak şekilde belirlenmelidir.
    » Masalar arası mesafe her yönden 1,5 metre, yan yana sandalyeler arası 60 cm olacak şekilde düzenlenir. Grup halinde gelen müşteriler için masa birleştirmeleri yapıldığı takdirde diğer masalarla aradaki 1,5 metre mesafe korunmalıdır.
    » Masalarda sadece karşılıklı oturma düzeni sağlanmalıdır. Masa yanlarına sandalye konulmamalı ve oturulmamalıdır.
    » Karşılıklı oturmada masa eni 70 cm’den küçük masalarda çapraz oturma düzeni uygulanır veya iki masa birleştirilerek kullanılır, böylece karşılıklı oturma mesafesi arttırılır.
    » Bütün masa düzeni kuralları masa şekline bakılmaksızın (kare, dikdörtgen veya daire) her masa için uygulanır.
    » Masa/sandalyeler her müşteri sonrasında deterjanlı bezle, sonrasında da %70’lik alkolle silinmelidir.
    » Masa örtüsü kullanılmaz, kullanılıyorsa her yeni müşteri grubu öncesinde temiz olanı ile değiştirilir.
    » Servis sadece personel tarafından yapılmalı ve servis esnasında sosyal mesafe korunmalı, temastan kaçınmalıdır.
    » Çay /kahve ve diğer içeceklerin servisinde kullanılan bardaklar su ve deterjanla yıkanmalıdır.
    » Dernek lokallerinde yiyecek ve içecek servisi yapılıyor ise mutfak, çay ocağı ve servis alanları “Covid-19 Kapsamında Restoran, Lokanta ve Kafelerde Alınması Gereken Önlemler Rehberi”ne göre düzenlenmelidir.
    » Yoğun ele teması olan çok sayıda materyal bulundurması sebebi ile yüksek bulaş riski bulundurduğundan dolayı kartlı ve taşlı oyunlar oynanmamalıdır.
    » Dernek ve Lokallerde oturma düzeni ve sosyal mesafenin korunamayacağı toplantı, eğlence vb. toplu organizasyonlar düzenlenmemelidir.
    » Ödemeler tercihen temassız yöntemler ile yapılmalıdır.
    » Dernek lokali giriş-çıkışına pedallı ve kapaklı çöp kutusu konulmalı, düzenli olarak boşaltılmalıdır.
    » Ortak kullanım amacıyla gazete, dergi vb. bulundurulmamalıdır.

    Dernek Üyeleri ve Misafirlerine Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı dernek lokaline alınmamalıdır. Tıbbi maske takılarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Dernek üyeleri ve misafirleri lokale girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride COVID-19 açısından uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeleri okumalı ve belirtilen kurallara uymalıdır.
    » Dernek üyeleri ve misafirleri ile çalışanlar arasında sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Dernek lokaline girmeden önce maske takılmalıdır. Bu tip yerler ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. İçeride maske çıkarılmamalıdır.
    » Dernek üyeleri ve misafirlerinin el hijyenine dikkat edilmesi sağlanmalıdır. Eller yüze değdirilmemelidir. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Dernek lokalinde yiyecek/içecek tüketilirken “Covid-19 Kapsamında Restoran, Lokanta ve Kafelerde Alınması Gereken Önlemler Rehberi”ne uygun hareket edilmelidir.

    Personele Yönelik Önlemler

    » Personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Personele giriş kapısında ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateş ölçen personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 38 oC’den yüksek olanlar içeri alınmamalıdır. Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri olan / gelişen, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme odalarında da en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Ortak yeme-içme ünitelerinde sosyal mesafe kurallarına uygun olarak masa ve sandalyeler düzenlenerek bu alanların kapasitesi belirlenmeli ve belirlenen kapasite kadar personelin aynı anda kullanımı sağlanmalıdır.
    » Personel kıyafetleri günlük olarak değiştirilmelidir.
    » Yalancı güven hissi oluşturarak COVID-19 bulaşma riskini arttırabileceği için mutfak alanında bulaşık yıkayanlar haricindeki çalışanların eldiven kullanımı önerilmemektedir.

    Dernek Lokallerinin Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu ve
    Havalandırılması

    » Dernek lokallerinde genel temizlik her gün düzenli olarak su ve deterjanla yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir. 

    » Yer ve yüzeylerin temizliğinde nemli silme-paspaslama tercih edilmelidir. Toz çıkaran fırça ile süpürme işlemlerinden kaçınılmalıdır.
    » Dernek lokallerinin temizliğinde kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi sık dokunulan yüzeylerin temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Lavabo ve tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış yüzey dezenfektanları kullanılabilir.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin en az 60 oC’de yıkanması önerilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tuvalet kağıdı ve tek kullanımlık kâğıt havlu konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki batarya ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Kapalı alanların havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. T.C. Sağlık Bakanlığının yayınladığı/yayınlayacağı Klima Rehberine uyulmalıdır.
    » Dernek lokalleri pencereleri açılarak sık sık havalandırılmalıdır.

  38. 38) Yürüme Alanlarında Alınması Gereken Önlemler

    Ülkemizde parklarda, deniz kenarlarında ve plajlarda yürüme alanları bulunmakta ve özellikle hafta sonlarında, sabah ve akşam saatlerinde yoğun olarak kullanılmaktadır. Bu etkinlikler açık alanlarda yapılmasına rağmen talebin yoğun olması nedeniyle COVID-19 bulaşması açısından risk oluşturmaktadır. Bu nedenle COVID-19 açısından aşağıda belirtilen önlemlere uyulmalıdır.

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı şikayeti olanlar, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olanlar açık alanda bile olsa yürüme alanlarını kullanmamalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı şikayeti olanlar tıbbi maske takarak sağlık kurumuna başvurmalıdır.
    » Yürüme alanına kadar mümkün ise yürüyerek, bisiklet ile veya özel araçla gidilmelidir. Özel araçta en fazla şoför dahil 4 kişi olacak şekilde seyahat edilmelidir. Seyahat boyunca şoför ve tüm yolcular maske takmalıdır. Maskeler nemlenince yenisi ile değiştirilmeli, maskeler lastiklerinden tutularak çıkarılmalı, tekrar takılırken maske lastiklerinden tutularak takılmalı, maskenin dış yüzeyine dokunulmamalı maske takma çıkarma işlemi sonrasında el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren kolonya kullanılmalıdır. Toplu taşıma kullanılır ise en az 1 metre olan sosyal mesafeye dikkat edilmeli ve maske takılmalıdır. Araç içinde kapı kolu, kolçak, tutamaç gibi sık dokunulan yüzeylere temas etmemeye çalışılmalı, temas edilmesi halinde el antiseptiği veya %70 alkol içeren kolonya kullanılmalıdır.
    » Eller mümkün ise su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca yıkanmalıdır. El yıkama olanağı olmaması durumunda el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren kolonya kullanılmalıdır.
    » Kişiler arasında sosyal mesafe (en az 1 metre) korunarak aktivite
    gerçekleştirilmelidir.
    » Yürüme alanında (koşu yapanlar hariç) maske takılmalıdır.
    » Yalancı güven hissi oluşturarak COVID-19 bulaşma riskini arttırabileceği için eldiven kullanımı önerilmemektedir.
    » Tokalașma, sarılma gibi yakın temaslardan kaçınılmalıdır.
    » Yürüme alanlarında bank, spor aleti vb. yerlerle el teması mümkün olduğu kadar az yapılmalıdır.
    » Deniz kenarında hem yürüme alanı hem balık tutma alanı olarak kullanılan yerlerde, balık tutanların arasındaki mesafe en az 2 metre olmalıdır.
    » Gözlere, ağız ve burna mümkün olduğu kadar dokunulmamalıdır.
    » Yürüyüş kıyafetleri en az 60 OC’de normal deterjanla yıkanmalıdır. 

  39. 39) Gençlik ve Spor Bakanlığına Bağlı Kamplarda Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu damlacık ve temas yoluyladır. Gençlik kamplarına katılan gençler farklı iller arasında geliş-gidiş nedeniyle hareketlenmeye neden olacağından ve kamp yaşantısının topluluk aktivitelerine dayalı programlar içermesi nedeniyle COVID-19 bulaşması açısından risk oluşturabilirler. Bu nedenle gençlik merkezlerinde COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uyulmalıdır. Kamplara katılan öğrenci ve personel kayıtlarının tam ve düzenli tutulması, olası olgu çıkması durumunda temaslıların doğru şekilde yönetilebilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Kamp liderleri kamp süresince COVID-19 ile ilgili bilgilendirme ve yönetimden sorumlu olmalıdır.

    Kamplarda Alınması Gereken Genel Önlemler
    Seyahat sırasında alınması gereken önlemler

    » Seyahat edilecek araçların temizliği su ve deterjan yapılmalıdır.
    » Seyahat başlarken, kampa gidecek gençlerin, kamp liderlerinin ve ulaşım aracı sürücüsünün semptom sorgulaması (ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı) ve ateş ölçümü yapılarak semptomu ve ateşi olanlar, COVID-19 tanısı alan ve temaslısı olanların seyahatine izin verilmemelidir.
    » Seyahat edilecek araçlarda alkol bazlı el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Seyahat boyunca bütün yolcular maske takmalıdır.
    » Seyahat sırasında oturma düzeni genel olarak kişiler arasında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yapılmalıdır. Oturma düzeni yüz yüze gelecek şekilde karşılıklı olmamalı, çapraz oturma olmalıdır. Tekli koltuk ve koridordan sonra ikili koltuk olan araçlarda tekli koltuğa bir kişi, ikili koltuğa pencere kenarına bir kişi oturması sağlanarak sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Ulaşım aracının gidiş yönüne göre son sıradaki koltuklar (seyahat sırasında olası semptomu çıkanları oturtmak amacıyla) boş bırakılmalıdır.
    » Seyahat sırasında ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtisi gösteren bireyler tıbbi maske takılarak en son koltuğa alınmalıdır. Seyahat sonunda kamp alanında ayrı bir yerde izolasyona alınmalı, bu durum kampın bulunduğu İl/ilçe sağlık müdürlüklerine bildirilmelidir.
    » Araçta bulunan kişi sayısının en az iki katı olacak şekilde maske bulundurulmalıdır.

    » Nakil sırasında su gereksinimini gidermek üzere yeterli miktarda kapalı, tek kullanımlık ambalajlı su araçta bulundurulmalıdır.
    » Yolda kumanya verilecek ise tek kullanımlık malzemeden yapılmış kaplarda verilmeli ve yemekten önce ve sonra alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Mola öncesi ve sonrası el hijyeni sağlanmalıdır. Eller tekniğine uygun şekilde en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Mola alanında sosyal mesafeye dikkat edilmelidir.
    » Maskenin nemlenince, kumanya verilecek ise yemekten sonra veya 2-3 saatte bir değiştirilmesi sağlanmalıdır. Maske değiştirme öncesinde ve sonrasında el hijyenine dikkat edilmelidir.
    » Kullanılmış maskeler araç içinde bulunan çöp torbasına atılmalı ve çöp torbasının ağzı kapatılmalıdır.

    Kampların içinde alınması gereken önlemler

    Mavi ve yeşil kamplarda uyulması gereken kurallar aşağıda sunulmuştur.

    » Gençlerin ve kamp liderlerinin kamp öncesi dönemde COVID-19 bulaşma ve korunma yolları konusunda bilgilendirilmeleri gerekmektedir.
    » Gençlerin kalacakları odanın görünür bir yerinde COVID-19 ile ilgili uyulması gereken kuralları içeren bilgilendirici afişler asılmış olmalıdır.
    » Kampa ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi hastalık semptomları olan, COVID-19 tanısı alan veya COVID-19 temaslısı olması nedeniyle takibe giren kişi/kişiler alınmamalıdır.
    » Gidilecek kamp yerlerindeki odalar uygun şekilde temizlenmelidir. Yüzeyler uygun el ile sık dokunulan yüzeyler, camlar – aynalar gibi nefese maruz kalacak yüzeyler uygun dezenfektan ile silinerek dezenfekte edilmelidir. Odaların temizliği yapılmış ve havalandırılmış olması sağlanmalıdır.
    » COVID-19 salgını süresince kamplarda aynı illerden gelenlerin aynı odada kalması sağlanmalıdır.
    » Her Odada, aktivite uygulama alanlarının girişinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır.
    » Gençler, kamp boyunca kişisel eşyalarını kullanmaları konusunda bilinçlendirilmeli gerekirse uyarılmalıdırlar.
    » Kamplarda yapılacak tüm aktivitelerde sosyal mesafe kurallarına uyulmalıdır.
    » Kapalı alanlarda yapılacak (seminerler, halk oyunları, tiyatro, müzik etkinlikleri, el sanatları, zeka oyunları gibi) aktivitelerde sürenin kısa tutulmasına, sosyal mesafe ve hijyen kurallarına uyulmasına dikkat edilmelidir.
    » Toplu yapılan aktivitelerde (koşu, halk oyunu gibi efor gerektiren sporlar ve faaliyetler hariç) kuralına uygun maske takılması sağlanmalıdır. Ancak bu faaliyetlerde en az 2 metrelik sosyal mesafe korunacaktır.
    » Maskenin takılmadığı spor faaliyetlerinde olası temaslar için kişinin yanında maske bulundurulmalıdır.
    » Deniz kamplarında Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan plaj ve yüzme alanlarında alınması gereken önlemler ile ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır.
    » Yeşil kamplarda park, piknik alanları, mesire yerleri, millî park alanları ve dağ gezileri gibi etkinliklerde maskesiz girilmesine izin verilmemelidir.
    » Yeşil kampların yapıldığı alanlarda bulunan spor aletlerinin ve çocuk oyun alanlarının kullanılması sırasında sosyal mesafe ve hijyen kurallarına dikkat edilmelidir. Ulaşılabilir alanlarda el antiseptiği bulundurulmalıdır. COVID-19 bulaşma riskini artıracağı için 1 metreden yakın/bedensel temas gerektiren sporlar ve aktiviteler yapılmamalıdır.
    » Piknik alanlarında bulunan masaların arasında en az üç metre mesafe bulunmasına dikkat edilmelidir.
    » Piknik alanı içinde bulunan çöplerin gün içinde belirli aralıklarla toplanması sağlanmalıdır.
    » Piknik alanındaki tuvaletlerinin giriş kapıları mümkünse otomatik kapı sistemi olarak düzenlenmeli, düzenlenememesi halinde giriş kapılarının kollarının sık sık dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Tuvalet ve lavabolarda su, sıvı sabun, tuvalet kâğıdı, kâğıt havlu ve çöp kutusu bulundurulmalı, bu ürünlerin eksik olması halinde yerine ilave ürün konulmalıdır.
    » Kamp bünyesinde bulunan kafeterya, restoran, lokantalar için COVID-19 salgın yönetimi “Covid-19 Kapsamında Büfe, Kantin ve Bayiler İçin Alınacak Korunma Önlemleri Rehberi”nde yer alan uyarılar dikkate alınmalıdır. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/depo/toplumda-salgin-yonetimi/COVID19-KapsamindaBufeKantinveBayilerIcinAlinacakKorunmaOnlemleri-14052020.pdf 

    » Kamplarda ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi hastalık semptomları gelişen, COVID-19 temaslısı olan ve COVID-19 tanısı alan kişi/ kişiler bulunması durumunda diğer kampa katılan bireyler ivedilikle ayrılıp, tıbbi maske takılması sağlanarak sağlık kurumuna (varsa kamptaki sağlık birimi) başvurmaları sağlanır.
    » Olası COVID-19 vakası ve temaslıları İl/İlçe Sağlık Müdürlüğü ile birlikte Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberine göre yönetilir.
    » COVID-19 tanısı kesinleşen hastanın odası 24 saat süreyle havalandırılır ve boş tutulması sağlanır, sonrasında detaylı bir şekilde su ve deterjanla temizlenmeli, 1/100 oranında sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52- 9) ile silinmelidir. Tuvalet dezenfeksiyonunda 1/10 oranında sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681- 52- 9) kullanılmalıdır. Bu işlemler sonrasında odaya yeni kişi alınabilir.

    Kamp Alanlarında Çalışanlara Yönelik Önlemler

    » Çalışanların COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » COVID-19 tanısı alan veya COVID-19 temaslısı olması nedeniyle takibe giren personel çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi hastalık semptomları gelişirse, tıbbi maske takılı olarak ivedilikle sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Kamp alanlarında hizmet verilirken en az 1 metrelik sosyal mesafe kuralına uyulmalıdır. Çalışanların tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaş riskini artıracağından çalışanlar kağıt, kalem ve çeşitli eşya ile teması önlemek üzere eldiven kullanmamalıdır. Ellerin yıkanması veya el antiseptiği bu aşamada yeterli olacaktır.
    » Personel dinlenme alanlarında da en az 1 metrelik mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanlarda aynı anda birden fazla kişinin bulunmaması sağlanmalıdır.

    Kamp Kullanıcılarına Yönelik Önlemler

    » Kampa girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirme okunmalı ve belirtilen kurallara uyulmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan kullanıcıların kampa girmemeleri uyarısına özellikle dikkat edilmelidir.
    » Kamplara katılanların toplu aktivitelerde mümkün olduğu kadar kısa süre kalması sağlanmalıdır.
    » Kullanıcı kapalı kamp alanlarına girdiğinde el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Diğer kullanıcılar ve çalışanlar ile aradaki sosyal mesafe (en az 1 metre) korunmalıdır.
    » Kamp alanına girmeden önce uygun şekilde maske takılmalıdır. Bu tip yerlerde ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. Kampın içinde ve bölümlerinde maske çıkarılmamalıdır.
    » Kamp içinde mecbur olmadıkça yüzeylere dokunulmamalı, sık sık eller yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır.

    Kamplarda Yemekhanede Alınması Gereken Önlemler

    » Yemekhane girişlerine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Yemekhanede masalar ve sandalyeler arası mesafe en az 1 metre olacak şekilde (tercihen 2 metre) düzenleme yapılmalıdır.
    » Temaslı takibinin kolay yapılabilmesi için; yemek saatleri gruplara göre belirlenmeli ve mümkün ise aynı kişilerin sürekli aynı masada yemek yemeleri sağlanmalıdır. Çay içme molalarında da benzer kurallara dikkat edilmelidir.
    » Yemekler ve içecekler tek kullanımlık kumanya şeklinde dağıtılmalıdır. Kumanya dışında yemek hizmeti sağlanacaksa mutfak ve servis alanlarında Covid-19 Kapsamında Restoran, Lokanta ve Kafeler İçin Alınacak Korunma Önlemleri Rehberi tedbirlerine uyulmalıdır.
    » Yemek öncesinde ve sonrasında ellerin su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca yıkanması ve tek kullanımlık havlu ile ellerin kurulanması gibi kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkan veren düzenlemeler yapılmalıdır.
    » Baharat, kürdan, tuz, kaşık, çatal, bıçak, bardak vb. malzemelerin tek kullanımlık olacak şekilde sunulması sağlanmalıdır.
    » Yemekhane görevlileri kişisel hijyen kurallarına uygun davranmalı ve maske takmalıdır.
    » Masada yeme ve içme dışında maske takılmalıdır.

    Kamplarda Genel Temizlik Kuralları

    » Odalar ve diğer kapalı alanlardaki pencereler günlük rutin temizlik esnasında açık olmalı ve temizlik sonrası en az 1 saat havalandırılmalıdır.
    » Oda temizliğini yapacak kişinin ellerini yıkadıktan sonra eldiven giymesi ve temizliği eldivenle yapması gereklidir. Her oda temizliğinden sonra eldiven çıkartılmalı eller uygun şekilde yıkanmalı ve bir sonraki oda temizliğinden önce yeni eldiven giyilmelidir.
    » Kamp odalarının her gün düzenli olarak temizliği yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir.
    » Kamp temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri, bilgisayar malzemeleri) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilen, dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektanlardandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin 60 oC’de yıkanması önerilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır. » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır.
    Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki batarya ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan kamptaki kapalı alanların havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Vantilatör kullanılmamalıdır.
    » Kamp kapalı alanları sık sık havalandırılmalıdır.
    » Bardak ve tabak gibi ortak kullanılan eşyalar her kullanım sonrasında su ve deterjanla yıkanmalı ve kullanımına kadar temiz bir ortamda saklanmalıdır.
    » Misafirin kullandığı tekstil (nevresim, çarşaf, havlu vb.) ürünleri katlanarak bohçalanmalı, bu işlem sırasında toz ve partikül oluşumuna izin vermeyecek (çırpma ve silkeleme yapılmamalıdır) şekilde toplanmalıdır.
    » Çarşaf ve havlu gibi tekstil ürünleri ise en az 60 oC’de deterjan ile çamaşır makinesinde yıkanmalıdır.
    » COVID-19 virüsü dezenfektanlara karşı duyarlı olduğundan bu havuzların rutin olarak ve aksatılmadan dezenfeksiyonu yapılmalıdır. Havuzlara yönelik yapılan dezenfeksiyonun etkili olabilmesi için havuz suyunda Sağlık Bakanlığından ruhsatlı dezenfektan ve havuz suyu kimyasalları kullanılmalıdır.
    » Bütün özel alanlarda (Havuz, plaj, piknik alanı, kafe vb.) varsa Sağlık Bakanlığının COVID-19 kapsamında bu alanlarla ilgili yayınladığı rehberlere uyulmalıdır.

  40. 40) Gençlik ve Spor Bakanlığına Bsağlı Gençlik Merkezlerinde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu damlacık ve temas yoluyladır. Gençlik merkezleri kapalı alanda, toplu hizmet sunduklarından ve çalışma koşulları nedeniyle çalışanlarına ve ziyaretçilerine COVID-19 bulaşması açısından risk oluşturabilirler. Bu nedenle gençlik merkezlerinde COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uyulmalıdır. Gençlik merkezlerinde sunulan hizmetler on-line eğitim programlarıyla zenginleştirilmeli ve randevulu sistemle kullanıcı kabul
    etmelidir.

    Gençlik merkezlerinin girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve kütüphanenin içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Gençlik merkezlerinin girişinde ve içerdeki bölümlerinde el antiseptiği bulundurulmalıdır. 

    Gençlik Merkezlerinde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Gençlik merkezleri kullanıcılarının giriş/çıkış saatleri kaydedilmelidir.
    » Gençlik merkezleri girişinde ateş ölçümü ve semptom sorgulaması, maske ve mesafe kontrolünü yapacak bir personel görevlendirilmelidir. Ateş ölçümü yapacak personel maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır.
    » Ateşi 38 oC’den yüksek olanlar, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı gençlik merkezine alınmamalıdır.
    » Gençler ve ailelerinin COVID-19 semptomları konusunda eğitim almaları sağlanmalı, semptomlar konusunda dikkatli olmaları ve hasta olduklarında sağlık kurumuna gitmeleri konusunda bilgilendirilmelidir.
    » Gençlik merkezlerine maske takılarak girilmeli, içeride de takılması sürdürülmelidir.
    » Gençlik merkezlerinin giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir. Merkez yöneticileri tarafından kalabalığın oluşmasını engellemek için gerekli önlemler alınmalıdır.
    » Gençlik merkezlerinde yer alan okuma salonları, kurs odaları, toplantı ve etkinlik alanları, spor salonlarında yapılacak faaliyetler sosyal mesafe kurallarına göre planlanmalıdır. Gençlik merkezlerinde toplu olarak kullanılan yerlerin (koridorlar, kantin, spor salonu vb.) daha az sayıda kişiyle ve dönüşümlü olarak kullanılmasına dikkat edilmelidir. Etkinlik aralarındaki sürelerde koridorların kalabalık olmaması sağlanmalıdır.
    » Gençlik merkezlerinde genel olarak 4 metrekareye bir kişi düşecek şekilde personel ve ziyaretçi planlaması yapılmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmelidir. Etkinliklerin planlanmasında da bu durum göz önüne alınmalıdır.
    » Gençlik merkezlerinde okuma/çalışma salonlarında, kurs odalarında ve internet alanındaki sandalyeler aralarında en az 1 metre olacak şekilde azaltılmalıdır. Oturma düzeni yüz yüze olmamalı, çapraz oturma tercih edilmelidir. Bireyler arasında olması gereken sosyal mesafeye (en az 1 metre) dikkat edilmelidir.
    » Gençlik merkezi içinde kütüphane bulunması durumunda kitap ödünç alma alanlarında alkol bazlı el antiseptiği bulundurulmalıdır. Kullanıcıların
    ortak kitap, dergi ve gazetelerle temasından önce ve sonra el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.
    » Gençlik merkezlerinin koridorları, odaları ve spor salonlarında su dışında içecek ve yiyecek tüketilmesine izin verilmemelidir.
    » Gençlik merkezlerinde bulunan kantin, büfe vb. yerlerde sosyal mesafe korunmalı, maske kullanılmalı ve el hijyeni sağlanmalıdır. Buralarda tek kullanımlık bardak, tabak vb. malzemeler kullanılmalıdır. Bu hizmetlerin sunumu sırasında Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan “COVID-19 Kapsamında Büfe, Kantın Ve Bayilerde Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/depo/toplumda-salginyonetimi/salgin-yonetimi-ve-calisma-rehberi/COVID19-SALGIN_
    YONETIMI_VE_CALISMA_REHBERI.pdf
    » Gençlik merkezinin diğer bölümlerine kantinden paket servis yapılmamalıdır.
    » Gençlik merkezlerinde yer alan spor salonunda kişi sayısı her 6 metrekareye bir kişi olacak şekilde sınırlandırılmalıdır.
    » Gençlik merkezlerinde spor salonlarında çalışma koşulları nedeniyle gençlerin birbiri ve çalışanlarla yakın teması söz konusudur. Spor aktivitesi damlacık çıkışı ve hızını artırmaktadır. Bu nedenle sosyal mesafe en az 2 metre olarak uygulanmalıdır.
    » Yakın temas gerektiren (boks, güreş, futbol, voleybol, basketbol gibi) sporların yapılmaması uygundur. Temas gerektirmeyen sporlar kişiler arası sosyal mesafe (en az 1,5 metre) korunarak yapılabilir. 

    » Kullanıcıların kullandığı egzersiz araçlarının yanlarına Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış dezenfektan özelliği olan mendiller konulmalıdır.
    » Spor salonunu kullanacak gençlerin kişisel eşyalarını kendilerinin getirmesi sağlanmalıdır.
    » Spor salonunda su ve sabuna erişim kolay olmalı ve burada tek kullanımlık kâğıt havlular bulunması sağlanmalıdır.
    » Gençlik merkezlerinde spor salonları açıldığında “COVID-19 Kapsamında Spor Salonlarında Alınması Gereken Önlemler” e uyulmalıdır.
    » Gençlik merkezinde bulunan mescit içerisinde kalabalık oluşturulmamalıdır. Vakit namazları bireysel kılınmalıdır. Abdest alırken ve namaz kılarken sosyal mesafeye (en az 1 metre) uyulmalı ve mesafe işaretlemeleri yapılmalıdır. Mescite girerken maske takılmalı ve namaz esnasında da maske çıkarılmamalıdır. Seccade ve tespih kişiye özel olmalıdır.
    » Merkezlerde asansör bulunması durumunda asansörlerin kullanımı sınırlandırılmalıdır. Kapasitesinin üçte biri sayıda kişinin binmesine izin verilmeli ve bu sayı asansör girişinde belirtilmelidir. Asansör içerisinde sosyal mesafeyi korumak amacıyla kişilerin durması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.

    Çalışanlara Yönelik Önlemler

    » Çalışanların COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri olan / gelişen, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışanların tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışanların el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Gençlik merkezlerinde idari ofislerde çalışan personel “COVID-19 Kapsamında Ofis ve Benzeri İş Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler”e uymalıdır.
    » Çalışan personel dinlenme odalarında da en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Ortak yeme-içme ünitelerinde
    sosyal mesafe kurallarına uygun olarak masa ve sandalyeler düzenlenerek
    bu alanların kapasitesi belirlenmeli ve belirlenen kapasite kadar personelin aynı anda kullanımı sağlanmalıdır.

    Öğrencilere Yönelik Önlemler

    » İçeriye girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirme okunmalı ve belirtilen kurallara uyulmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan gençlerin merkeze girmemeleri uyarısı yer almalıdır.
    » Gençler, merkezde bulundukları süre içerisinde diğer gençler ve çalışanlar ile aradaki sosyal (en az 1 metre) mesafeyi korumalıdırlar.
    » Gençlik merkezine girmeden önce uygun şekilde maske takılmalıdır. Bu tip yerlerde ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. Gençlik merkezinin içinde ve bölümlerinde maske çıkarılmamalıdır.
    » Gençler merkeze girdiğinde el temizliği için alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Gençlik merkezinde semptomu başlayan gençlere tıbbi maske takılarak en kısa sürede aileleri ile iletişime geçilmeli ve sağlık kurumun  yönlendirilmelidir. Bu süre içinde diğer gençler ve personel ayrı bir yerde mümkünse ayrı bir odada tutulmalıdır. Bu alan havalandırılmalı, yüzeyler temizlenip dezenfekte edilmelidir.
    » Hasta genç izolasyon süresi sonlanmadan merkeze dönmemelidir.
    » Gençler gün boyu aynı kurs odalarında ders görmeli, oda değişikliği yapılmamalıdır. Değişiklik zorunlu ise odaların her kullanım sonrası havalandırılıp temizlik ve dezenfeksiyonu yapılmalıdır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırması

    » Merkezlerin her gün düzenli olarak temizliği yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir.
    » Merkezlerin özellikle sık dokunulan yüzeylerinin (çalışma/okuma masaları, sandalyeler, tırabzanlar, yürüyen merdiven bantları, kapı kolları, telefon ahizeleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar masaları, bilgisayar klavyeleri, telefon, ders araç gereçleri, spor malzemeleri ve diğer cihaz yüzeyleri vb. sık dokunulan yüzeyler her kullanıcı sonrası %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyonları sağlanmalıdır.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin 60 oC’de yıkanması önerilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki batarya ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır.
    » Gençlik merkezleri içinde spor salonlarında her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir.
    » Gençlik merkezlerinde mescitlerde bulunan halılar su ve deterjanla temizlenmeli, mescit ve varsa abdest alınan yerlerin temizliğine dikkat edilmelidir. Mescitler sık sık havalandırılmalıdır. Abdest alınan yerlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalıdır.
    » Gençlik merkezlerinin varsa kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan gençlik merkezlerindeki bölümlerin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klimalar ve vantilatör
    kullanılmamalıdır.

  41. 41) Millet Kıraathanelerinde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu damlacık ve temas yoluyladır. Millet Kıraathaneleri kapalı alanda hizmet sunduklarından ve çalışma koşulları nedeniyle çalışanlarına ve ziyaretçilerine COVID-19 bulaşması açısından risk oluşturabilirler. Bu nedenle Millet kıraathanelerinde COVID 19 kapsamında aşağıdaki kurallara uyulmalıdır.

    Millet Kıraathanelerinin girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve kıraathane içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Millet Kıraathanelerinin girişinde ve içerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    Millet Kıraathanelerinde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Millet Kıraathaneleri giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir. Kalabalığın oluşmasını engellemek için gerekli önlemler alınmalıdır.
    » Millet Kıraathanelerine maske takılarak girilmeli, içeride de takılması sürdürülmelidir.
    » Millet Kıraathanelerine okuma/çalışma salonundaki ve internet alanlarındaki sandalyeler aralarında en az 1 metre olacak şekilde azaltılmalıdır. Oturma düzeni yüz yüze olmamalı, karşılıklı oturma yapılacaksa çapraz oturma tercih edilmelidir. Bireyler arasında olması gereken sosyal mesafeye (en az 1 metre) dikkat edilmelidir.
    » Varsa kitap ödünç alma alanlarında alkol bazlı el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Kıraathane ziyaretçileri ile çalışanlar arasında kitap alışverişi, kaynak bulma, kitap arama gibi işlemler sırasında sosyal mesafe korunmalıdır.
    » SARS CoV-2’nin yüzeylerde sağ kalımını araştıran çalışmalarda kitap ve basılı materyalde virüs saptanmamıştır. Bu nedenle kitaplar için özel bir işleme gerek yoktur. Kitaplara temas öncesi ve sonrası el antiseptiği kullanılması yeterlidir.
    » Her misafirin ortak kullanım kitap, dergi ve gazetelerle temasından önce ve sonra el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.
    » Okuma/çalışma bankolarında 1 metre mesafenin korunamadığı durumlarda şeffaf materyalden oluşan bir bariyer yerleştirilerek çalışanlar ve kullanıcılar arasındaki temas önlenmelidir.
    » Kullanıcıların çalışma/oturma alanlarında su dışında içecek ve yiyecek tüketmesine izin verilmemelidir. Yiyecek ve içecek tüketimi varsa kafeteryalarda veya dış alanlarda yapılmalıdır. Bu alanlarda yiyecek ve içecek tüketimine izin verilecekse “COVID-19 Kapsamında Restoran, Lokanta ve Kafelerde Korunma Önlemleri Rehberi”ne göre düzenlenmelidir.
    » Kullanıcıların ödeme ihtiyacı olduğunda tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme yapmaları istenmelidir.

    Kurslar ve Kurs/seminer Salonlarında Alınması Gereken Önlemler

    » Kurslar ve kurs salonları “COVID-19 Kapsamında Mesleki Eğitim Merkezleri, Olgunlaşma Enstitüleri Ve Halk Eğitim Merkezlerinde Alınması Gereken Önlemler”ne göre düzenlenmelidir.

    Kafeterya Bulunması Durumunda Alınması Gereken Önlemler

    » Millet Kıraathanelerinde kafeteryalar açıldığında “COVID-19 Kapsamında Restoran, Lokanta ve Kafelerde Korunma Önlemleri Rehberi”nde yer alan uyarılar dikkate alınmalıdır.

    Millet Kıraathanesi Ziyaretçilerine Yönelik Önlemler

    » Yoğunluğu önlemek adına Millet Kıraathaneleri ziyaretçileri mümkün olduğu kadar randevu ile gitmeli ve randevu saatine uymalıdır.
    » İçeriye girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirme okunmalı ve belirtilen kurallara uyulmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan ziyaretçilerin kıraathaneye girmemeleri uyarısı yer almalıdır.
    » Millet kıraathanelerinde okuma salonlarında 4 metrekareye bir kişi düşecek şekilde personel ve ziyaretçi planlaması yapılmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmeli ve oturma kapasitesinin yarısını geçmemelidir.
    » Diğer ziyaretçiler ve çalışanlar ile aradaki sosyal mesafe (en az 1 metre)
    korunmalıdır.
    » Millet Kıraathanelerine girmeden önce uygun şekilde maske takılmalıdır. Bu tip yerlerde ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır., Millet Kıraathanelerinin içinde ve bölümlerinde maske çıkarılmamalıdır.
    » Ziyaretçi, Millet Kıraathanesine girdiğinde el temizliği için alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.

    Çalışanlara Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri olan / gelişen çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » COVID-19 tanısı alan ve tedavisi tamamlanan çalışanlar Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberindeki kurallara göre yönetilmelidir. (https://covid19bilgi. saglik.gov.tr/tr/)
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme odalarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/ kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Millet Kıraathanelerinde Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi,
    Dezenfeksiyonu, Havalandırılması

    » Millet Kıraathanelerinin her gün düzenli olarak temizliği yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir.
    » Millet Kıraathanelerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri, sandalyeler, bilgisayar malzemeleri) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681- 52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Ziyaretçiler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin 60 oC’de yıkanması önerilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kâğıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki batarya ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan kıraathanenin ve odaların havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klimalar ve vantilatör kullanılmamalıdır.
    » Millet Kıraathaneleri ve odaları sık sık havalandırılmalıdır.

  42. 42) Mesleki Eğitim Merkezleri, Olgunlaşma Enstitüleri Ve Halk Eğitim Merkezlerinde Alınması Gereken Önlemler

    Kurslar Açılmadan Önce Alınması Gereken Önlemler

    » Kurs binalarında görünür yerlere COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirici afişler (el yıkama, maske kullanımı, kurs içinde uyulması gereken kurallar vb.) asılmalıdır. Sosyal mesafenin korunması için yönlendirme ve yer işaretlemesi gereken alanlar tespit edilerek işaretleme yapılmalıdır.
    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Kurslarda ateş ölçer, maske, sıvı sabun ve el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. Kullanılmış maskeler için kapaklı çöp kutuları temin edilmelidir.
    » Kurs binasının genel temizliği su ve deterjanla yapılmalıdır. Binalardaki her türlü eşya, araç ve gerecin, özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atması, yıkanabilir bez maske kullandıysa yenisiyle değiştirmesi ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkaması, sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.
    » Kurs yöneticileri, eğitim personeli ve diğer personelin bulunduğu birimler ile kursiyerlerin/adayların kullanımına açık olan halkla ilişkiler, kayıt kabul, kantin vb. alanlar sosyal mesafe kurallarına uygun biçimde düzenlenmelidir.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan kurs binalarının havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Kurs binalarında klima ve vantilatör kullanılmamalıdır. Pencere ve kapılar açılarak havalandırma sağlanmalıdır.

    Kurslar Açıldıktan Sonra Alınması Gereken Önlemler

    » Binaya girişte personel ve kursiyerler/adaylar maske takmalı ve maskesi olmayanlar için bina girişinde maske bulundurulmalıdır. Maske takmayanlar içeri alınmamalıdır.
    » Bina girişinde ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateş ölçen personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 38 oC’den yüksek olanlarla öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan / gelişen, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olanlar içeri alınmamalı, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Personel ya da kursiyerlerde eğitim sırasında ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Personel ve kursiyerlerin/adayların tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Personel ve kursiyerlerin/adayların el hijyenine dikkat etmeleri
    sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su
    ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el
    antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Uygulamalar sırasında eğitici ile kursiyerler/adaylar arasında sosyal
    mesafenin korunması mümkün olmuyorsa hem eğitici hem de kursiyer/
    aday yüz koruyucu/gözlük kullanmalıdır.
    » Teorik ve uygulama eğitimleri ile sınavlarında, her faaliyet öncesi ve
    sonrasında her türlü eşya, araç ve gereçler özellikle eller ile sık temas
    edilen yüzeylerin temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Kurs binasında bulunan kantin, büfe vb. yerlerde sosyal mesafe korunmalı, maske kullanılmalı ve el hijyeni sağlanmalıdır. Buralarda tek kullanımlık bardak, tabak vb. malzemeler kullanılmalıdır. Bu hizmetlerin sunumu sırasında Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan “COVID-19 Kapsamında Büfe, Kantin ve Bayilerde Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır.
    » Teorik dersler mümkünse online yapılmalıdır. Online ders mümkün olmadığında dersliklerin oturma düzeni, kursiyerler arasında en az 1 metre
    mesafe olacak şekilde oluşturulmalı ve dersliklerin oturma planları her
    dersliğin kapısına asılmalıdır. Kursiyerlerin sınıftaki yerleri sabit olmalıdır.
    » Ders aralarında kursiyerlerin toplu halde bir arada bulunmamaları için
    gerekli tedbirler alınmalıdır.
    » Zorunlu olmadıkça asansör kullanılmamalı, kullanılması gerekiyorsa
    kapasitesinin üçte biri sayıda kişinin binmesine izin verilmeli ve bu sayı
    asansör girişinde belirtilmelidir. Asansör içerisinde sosyal mesafeyi korumak amacıyla kişilerin durması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Teorik ve uygulama sınavları öncesinde sınava katılan kursiyerler/adaylar ile görevli personelin ateşi ölçülmelidir. Sınav girişinde ateşinin yüksek olduğu tespit edilenler ve öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olanlar sınava alınmamalı, tıbbi maske takılı olarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Sınavda görevli olanlar ile kursiyerlerin/adayların, okul/kurum bahçesinde beklemeleri sırasında, sınav binasına giriş/çıkışlarında ve sınav boyunca maske kullanımı ve sosyal mesafe kurallarına uymaları sağlanmalıdır.
    » Teorik sınavlarda oturma düzeni kursiyerler/adaylar arasında en az 1 metre mesafe olacak şekilde olmalıdır. Bu mesafe sağlanırsa teorik sınav sırasında maske takılmayabilir.
    » Sınavlarda kullanılacak kalem, kalemtıraş, silgi vb. araçlar kişiye özel olmalı, ortak kullanımdan kaçınılmalıdır.
    » Uygulama sınavı esnasında, alanda sadece sınav görevlileri ile
    kursiyerlerin/adayların bulunması sağlanmalıdır. Uygulama sınavı sırasında eğitici ile kursiyerlerin/adayların arasındaki sosyal mesafenin korunması mümkün olmuyorsa maske takılmalı ayrıca hem eğitici hem de kursiyer yüz koruyucu/gözlük kullanmalıdır.

  43. 43) Kreşlerde, Gündüz Bakımevlerinde Ve Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 pandemisi kapsamında kreşlerde, gündüz bakımevlerinde ve okul öncesi eğitim kurumlarında enfeksiyon bulaşma riskini azaltmak için önerilen korunma, kontrol ilkeleri ve uygulamalar aşağıda belirtilmiştir.

    » Yeniden kabul aşamasında velilere daha önceden hazırlanmış ve ekte yer
    alan “Bilgilendirme Formu ve Taahhütname” iki nüsha halinde imzalatılmalı ve bir nüshası kendilerine verilmelidir.
    » Bu kurumlarda gruptaki çocuk sayısı sınıf/grup odası büyüklüğüne göre
    belirlenmeli, çocuk sayısı 10’un üzerinde olmamalıdır.

    Girişte Alınması Gereken Önlemler

    » Kuruma her gün girişte, çıkışta ve gün içinde çocukların ateş ölçümü
    yapılmalıdır. Çocuk ve aile bireylerinin COVID-19 belirtileri olup/olmadığı
    sorgulanmalıdır. Çocukların ateş ölçüm sonuçları hazırlanan çizelge ile
    kayıt altına alınmalıdır.
    » Çocuk, hastalık belirtileri açısından (yanaklarda kızarıklık, hızlı veya zor
    nefes alma, yorgunluk gibi) gözlemlenmelidir.
    » Ateşi 38 oC’den yüksek olanlar, boğaz ağrısı, burun akıntısı, konjuktivit, öksürük, iştahsızlık, kırgınlık, kas ağrıları, ciltte döküntü, karın ağrısı, kusma, ishal, nefes darlığı gibi belirtileri olan / gelişen, COVID-19 vakası veya temaslısı olan çocuklar içeri alınmamalı, tıbbi maske takılarak COVID 19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Aile içerisinde de benzer şikayette kimsenin olup/olmadığı
    sorgulanmalıdır. Ailede de semptom olması durumunda çocuk kuruma
    alınmamalıdır.
    » Kurumda ateş ölçümü yapacak olan personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır. Çocukla kapsamlı bir temas gerekecekse önlük de giyilebilir. Veli ve çocukla en az 1 metre mesafe korunmalıdır. Mümkünse personelin cam/plastik bir pencere gibi fiziksel bir bariyerin arkasında durması sağlanarak ateş ölçümü esnasında veya öksürük, hapşırık gibi durumlardan korunması sağlanır. Temassız ateş ölçer kullanılmalıdır. Kapıdaki kontrol işlemleri bittikten sonra kişisel koruyucu ekipman (tek kullanımlık önlük, maske, yüz koruyucu) çıkartılmalı, tekrar kullanılabilir yüz koruyucular %70’lik alkol ile dezenfekte edilmeli, tek kullanımlık önlük ve maske poşetlenerek çöp kutusuna atılmalı, önlük tekstil ise en az 60 oC’de yıkanmalıdır. Bu işlemler sonrası eller yıkanmalı ya da el antiseptiği kullanılmalıdır.

    Kurumlarda Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Okulun/kuruluşun giriş ve çıkışlarında çocukların el hijyenini sağlayabilmeleri için el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » El antiseptiklerinin bulunduğu yerler çocukların ulaşamayacağı yerler olmalı ve bu alanlar eğiticiler tarafından kontrol edilmelidir. Yutma riski nedeniyle çocuklar el antiseptiği kullanırken mutlaka denetlenmelidir.
    » Servislerde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan “COVID-19 Kapsamında Personel Servis Araçlarıyla İlgili Alınması Gereken Önlemler” geçerlidir. Sürücü, servis görevlileri, 2 yaş ve üzeri tüm öğrenciler/çocuk maskeli olmalıdır. Serviste alkol bazlı el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Kurye, kargo görevlisi vb. kişiler kreşe alınmamalı, teslimatlar dış kapıda yapılmalıdır.
    » Mümkünse sınıflarda/grup odalarında her gün aynı öğrenciler/ çocuklar ve aynı personel olmalıdır.
    » Mümkünse ailelerde kurum içerisine alınmamalıdır.
    » Farklı sınıfların/grup odalarının bir araya gelebileceği grup toplantıları veya etkinliklerinden kaçınılmalı, ziyaretçi alınmamalıdır.
    » Çocukların günlük grup etkinlikleri değiştirilmeli veya durdurulmalıdır. Sanat, müzik, beden eğitimi ve diğer etkinliklerde grupların birbirine karışması önlenmelidir.
    » Çocukların sınıflarda/grup odalarında en az 1 metre arayla oturmaları sağlanmalıdır. Konuşma, öksürme, hapşırma gibi durumlardan kaynaklanan bulaşmayı azaltmak için çocukların yüz yüze oturmasını  ,
    masalar aynı yöne bakacak şekilde düzenlenmelidir 
    » Sınıflar/Grup odaları mümkün olduğunca kapı, pencere açılarak temiz hava ile havalandırılmalıdır. Klima ve vantilatör kullanılmamalıdır. Havalandırma sistemlerinin düzgün çalıştığından emin olunmalıdır, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. 

    » Çocukların her saat en az 10 dakika temiz havaya çıkmaları sağlanmalı, bu dönemde de sınıfları/grup odaları mutlaka havalandırılmalıdır. Havalar uygun olduğunda açık havada yapılan etkinlikler ve geçirilecek zaman daha da artırılmalıdır.
    » Uyku odalarında yataklar olabildiğince birbirinden uzak, en az 1 metre (mümkünse 2 metre) uzaklıkta olacak şekilde yerleştirilmelidir. Bulaşmayı daha da azaltmak için çocuklar baş-ayak ucu şeklinde yatırılmalıdır.

    Temizlik ve Dezenfeksiyon ile İlgili Önlemler

    » Sert yüzeylerde deterjan ile temizlik sonrası materyal uyumlu ise 1/100 oranında sulandırılmış çamaşır suyunun (Sodyum hipoklorit Cas No:7681- 52-9) en az bir dakika temas süresi olacak şekilde dezenfeksiyon amaçlı kullanılması önerilir. Çamaşır suyunun koroziv etki yapabileceği yüzeylerde dezenfeksiyon amaçlı alkol (en az %70 oranında etanol) kullanılabilir. Dezenfeksiyon sonrası alan tekrar havalandırılmalıdır.
    » Kapı kolları, elektrik düğmeleri, lavabolar, tezgahlar, lazımlıklar, klozet adaptörleri, masalar, sandalyeler gibi sık dokunulan yüzeylerin günlük temizlik ve dezenfeksiyonu için su ve deterjan ile temizlik yapıldıktan sonra 1/100 (5 litre suya yarım çay bardağı çamaşır suyu) oranında sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) veya klor tablet (ürün tarifine göre) kullanılmalıdır.
    » Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış dezenfektanlar kullanılabilir.
    » Halı, koltuk gibi yüzeyler su ve deterjanla silinebilir veya toz kaldırmayacak özelliğe sahip makineler ile yıkanmalıdır. Bu amaçla sıcak buhar da uygulanabilir.
    » Yıkanabilen yatak takımları (çarşaflar, yastıklar, battaniyeler, uyku tulumları) kullanılmalıdır. Bu ürünler toplanırken silkelenmemelidir. Tekstil ürünler normal deterjanlar ile en az 60 oC’de yıkanmalıdır.
    » Her çocuğun yatak takımı ayrı kutu veya torbalarda saklanmalıdır. Karyolalar her çocuk için etiketlenmelidir. Yataklar haftalık olarak veya başka bir çocuk tarafından kullanılmadan önce temizlenmelidir.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin en az 60 oC’de yıkanması önerilir. Paspas başlıkları su içerisinde bekletilmemelidir.
    » Temizlik ürünleri üretici firma önerilerine göre kullanılmalıdır. Kullanıldıktan sonra yeterli havalandırma sağlanmalıdır.
    » Tüm temizlik ürünleri güvenli ve çocukların ulaşamayacağı bir yerde tutulmalıdır. Temizlik ürünleri çocukların yanında kullanılmamalıdır.
    » Çöpler günlük olarak ve güvenli bir şekilde atılmalıdır.

    Oyuncakların temizliği

    » Oyuncakların temizlik yoluyla dönüşümlü kullanılabilmesi için yeterli sayıda oyuncak bulundurmaya özen gösterilmelidir.
    » Temizliği sağlanamayacak pelüş ve tüylü oyuncaklar kullanılmamalıdır.
    » Çocuklar tarafından ağıza alınabilen oyuncaklar temizlenmeden önce bir
    kenara ayrılmalıdır. Temizlenmesi gereken oyuncaklar, sabunlu su içeren
    veya ‘kirli oyuncaklar’ işareti konulmuş bir kaba ayrılmalıdır ve çocuklardan uzak tutulmalıdır. Eldiven giyilerek su ve deterjanla temizlenmeli, durulanmalı, %70 lik alkol ile silinmeli, bir dakika havada kurutulduktan sonra kullanılmalıdır. Temizlik için bulaşık makinesi de kullanılabilir.
    » Bez oyuncaklar çamaşır makinesinde en az 60 oC’de yıkanmalıdır.
    » Çocuk kitapları temas öncesi ve sonrası el hijyenine uymak koşuluyla bulaşma açısından riskli değildir. Ek temizlik veya dezenfeksiyon işlemi gerektirmez.

    El hijyeninin sağlanması

    » Tüm çocuklar ve çalışanlara el hijyeni konusunda eğitim verilmelidir. Ellerin nasıl yıkanacağı, hangi durumlarda yıkanması gerektiği (kuruma giriş ve çıkışta, yiyecek ve içecekleri hazırlamadan önce, yemekten önce ve sonra, bebekleri beslemeden önce ve sonra, ilaç veya merhem uygulamadan önce ve sonra, bez değiştirme öncesi ve sonrası, tuvaleti kullandıktan veya bir çocuğa kullanmasına yardım ettikten sonra, vücut sıvılarıyla temas ettikten sonra, bir hayvanı tuttuktan sonra veya hayvan atıklarını attıktan sonra, açık havada veya kumda oynadıktan sonra, çöp/çöp kovası/çöp torbası/çöp kutusuna dokunduktan sonra) gibi konular ayrıntılı anlatılmalıdır.
    » Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalıdır. Su ve sabuna ulaşılamadığında alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Yutmayı önlemek için el antiseptiği kullandıklarında çocuklar denetlenmelidir. Elini yıkayamayan küçük çocuklara yardım edilmeli, yardım sonrası personel tekrar ellerini yıkamalıdır. Lavaboların yakınına el yıkama adımlarını açıklayan afişler yerleştirilmelidir.

    Yiyecek hazırlama ve servisi

    » Mümkünse kafeterya ve/veya yemekhane kullanılmamalı, bunun yerine yemekler sınıflarda/grup odalarında yenmelidir.
    » Yiyecek hazırlamadan önce ve çocukların yemelerine yardımcı olduktan sonra eller yıkanmalıdır.
    » Yiyecekleri hazırlama ve bez değişimi aynı personel tarafından yapılmamalıdır.
    » Yiyecek hazırlamada kullanılan lavabolar başka hiçbir amaçla kullanılmamalıdır.

    Çalışanlara Yönelik Önlemler

    » Personele COVID-19 enfeksiyonu ve korunma yolları hakkında bilgilendirme yapılmalıdır. Personelin belirtiler açısından dikkatli olması ve hasta olduklarını hissettikleri anda kurum yönetimi ile irtibata geçmeleri sağlanmalıdır.
    » Personelin çocuklar ve diğer personel ile teması öncesinde ateşi ölçülmeli ve semptom sorgulaması yapılmalıdır. Yapılan ölçümler çizelge ile kayıt altına alınmalıdır. Ateşi veya semptomu olan personel COVID-19 açısından değerlendirilmek için Sağlık Kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Kişilerle sosyal mesafenin korunması amacıyla arada en az 1 metre mesafe bırakılmalıdır. Tokalaşma, sarılma gibi yakın temaslardan kaçınılmalıdır.
    » Eller sık sık su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca uygun şekilde yıkanmalıdır. Eğer su ve sabun bulunamazsa el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Eller ile gözlere, ağıza ve buruna dokunulmamalıdır.
    » Öksürük veya hapşırık esnasında ağız ve burun mendille kapatılmalı, kullanılan mendil hemen çöpe atılmalıdır. Mendil yok ise ağız ve burnu kapatmak için eller değil dirsek iç yüzü kullanılmalıdır.
    » Personel maske kullanmalıdır.

    Çocuklara Yönelik Önlemler

    » Bebeklerde ve 2 yaş altı çocuklarda boğulma tehlikesi nedeniyle maske kullanılmamalıdır. 2 yaş üstündeki tüm çocuklara mümkünse maske takılmalıdır. Ancak aktiviteler sırasında maske takılamıyorsa en az 1 metre sosyal mesafenin korunması sağlanmalıdır.
    » Damlacık oluşturması nedeniyle sınıf/grup odaları içinde yüksek sesle
    yapılan aktiviteler yapılmamalıdır.

    » Kurumda iken COVID-19 bulguları olan ve/veya hasta olduğundan şüphelenilen bir çocuk saptandığında;
    » Çocuğun ve temaslılarının en kısa sürede izolasyonu sağlanmalıdır.
    » Bir izolasyon odası veya alanı oluşturulmalıdır ve hasta çocuk o alanda kişisel koruyucu ekipman kullanan bir eğitici ile birlikte izole edilmelidir.
    » Çocukların ebeveynleri ile irtibata geçilerek çocuğun ailesiyle sağlık kurumuna başvurmaları sağlanmalıdır.
    » Hasta çocuk okuldan/kuruluştan ayrıldıktan sonra izolasyon odası/alanı kurallara uygun şekilde temizlenmeli ve havalandırılmalıdır.
    » Test sonuçları ve tanısı mutlaka kurum tarafından takip edilmelidir. Test sonucu alınana kadar sınıftaki/grup odasındaki çocukların diğer sınıflardakilerle/grup odasındakilerle teması kısıtlanmalıdır. Test sonuçlarına göre temaslı yönetimi il/ilçe sağlık müdürlükleri tarafından Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberi doğrultusunda yapılmaktadır.

    Bebek ve küçük çocukların bakımında alınacak önlemler

    » Bez değişimi yapılacak ise önce eller su ve sabunla yıkanmalı, diğer çocuklardan ayrı bir alanda kişisel koruyucu ekipman giyilerek bezi değiştirilmelidir. İşlem bittikten sonra bez değiştirme alanı temizlenerek hem personelin hem de bebeğin elleri su ve sabunla yıkanması sağlanmalıdır.
    » Küçük çocukları yıkayan, besleyen veya tutan personel uzun kollu önlük giymeli ve saçları toplu olmalıdır. Her çocuk bakımından sonra önlük değiştirmeli ve eller yıkanmalıdır.
    » Çocuğa bakım veren personel ellerini ve çocuğun vücut salgılarının bulaştığı her yerini yıkamalıdır.
    » Çocuğun kıyafetlerinde vücut salgıları ile kirlenme varsa kıyafetler değiştirilmelidir.
    » Kirli giysiler aileye plastik bir torba ile verilmeli veya çamaşır makinesinde en az 60 oC’de yıkanmalıdır.
    » Biberon kullanımı öncesi ve sonrası eller yıkanmalıdır. Şişeler, şişe
    kapakları, biberon uçları ve diğer ekipmanlar her kullanımdan sonra bulaşık makinesinde veya şişe fırçası, sabun ve su ile yıkanarak iyice temizlenmelidir.
    » Tuvalete giden çocukların öncesinde ve sonrasında ellerini yıkaması
    sağlanmalı, çocukların tuvaletleri tek tek kullanmasına özen gösterilmeli,
    her kullanım sonrasında tuvaletlerin temizlik ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır. Klozet kullanımlarında sifon çekilmeden kapağının
    kapatılması sağlanmalıdır.

  44. 44) Müzelerde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu damlacık ve temas yoluyladır. Müzeler kapalı alanda hizmet sunduklarından ve çalışma koşulları nedeniyle çalışanlarına ve ziyaretçilerine COVID-19 bulaşması açısından risk oluşturabilirler. Bu nedenle müzelerde, COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uymalıdır.

    Müzelerin girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve Müzenin içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Müzelerin girişinde ve içerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    Müzelerde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Müze giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir. Kalabalığın oluşmasını engellemek için müze yönetimleri tarafından gerekli önlemler alınmalıdır.
    » Müzeye gelen ziyaretçi ve çalışanların ateşi ölçülmelidir. Ateş ölçen
    personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 38 oC’den yüksek olanlar içeri alınmamalıdır.
    » Müze girişinde personelin sosyal mesafeyi koruyamaması söz konusu ise tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır.
    » Müzelere maske takılarak girilmeli, içeride de takılması sürdürülmelidir.
    » Müze girişinde maske ve sosyal mesafe kontrolünü yapacak bir personel görevlendirilmelidir.
    » Çalışan personel COVID-19 hakkında bilgilendirilmelidir.
    » Müzeler kullanıcılarına randevu ile ve/veya online hizmet vermeleri teşvik edilmelidir. Müzelerde online hizmet verme ağları genişletilmelidir. Müze içinde kalabalık oluşması engellenmelidir.
    » Müze personeli misafir kabul etmemelidir.
    » Müzelerde genel olarak 8 metrekareye bir kişi düşecek şekilde personel ve ziyaretçi planlaması yapılmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmelidir.
    » Müze içinde ziyaret yönlerini belirlemek için işaretlemeler yapılmalı ve sadece belirtilen yönlerde hareket edilmelidir.
    » Ziyaretçilerin su dışında içecek ve yiyecek tüketmesine izin verilmemelidir.

    » Ziyaretçilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları istenmelidir.
    » Müze kafeteryaları ve kantinlerinde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan kantin ve kafeteryalarla ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/salginyonetimi-ve-calisma-rehberi.html
    » Müzelerin içinde bulunan ofislerde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan ofislerde alınacak korunma önlemleri ile ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/salgin-yonetimi-ve-calisma-rehberi.html

    Müze Ziyaretçilerine Yönelik Önlemler

    » Müze ziyaretçileri mümkün olduğu kadar randevu ile gitmeli ve randevu
    saatine uymalıdır.
    » İçeriye girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride uyulması beklenen
    kuralları açıklayan bilgilendirme okunmalı ve belirtilen kurallara uyulmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan kullanıcıların müzeye girmemeleri uyarısı yer almalıdır.
    » Ziyaretçi müzeye girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Ziyaretçiler ve çalışanlar arasındaki sosyal mesafe (en az 1 metre)
    korunmalıdır.
    » Müzeye girmeden önce uygun şekilde maske takılmalıdır. Bu tip yerlerde ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. Müzenin içinde ve bölümlerinde maske çıkarılmamalıdır.
    » Müzeler içinde mecbur olmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır. Eller sık yıkanmalı, el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Sergilenen eserler önünde kalabalık oluşturulmamalıdır.

    Çalışanlara Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan / gelişen çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » COVID-19 tanısı alan ve temaslısı çalışanlar il/ilçe sağlık müdürlüğü tarafından Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberindeki kurallara göre yönetilmelidir. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/ kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Müzelerde Yemekhane Bulunması Durumunda Alınması Gereken
    Önlemler

    » Yemekhane girişlerine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Yemekhanede masalar ve sandalyeler arası mesafe en az 1 metre olacak şekilde (tercihen 2 metre) düzenleme yapılmalıdır.
    » Temaslı takibinin kolay yapılabilmesi için; yemek saatleri gruplara göre belirlenmeli ve mümkün ise aynı kişilerin aynı masada yemek yemeleri sağlanmalıdır. Çay içme molalarında da benzer kurallara dikkat edilmelidir.
    » Yemekler ve içecekler tek kullanımlık kumanya şeklinde dağıtılmalıdır.
    » Yemek öncesinde ve sonrasında ellerin su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca yıkanması ve tek kullanımlık havlu ile ellerin kurulanması gibi kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkan veren düzenlemeler yapılmalıdır.
    » Baharat, kürdan, tuz, kaşık, çatal, bıçak, bardak vb. malzemelerin tek kullanımlık olacak şekilde sunulması sağlanmalıdır.
    » Yemekhane görevlileri kişisel hijyen kurallarına uygun davranmalı ve maske takmalıdır.
    » Masada yeme ve içme dışında maske takılmalıdır.

    Müzelerde Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu,
    Havalandırılması

    » Müzelerin her gün düzenli olarak temizliği yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir.
    » Müzelerin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (eserlerin
    sergilendiği yerlerin camları, kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri,
    bilgisayar malzemeleri) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve
    deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre
    suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No:
    7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir.
    Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet
    dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit
    Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer
    cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir.
    » Ödeme terminalleri sık sık %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin 60 oC’de yıkanması önerilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki bataryalar ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan müzelerin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klimalar ve vantilatör kullanılmamalıdır.

  45. 45) Ören Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu damlacık ve temas yoluyladır. Ören yerlerinin girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (sosyal mesafe, maske kullanımı, el yıkama) asılmalıdır. Ören yerlerinin girişinde ve içerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    Ören Yerlerinde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Ören yerleri giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre)
    uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması
    gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer
    işaretleriyle belirlenmelidir. Kalabalığın oluşmasını engellemek için ören
    yerleri yönetimleri tarafından gerekli önlemler alınmalıdır.
    » Ören yerlerine gelen ziyaretçi ve çalışanların ateşi ölçülmelidir. Ateş ölçen personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 38 oC’den yüksek olanlar içeri alınmamalıdır.
    » Ören yerlerinin girişinde görevli personelin sosyal mesafeyi koruyamaması söz konusu ise tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır.
    » Ören yerlerine maske takılarak girilmeli, içeride de takılması sürdürülmelidir.
    » Ören yerlerinin girişinde maske ve sosyal mesafe kontrolünü yapacak bir
    personel görevlendirilmelidir.
    » Ören yerlerinin kullanıcılarına randevu ile ve/veya online hizmet vermesi teşvik edilmelidir. Ören yerlerinde online hizmet verme ağları genişletilmelidir. Ören yerlerinin içinde kalabalık oluşması engellenmelidir.
    » Ören yerlerinde genel olarak 4 metrekareye bir kişi düşecek şekilde personel ve ziyaretçi planlaması yapılmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmelidir. Aynı anda çok sayıda ziyaretçinin getirildiği turlar söz konusu ise kalabalık oluşturmayacak şekilde uygun planlama yapılmalıdır.
    » Ören yerlerinde ziyaret yönlerini belirlemek için işaretlemeler yapılmalı ve sadece belirtilen yönlerde hareket edilmelidir.
    » Ziyaretçilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları istenmelidir.
    » Ören yerlerinin kafeteryaları ve kantinlerinde Sağlık Bakanlığı tarafından
    hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan kantin ve
    kafeteryalarla ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır.

    https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/salgin-yonetimi-ve-calisma-rehberi.html
    » Ören yerlerinde bulunan ofislerde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan
    “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan ofislerde alınacak
    korunma önlemleri ile ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/salgin-yonetimi-ve-calisma-rehberi.html

    Ören Yerleri Ziyaretçilerine Yönelik Önlemler

    » Ören yerlerini ziyaret etmek isteyen tur grupları mümkün olduğu kadar randevu ile gitmeli ve randevu saatine uymalıdır.
    » İçeriye girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirme okunmalı ve belirtilen kurallara uyulmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan kullanıcıların ören yerlerine girmemeleri uyarısı yer almalıdır.
    » Ziyaretçi ören yerlerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Ziyaretçiler ve çalışanlar arasındaki sosyal mesafe (en az 1 metre)
    korunmalıdır.
    » Ören yerlerine girmeden önce uygun şekilde maske takılmalıdır. Bu tip yerlerde ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. Ören yerlerinin içinde ve bölümlerinde maske çıkarılmamalıdır.

    Çalışanlara Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan / gelişen çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » COVID-19 tanısı alan ve temaslısı çalışanlar il/ilçe sağlık müdürlüğü tarafından Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberindeki kurallara göre yönetilmelidir. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.

    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Ören yerlerinde Yemekhane Bulunması Durumunda Alınması
    Gereken Önlemler

    » Yemekhane girişlerine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Yemekhanede masalar ve sandalyeler arası mesafe en az 1 metre olacak şekilde (tercihen 2 metre) düzenleme yapılmalıdır.
    » Temaslı takibinin kolay yapılabilmesi için; yemek saatleri gruplara göre belirlenmeli ve mümkün ise aynı kişilerin aynı masada yemek yemeleri sağlanmalıdır. Çay içme molalarında da benzer kurallara dikkat edilmelidir.
    » Yemekler ve içecekler tek kullanımlık kumanya şeklinde dağıtılmalıdır.
    » Yemek öncesinde ve sonrasında ellerin su ve sabun ile en az 20 saniye
    boyunca yıkanması ve tek kullanımlık havlu ile ellerin kurulanması gibi kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkan veren düzenlemeler yapılmalıdır.
    » Baharat, kürdan, tuz, kaşık, çatal, bıçak, bardak vb. malzemelerin tek kullanımlık olacak şekilde sunulması sağlanmalıdır.
    » Yemekhane görevlileri kişisel hijyen kurallarına uygun davranmalı ve maske takmalıdır.
    » Masada yeme ve içme dışında maske takılmalıdır.

    Ören yerlerinde Kapalı Alanların Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu,
    Havalandırılması

    » Ören yerlerinde kapalı alanlar her gün düzenli olarak temizliği yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir.
    » Ören yerlerinin kapalı alanlarının temizliğinde özellikle sık dokunulan
    yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri, bilgisayar
    malzemeleri) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla
    temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681- 52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer
    cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Ören yerleri kullanıcıları ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin 60 oC’de yıkanması önerilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki bataryalar ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Klimalar ve vantilatör kullanılmamalıdır.
    » Ören yerlerinde bulunan kapalı alanlar sık sık havalandırılmalıdır.

  46. 46) Kaplıcalarda Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19’ta bulaşma, temel olarak damlacık ve temas yoluyla olmaktadır. COVID19’a neden olan virüsün, insanlara kaplıca sularından bulaşması gösterilmemiştir. Kaplıcalar çok sayıda kullanıcının aynı anda bulunabildiği ortamlar olması nedeniyle COVID-19 bulaşması açısından önlem alınması gereken yerlerdir. COVID-19 açısından kaplıcalardaki kalabalık alanlardan uzak durulmalı, sosyal mesafenin korunmasına dikkat edilmelidir.

    Kaplıcalar, sosyal mesafenin korunamamasının yanı sıra ortak kullanılan sıra banyosu, kaplıca havuzları, fizik tedavi üniteleri, soyunma kabinleri gibi ortak alanlar ve kapı kolları, tırabzan, duş düğmeleri, şezlonglar, koltuklar, banklar gibi yüzeyler hastalığın bulaşması açısından risk taşımaktadır. Bu alanlar sık sık temizlenmelidir. Sık kullanılan yüzeylere dokunulduğunda yüze, göze, ağız ve buruna dokunmaktan kaçınılmalı ve eller su ve sabunla yıkanmalı ya da el antiseptiği kullanılmalıdır.

    İşletme sahipleri/yöneticileri, çalışanlar ve müşteriler, COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uymalıdır. 

    Çalışan Personele Yönelik Önlemler

    » Personelin çalışma tarihi, saati ve randevulu müşteri bilgisi kayıt altına
    alınmalıdır.
    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan, COVID-19
    tanısı alan veya temaslısı olan personel çalıştırılmamalıdır.
    » Personele günlük ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateş (38 oC üzerinde), öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gösteren personel tıbbi maske takılı olarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir. Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberi doğrultusunda hareket edilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü buharlı ortamlar dışındaki ön ofis, resepsiyon ve
    dinlenme alanlarında kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe
    ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el
    antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Kaplıcalarda hizmet verme sırasında en az 1 metre olan sosyal mesafeye
    uyulmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaşma riskini artırabileceğinden çalışanlar kart, para veya fiş alırken teması önlemek için eldiven kullanmamalıdır. Ellerin yıkanması veya el antiseptiği kullanılması yeterli olacaktır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve
    sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik
    alkol içeren kolonya kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya
    gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme odalarında da en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Ortak yeme-içme ünitelerinde
    sosyal mesafe kurallarına uygun olarak masa ve sandalyeler düzenlenerek
    bu alanların kapasitesi belirlenmeli ve belirlenen kapasite kadar personelin
    aynı anda kullanımı sağlanmalıdır.
    » Bir metreden yakın temas gerektiren durumlar için tıbbi maske ve yüz
    koruyucu kullanılmalıdır.

    Kaplıcalarda Çalışan Sağlık Personeline Yönelik Önlemler

    » Sağlık personeli muayene, tıbbi müdahale gibi COVID-19 açısından riskli
    girişimler yapabilmesi nedeniyle standart enfeksiyon kontrol önlemlerine
    uygun çalışmalıdır.
    » Sağlık personeli tıbbi maske takmalı, aerosol oluşturan işlemler sırasında da FFP2/N95 maske kullanmalı, ayrıca eldiven ve yüz koruyucu kullanmaları da gereklidir. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/depo/Brosur/COVID-19_
    N95_FFP2_MASKELERININ_KULLANIMI_41X22_3KIRIMLI_BROSUR.pdf
    » Sağlık personeli kaplıcayı kullanan kişileri COVID-19 semptomları açısından günlük olarak takip etmelidir.

    Kaplıcaları Kullanan Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan, COVID-19 ve temaslısı olan kişiler kaplıcaları kullanmamalıdır. Bunun için girişte sağlık beyanı alınmalı, ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateş (38 oC üzerindeki), öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir. Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberi doğrultusunda hareket edilmelidir.
    » Kişiler sosyal mesafeye (en az 1 metre) uymaları konusunda uyarılmalıdır.
    » Sosyal mesafenin sağlanamadığı sıra banyosu gibi alanlarda, banyolar bir atlanarak kullanılmalıdır.
    » Su ve buharla maskenin ıslanabileceği alanlar dışında beklerken, soyunup
    giyinirken, ya da dinlenirken kişiler maske takmalıdır. Girişte maskesi
    olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » El hijyenine dikkat edilmelidir. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Kişilerin kendilerine ait havlu, bornoz ve peştemal getirmesi/kullanması
    teşvik edilmelidir. Havlular kişiye özel olmalıdır. Havlu, bornoz, peştemal vb tekstil ürünleri en az 60 oC’de yıkanmalıdır.
    » Kaplıca havuzu ve sıra banyosu çevresindeki plastik ve metal yüzeylere
    dokunulduğunda yüze, göze, ağız ve buruna dokunulmamalı,
    dokunulduğunda eller su ve sabunla yıkanmalı ya da el antiseptiği
    kullanılmalıdır.
    » COVID-19 temas riskini artıracağından kaplıca havuzu ve sıra banyosunda
    uzun süre kalınmamalıdır.
    » COVID-19 ishal belirtileri ile de seyredebileceğinden özellikle tuvalet
    eğitimini tamamlamamış (dışkı kontrolü olmayan), bez kullanan veya ishal
    belirtileri olan bebek/çocuklar havuz ve banyolara alınmamalıdır.
    » Çocukların sosyal mesafeyi korumaları zor olacağından ebeveyn gözetiminde havuz ve banyoları kullanmalıdırlar.

    Kaplıcalarda Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Kaplıcalar mümkünse randevu ile çalışmalıdır. Yapılan bütün işlemler (tarih, hizmet eden personel ile giriş-çıkış saatleri) kayıt altına alınmalıdır.
    » Kaplıca alanlarında COVID-19 ile ilgili uyulması gereken kuralları içeren
    tablo/pano görünür yerlere yerleştirilmelidir.
    » Kaplıca alanlarının girişinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » Kaplıcalarda ağız burun ve yüze yakın temas içeren masaj, peloidoterapi
    gibi uygulamalar COVID-19 bulaşması açısından riskli olduğundan
    yapılmamalıdır.
    » Kaplıcalarda toplu egzersiz, inhaloterapi gibi uygulamalar COVID-19 bulaşması açısından riskli olduğundan yapılmamalıdır.
    » Duş bataryası, musluk, sabunluk gibi malzemelerin sensörlü olanlarının
    kullanımı teşvik edilmelidir.
    » Kafe ve restoran hizmetleri sunulması durumunda Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “COVID-19 Kapsamında Kafe ve Restoranlarda
    Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır.
    » Kaplıcalarda otel, apart otel vb. konaklama tesisi olması durumunda Sağlık Bakanlığı COVID-19 Kapsamında Konaklama Tesisleri İçin Korunma Ve Kontrol Önerilerine uyulmalıdır.
    » Yüzme amaçlı havuz olması durumunda Sağlık Bakanlığı tarafından
    COVID-19 Kapsamında açık ve kapalı havuzlar için hazırlanan dokümanlara göre hareket edilmelidir.

    Kaplıcalarda Ortam Düzenlemesi

    » Kaplıcalarda COVID-19 kapsamındaki tüm işleyişten sorumlu en az bir
    personel sürekli olarak bulundurulmalıdır.
    » Kaplıcalarda görünür yerlere önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske
    kullanımı ve işletmende uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
    » Girişte ve belirli noktalarda el antiseptiği veya el yıkama lavaboları
    oluşturulmalıdır.
    » Kaplıca girişinde kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye
    girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır.
    » Bütün kullanım alanlarında özellikle havuz girişlerinde kullanıcıların duş
    alabilmelerini ve ayak dezenfeksiyonu yapabilmelerini sağlayacak yerler
    ve düzenekler bulunmalı ve kullanımı zorunlu hale getirilmelidir.
    » Kaplıca havuz alanlarında, çalışanlar dahil 4 metre kareye 1 kişi olacak
    şekilde kapasite belirlenmelidir.
    » Kaplıca havuzu içinde 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde kapasite
    belirlenmelidir. Havuz içinde kişiler sosyal mesafeyi (en az 1 metre)
    korumalıdır. Odalara özel rezerve edilen havuzlarda sosyal mesafe şartı
    aranmaz.
    » Sauna, masaj salonları, spor salonları ve çocuk kulüpleri mümkün olduğu
    kadar kullanılmamalıdır. Kullanımı durumunda rezervasyonla sınırlı
    sayıda kayıt tutularak kullanılmalı, bu alanların mekanik temizlikleri ve
    havalandırmaları düzenli aralıklar ile yapılmalıdır.

    » Sıra banyosu, duş yerleri gibi yerler her kullanımdan sonra su ve deterjanla temizlenmelidir. Dinlenme koltukları ve şezlonglar arası mesafe en az 1 metre olmalıdır.
    » Havuz kenarında yeme-içme olmamalıdır.
    » Şezlongların üzerinde kumaş minder kullanılmamalıdır. Yıkanabilir/ silinebilir minderler kullanılmalı ve her kullanımdan sonra temizlenmelidir.
    » Soyunma odalarında sosyal mesafeye dikkat edilmeli kabinler her kullanımdan sonra temizlenmelidir.
    » Fizik tedavi birimlerinde kullanılan cihazlar sosyal mesafe kuralına uygun olacak şekilde en az 1 metre aralıklı olarak yerleştirilmelidir.
    » Fizik tedavi birimlerinde kişisel odalardaki uygulamalar sırasında sosyal
    mesafe kuralına dikkat edilmeli, odalarda çoklu kullanıma izin verilmemelidir.
    » İşletme tarafından sunulan peştamal, bornoz ve havlular ambalajlı olmalıdır. Kullanıldıktan sonra en az 60 oC’de yıkanmalıdır.
    » Aynı anda birden fazla kişinin katıldığı tedaviler (inhalatoryum, egzersiz, fizik tedavi uygulamaları vb.) yapılmamalıdır.

    Kaplıcaların Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması

    » Kaplıca içindeki mekanların genel temizliği her gün su ve deterjanla
    düzenli olarak yapılmalıdır. Toz çıkaran süpürme veya yüksek basınçlı su
    veya kimyasal püskürtme işlemlerinden kaçınılmalıdır. Temizlik bezleri tek
    kullanımlık olmalıdır.
    » Kaplıcaların temizliği için ilgili mevzuata uyulmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp işletmedeki çöp kutusuna atmalı ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Sık dokunulan yüzeylerin (musluklar, duş bataryaları, kapı kolları, masasehpa yüzeyleri şezlonglar, gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvaletlerin dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.

    » Klor bileşikleri ile temizlik yapılmasının uygun olmadığı ekranlı rehabilitasyon cihazları, yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Tekerlekli sandalye ve rehabilitasyon amacı ile kullanılan araç-gerecin her kullanımdan sonra uygun temizliği yapılmalıdır.
    » Ödemelerin tercihen temassız ödeme şekilleriyle yapılması teşvik edilmelidir. Kişiler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Kullanılan dezenfektanların Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış
    olması gereklidir.
    » Dezenfektan ile deterjan vb. kimyasal maddeler karıştırılmamalı, iyi
    havalanan alanlarda hazırlanmalı, güneş görmeyen ve serin alanlarda
    muhafaza edilmelidir.
    » Kaplıcalarda banyo, duş yerleri ve tuvaletlerde sosyal mesafe kuralına
    dikkat edilmelidir.
    » Duş bataryası, musluk, sabunluk vb. elle kullanım yerine sensörlü olanların kullanımı teşvik edilmelidir.
    » Duş ve tuvaletler sık aralıklarla mümkünse her kullanımdan sonra
    dezenfekte edilecek şekilde planlama yapılmalıdır.
    » Tuvalet ve lavabolarda su, sıvı sabun, tuvalet kâğıdı, kâğıt havlu ve çöp
    kutusu bulundurulmalıdır.
    » Duş, kabin, tuvalet vb kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması
    sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan yerlerde havalandırma temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Serinletme amacıyla vantilatör (su buharlılar dahil) kullanılmamalıdır.

  47. 47) Hamam, Sauna, Buhar Odaları İle Kapalı Havuz Ve Jakuzilerde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19’ta bulaşma, temel olarak damlacık ve temas yoluyla olmaktadır. COVID19’a neden olan virüsün insanlara hamam, sauna, buhar odaları ile kapalı havuz ve jakuzilerden bulaşması gösterilmemiştir. Uluslararası kabul görmüş seviyelerde klor kullanarak uygun şekilde arıtılmış suyla iyi çalışan, temiz tesislerin COVID-19 hastalığına neden olan SARS-CoV-2 virüsü için yeterli dezenfeksiyon sağladığı düşünülmektedir. Hamamlar ve kapalı havuzlar tek başına da ya da otellerin içinde genel bir spa ya da sağlık merkezi olarak tanımlanan alanlar içinde yer alabilmektedir. Saunalar, buhar odaları, jakuziler ise daha çok otellerde bulunmaktadır. Çok sayıda kullanıcının aynı anda bulunabildiği ortamlar olması nedeniyle bu tesisler COVID-19 bulaşması açısından risklidir. Bu nedenle COVID-19 açısından güvende olmak için hamam, sauna, buhar odaları ile kapalı havuz ve jakuzilerdeki kalabalık alanlardan uzak durulmalı, sosyal mesafenin korunmasına dikkat edilmelidir.

    Hamam, sauna, buhar odaları ile kapalı havuz ve jakuzilerde sosyal mesafenin korunamamasının yanı sıra ortak kullanılan soyunma odaları ve buralardaki eşya dolapları, yıkanma ve dinlenme alanları, bu alanlardaki ortak oturma alanları, göbek taşı, tahta ya da beton bankların ortak kullanımı ile musluk, duş ekipmanlarındaki yüzeylere dokunmak, şezlonglar, duş düğmeleri, kapı kolları, bankları gibi ortak alanlar ve yüzeyler hastalığın bulaşması açısından risk taşımaktadır. Bu alanlar sıklıkla temizlenmelidir. Sık kullanılan yüzeylere dokunulduğunda yüze, göze, ağız ve buruna dokunmaktan kaçınmak ve elleri su ve sabunla yıkamak ya da el antiseptiği kullanmak gerekir.

    İşletme sahipleri/yöneticileri, çalışanlar ve müşteriler COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uymalıdır.

    Çalışan Personele Yönelik Önlemler

    » Personelin çalışma tarih, saat ve randevulu müşteri bilgisi kayıt altına
    alınmalıdır.
    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olan personel çalıştırılmamalıdır.
    » Personele günlük ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateş (38 oC üzerinde), öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gösteren personel tıbbi maske takılı olarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir. Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberi doğrultusunda hareket edilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü hamam, sauna, buhar odaları dışındaki ön ofis,
    resepsiyon ve dinlenme alanlarında kuralına uygun maske takmalı, maske
    nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve
    sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Hamam, sauna, buhar odaları ile kapalı havuz ve jakuzilerde hizmet verme sırasında en az 1 metre olan sosyal mesafeye uyulmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaşma riskini
    artırabileceğinden çalışanlar kart, para veya fiş alırken teması önlemek için
    eldiven kullanmamalıdır. Ellerin yıkanması veya el antiseptiği kullanılması
    yeterli olacaktır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve
    sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik
    alkol içeren kolonya kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya
    gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında da en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/ kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
    » Bir metreden yakın temas gerektiren durumlar için tıbbi maske yeterlidir.

    Kapalı Havuzlarda Çalışan Cankurtaranlara Yönelik Önlemler

    » Cankurtaranların bulundurması gereken kişisel koruyucu ekipman; mutlaka FFP2/N95 maske, eldiven, yüz koruyucu.
    » Resüsitasyon (canlandırma) işlemi için gerekenler; suni solunum maskesi,
    balon ventilasyon.
    » Cankurtaranlar canlandırma ve ilkyardım gibi COVID-19 açısından yüksek riskli girişimler yapabilmesi nedeniyle standart enfeksiyon kontrol
    önlemlerine uygun çalışmalıdır.
    » Cankurtaranlar canlandırma ve ilkyardım işlemleri 1 metreden yakın temas gerektiren ve aerosol oluşturan işlemler olması nedeniyle bu işlem sırasında mutlaka FFP2/N95 maske kullanmalı, ayrıca eldiven ve yüz koruyucu kullanması da gereklidir.

    » Canlandırma işlemi sırasında suni solunum maskesi ve balon ventilasyon
    kullanılmalı, ağızdan ağıza solunum tercih edilmemelidir.

    Hamam, Sauna, Buhar Odaları ile Kapalı Havuz ve Jakuzileri Kullanan
    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan, COVID-19
    ve temaslısı olan kişiler hamam, sauna, buhar odaları ile kapalı havuz ve
    jakuzileri kullanmamalıdır. Bunun için girişte sağlık beyanı alınmalı, ateş
    ölçümü yapılmalıdır. Ateş (38 oC üzerindeki), öksürük, burun akıntısı, nefes
    darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kurumuna
    yönlendirilmelidir. Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberi doğrultusunda
    hareket edilmelidir.
    » Kişiler sosyal mesafeye (en az 1 metre) uymaları konusunda uyarılmalıdır.
    » Su ve buharla maskenin ıslanabileceği alanlar dışında beklerken, dinlenirken ya da soyunup giyinirken kişiler maske takmalıdır. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » El hijyeni el hijyenine dikkat edilmelidir. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı
    durumlarda alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Kişilerin kendilerine ait havlu, bornoz ve peştemal getirmesi/kullanması
    teşvik edilmelidir. Havlular kişiye özel olmalıdır. Havlu, bornoz, peştemal vb tekstil ürünleri en az 60 oC’de yıkanmalıdır.
    » Hamam tası, kese, lif, sünger gibi müşteri tarafından kullanılacak malzemeler müşteriye özel olmalı ve başka bir müşteride kullanılmamalıdır. Bu malzemelerin kişide olmaması durumunda kullanılmak üzere paketli olarak yeterli sayıda tesiste bulundurulmalıdır. Hamam tası ortak kullanılacaksa her müşteri sonrasında su ve sabunla yıkanmalıdır.
    » Bu alanlardaki plastik ve çelik yüzeylere dokunulduğunda yüze, göze, ağız
    ve buruna dokunulmamalı, dokunulduğunda eller su ve sabunla yıkanmalı
    ya da el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » COVID-19 temas riskini artıracağından hamam, sauna, buhar odaları ile
    kapalı havuz ve jakuzilerde uzun süre kalınmamalıdır.
    » COVID-19 ishal belirtileri ile de seyredebileceğinden özellikle tuvalet
    eğitimini tamamlamamış (dışkı kontrolü olmayan), bez kullanan veya ishal belirtileri olan bebek/çocuklar bu alanlara alınmamalıdır.
    » Çocukların sosyal mesafeyi korumaları zor olacağından bu alanlar ebeveyn gözetiminde kullanılmalıdır.

    Hamam, Sauna, Buhar Odaları ile Kapalı Havuz ve Jakuzilerde Genel
    Önlemler

    » Hamam, sauna, buhar odaları ile kapalı havuz ve jakuziler mümkünse
    randevu ile çalışmalıdır. Yapılan bütün işlemler (tarih, müşterinin hangi
    alanları kullandığı, hizmet eden personel ile giriş-çıkış saatleri) kayıt altına
    alınmalıdır.
    » Bu alanlarda COVID-19 ile ilgili uyulması gereken kuralları içeren tablo/
    pano görünür yerlere yerleştirilmelidir.
    » Bu alanların girişinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol
    içeren kolonya bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli
    aralıklarla kontrol edilmeli ve her zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » Hamamlarda ağız burun ve yüze yakın temas içeren köpük masajı ya da
    kese gibi uygulamalar COVID-19 bulaşması açısından riskli olduğundan
    yapılmamalıdır.
    » Mikrobiyolojik kalite için rutin testler mevzuata uygun olarak yapılmalıdır.
    » Kapalı havuzlarda toplu egzersiz, dalış dersleri vb. uygulamalar
    yapılmamalıdır.
    » Duş bataryası, musluk, sabunluk vb. malzemelerin sensörlü olanlarının
    kullanımı teşvik edilmelidir.
    » Bu alanlardaki kafe ve restoran benzeri hizmet bölümleri kapalı olmalıdır. Su, meşrubat ve ambalajlı dondurma dışında içecek ve yiyecek
    satışı yapılmamalıdır. Kafe ve restoran hizmeti verilmeye başlanması durumunda COVID-19 Kapsamında Restoran, Lokanta, Kafe ve Yeme-İçme
    İşletmelerinde Alınması Gereken Önlemlere uyulmalıdır.
    » Bu alanların otel, apart otel vb. konaklama tesisi içinde olması durumunda Sağlık Bakanlığı COVID-19 Kapsamında Konaklama Tesisleri İçin Korunma ve Kontrol Önerilerine uyulmalıdır.

    Hamam, Sauna, Buhar Odaları ile Kapalı Havuz ve Jakuzilerde Ortam
    Düzenlemesi

    » Hamam, Sauna, Buhar Odaları ile Kapalı Havuz ve Jakuzilerde COVID-19 kapsamındaki tüm işleyişten sorumlu en az bir personel sürekli olarak
    bulundurulmalıdır.
    » Bu alanlarda görünür yerlere önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske
    kullanımı ve işletmende uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
    » Girişte ve belirli noktalarda el antiseptiği veya el yıkama lavaboları
    oluşturulmalıdır.
    » Bu alanlarda kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye
    girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır.
    » Hamam, Sauna, Buhar Odaları ile Kapalı Havuz ve Jakuzilerde çalışanlar
    dahil 4 metre kareye 1 kişi olacak şekilde kapasite belirlenmelidir.
    » Kapalı havuz içinde 8 metrekareye 1 kişi olacak şekilde kapasite
    belirlenmelidir.  » Dinlenme koltukları ve şezlonglar arası mesafe en az 1 metre olmalıdır.
    » Şezlongların üzerinde kumaş minder kullanılmamalıdır. Yıkanabilir/
    silinebilir minderler kullanılmalı ve her kullanımdan sonra temizlenmelidir.
    » Soyunma odalarında sosyal mesafeye dikkat edilmeli, dolaplar her
    kullanımdan sonra temizlenmelidir.
    » İşletme tarafından sunulan bornoz ve havlular ambalajlı olmalıdır. Günlük olarak değiştirilmelidir. Bornoz, havlu vb. tekstil ürünleri en az 60 oC’de yıkanmalıdır.

    Hamam, Sauna, Buhar Odaları ile Kapalı Havuz ve Jakuzilerin
    Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırılması

    » Bu alanların genel temizliği her gün su ve deterjanla düzenli olarak
    yapılmalıdır. Toz çıkaran süpürme veya yüksek basınçlı su veya kimyasal
    püskürtme işlemlerinden kaçınılmalıdır. Temizlik bezleri tek kullanımlık
    olmalıdır.
    » Havuzların temizliği ve dezenfeksiyonu için ilgili mevzuata uyulmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp işletmedeki çöp kutusuna atmalı ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Sık dokunulan yüzeylerin (musluklar, duş bataryaları, kapı kolları, masasehpa yüzeyleri şezlonglar, gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvaletlerin dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşikleri ile temizlik yapılmasının uygun olmadığı yazar kasa,
    bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Ödemelerin tercihen temassız ödeme şekilleriyle yapılması teşvik
    edilmelidir. Kişiler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Kullanılan dezenfektanların Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış
    olması gereklidir.
    » Dezenfektan ile deterjan vb. kimyasal maddeler karıştırılmamalı, iyi
    havalanan alanlarda hazırlanmalı, güneş görmeyen ve serin alanlarda
    muhafaza edilmelidir.
    » Banyo, duş yerleri ve tuvaletlerde sosyal mesafe kuralına dikkat edilmelidir.
    » Duş bataryası, musluk, sabunluk vb. malzemelerin elle kullanım yerine
    sensörlü olanlarının kullanımı teşvik edilmelidir.
    » Duş ve tuvaletler sık aralıklarla mümkünse her kullanımdan sonra
    temizlenmelidir.
    » Tuvalet ve lavabolarda su, sıvı sabun, tuvalet kâğıdı, kâğıt havlu ve çöp
    kutusu bulundurulmalıdır.
    » Duş, kabin, tuvalet vb. yerlerin kapı ve pencereleri açılarak sık
    havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan yerlerin havalandırılması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma
    sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Serinletme amacıyla vantilatör (su buharlılar dahil) kullanılmamalıdır.

  48. 48) Giyim, Süs Eşyası Pazarlarında Alınması Gereken Önlemler

    Giyim, Süs Eşyası pazarları giyim, ayakkabı, çanta, süs eşyası, oyuncak gibi ürünlerin satıldığı, kalabalığın yoğun olduğu yerlerdir. COVID 19 bulaşma riskinin yüksek olduğu giyim, süs eşyası pazarlarında riski en aza indirmek için aşağıdaki önlemlere uyulmalıdır.

    Giyim, Süs Eşyası Pazarlarında Alınacak Genel Önlemler

    » Barındırdıkları risk açısından giyim, süs eşyası pazarlarında kurallara uyum düzenli olarak denetlenmelidir.
    » Pazarların tüm giriş ve çıkışları kontrol altına alınmalıdır.
    » Pazarların girişlerinde ve pazar içerisinde uygun yerlere kurallar, sosyal
    mesafe, maske kullanımı ve el temizliğiyle ilgili afişler asılmalıdır.
    » Pazar yerlerine girişte maske zorunlu olmalıdır. Pazar yerinde maskesiz
    esnaf veya müşteri bulunmamalıdır. Maskelerin doğru şekilde kullanılması
    (çene ve burunu kapatacak şekilde) sağlanmalıdır.
    » Pazar yerleri/alanında, sergi, tezgâh ve/veya tahtalar araları en az 3 metre
    olacak şekilde yerleştirilmelidir.
    » Pazar yerlerindeki kişi sayısı satıcılar ve müşteriler dâhil kapalı giyim,
    süs eşyası pazarlarında her 8 metrekareye 1 kişi, açık giyim, süs eşyası
    pazarlarında ise her 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde veya tezgah
    sayısının iki katı kadar müşteriyle sınırlandırılmalıdır. Hesaplama yapılarak pazar yerinin kapasitesi girişlere asılarak ilan edilmelidir.
    » Pazar yerine giren müşteri sayısı belirlenerek (görevlinin sayması veya
    turnike benzeri sistemler konulması) maksimum müşteri kapasitesine
    ulaşıldığında yeni müşteriler alınmamalı, sosyal mesafe (en az 1 metre) kurallarına göre bekletilmelidir.
    » Pazar yerlerinin tüm girişlerinde ve her tezgâhta el antiseptiği veya en az
    %70 alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır.
    » Tezgâh olmadan yerde satış yapılmamalıdır.
    » Tezgâhtarlar sık sık el antiseptiği kullanmalıdır.
    » Tezgâh aralarındaki geçiş yerlerinde sıkışıklığa neden olacak kutu ve
    ambalajlar bulundurulmamalıdır.
    » Pazar tezgahlarının önünde zemine sosyal mesafenin korunmasını sağlayacak işaretler konulmalıdır.
    » Deneme kabinleri kullanılmamalıdır.
    » Kapalı pazar yerlerinin havalandırılması sağlanmalıdır. Merkezi havalandırma sistemleri bulunan kapalı giyim, süs eşyası pazarlarının havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klima ve vantilatör kullanılmamalıdır.
    » Satışlar sona erdikten sonra pazar alanının temizliği toplu yaşam alanlarında yer temizliğinde kullanılan esaslar çevresinde yapılmalıdır.
    » Pazar girişlerinde müşteriler ve esnaflar için COVID-19’dan korunma
    kapsamında dezenfeksiyon amacıyla herhangi bir uygulama (dezenfeksiyon tüneli, dezenfektan püskürtme, dezenfektan paspası vb.) yapılmamalıdır. Bu işlemler insan sağlığına ve çevreye zararlıdır.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı şikayeti olan, COVID-19 tanısı alan veya COVID-19 temaslısı olan müşterilerin pazar yerine girmemeleri konusunda anonslar yapılmalıdır.
    » Pazarlara maskesiz girişlere izin verilmemelidir. Maske ağız ve burnu
    kapatacak şekilde takılmalı ve pazar yerinde bulunulduğu sürece
    çıkarılmamalıdır.
    » Müşteriler pazar yerlerinde sosyal mesafeye (en az 1 metre) uymaları
    konusunda uyarılmalıdır.
    » Ödemelerini tercihen temassız yöntemle yapmaları istenmelidir.

    Esnafa Yönelik Önlemler

    » Giyim, süs eşyası pazarı esnafı COVID-19, sosyal mesafe, maske kullanımı
    ve el temizliği konusunda bilgilendirilmelidir.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı şikayeti olan, COVID-19
    tanısı alan veya COVID-19 temaslısı olan esnafın pazar yerine girişine izin
    verilmemeli, sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Pazar esnafı;
    » Ağız ve burnunu kapatacak şekilde maske takmalıdır. Maske nemlendikçe
    ya da kirlendiğinde değiştirilmeli, dış yüzüne dokunulmamalıdır. Maske
    değiştirmeden önce ve sonra el antiseptiği kullanılmalıdır.

    » Tezgâh arkasında satış yaparken diğer esnafla arasındaki mesafenin en
    az 1 metre olmasına dikkat etmelidir.
    » COVID-19’un damlacık yolu ile bulaşmasını artıracağından bağırarak
    satış yapılmamalıdır.
    » Çay/kahve/su ve yemek molalarında sosyal mesafe kurallarına dikkat
    edilmelidir.

    Lavabo ve Tuvaletler

    » Tuvalet girişlerine el hijyeni ve el yıkama ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvalet alanlarına giriş kapıları otomatik kapı sistemine çevrilmelidir. Bu
    imkân yoksa tuvalet alanına giriş kapılarının kolları çok sık dezenfekte
    edilmelidir.
    » Tuvaletlerin zeminleri, klozetler, pisuarlar, lavabolar, musluk ve batarya
    başlıkları, kapı kolları sık sık temizlenmeli, dezenfekte edilmelidir.
    » Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum
    hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Tuvalet ve lavaboların temizlik saatleri kayıt edilmelidir ve görünür şekilde asılmalıdır.
    » Tuvaletlerde eksik malzeme olmamalı, devamlı sıvı sabun, tuvalet kağıdı ve kağıt havlu bulundurulmalıdır.
    » Tuvaletlerdeki batarya ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Hava ile el kurutma kullanıma kapatılmalıdır. Tek kullanımlık kağıt havlular kullanılmalıdır.
    » Tuvalet temizliği yapacak personel eldiven, maske ve yüz koruyucu/gözlük kullanmalıdır. 

  49. 49) Deniz Kenarlarında Ve Plajlarda Olta Balıkçılığında Alınması Gereken Önlemler

    Ülkemizde deniz kenarlarında ve plajlarda hobi amaçlı olta balıkçılığı yaygın olarak yapılmaktadır. Açık alanlarda yapılan bu etkinlik COVID-19’un bulaşma yolları olan damlacık ve temas yolu açısından düşük risklidir. Ancak gruplar halinde balık tutulması halinde etkinlik, COVID-19 bulaşması açısından riskli hale gelmektedir. Bu nedenle COVID-19 açısından aşağıda belirtilen önlemlere uyulmalıdır.

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı yakınması olanlar, COVID 19 tanısı veya temaslısı olanlar açık alanda bile olsa olta balıkçılığı etkinliğine katılmamalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı yakınması olanlar tıbbi maske takarak en yakın sağlık kurumuna başvurmalıdır.
    » Olta ile balık tutma alanına kadar mümkün ise yürüyerek, bisiklet ile
    veya özel araçla gidilmelidir. Özel araçta şoför dahil en fazla 4 kişi olacak
    şekilde seyahat edilmelidir. Seyahat boyunca şoför ve tüm yolcular
    maske takmalıdır. Maskeler nemlenince yenisi ile değiştirilmeli, maskeler
    lastiklerinden tutularak çıkarılmalı, tekrar takılırken maske lastiklerinden
    tutularak takılmalı, maskenin dış yüzeyine dokunulmamalı maske takma
    çıkarma işlemi sonrasında el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren kolonya kullanılmalıdır. Toplu taşıma kullanılır ise en az 1 metre olan sosyal mesafeye dikkat edilmeli ve maske takılmalıdır. Araç içinde kapı kolu, kolluklar gibi sık dokunulan yüzeylere temas etmemeye çalışılmalı, temas edilmesi halinde el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren kolonya kullanılmalıdır.
    » Eller mümkün ise sık sık su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca yıkanmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaşma riskini artırabileceğinden balık tutarken eldiven kullanılmamalıdır. Ellerin yıkanması veya el antiseptiği
    kullanılması yeterli olacaktır.
    » Balıkçılık malzeme tedariki sağlanan dükkânlara gidildiğinde maske, sosyal mesafe ve el hijyeni kurallarına uyulmalıdır.
    » Alınan malzemelere temas edildikten sonra ve çevre ile temas sonrası el
    hijyenine dikkat edilmeli, el yıkama olanağı bulunmuyor ise el antiseptiği
    veya en az %70 alkol içeren kolonya kullanılmalıdır.
    » Olta balıkçılığı genellikle gruplar halinde gerçekleştirilmektedir. Gruplar halinde balık tutma alanının boyutlarının izin verdiği sayıda kişiyle sosyal mesafe (en az 2 metre) göz önünde bulundurularak aktivite gerçekleştirilmelidir. Maske sürekli takılmalıdır.
    » Balık tutma alanında, olta, yem, kova, kepçe, havlu gibi eșyalar kişisel olmalı, ortak kullanılmamalıdır.
    » Tokalaşma, sarılma gibi yakın temaslardan kaçınılmalıdır.
    » Göz, ağız ve buruna mümkün olduğu kadar dokunulmamalıdır.
    » Kıyafetler en az 60 oC’de normal deterjanla yıkanmalıdır. 

  50. 50) Optisyenlik Müesseseleri İle İlgili Alınması Gereken Önlemler

    a. Pupillametre veya odaklama terminali,
    b. Cam kesme taşları (otomatik veya manuel),
    c. Kanal açma makinesi(nylor),
    d. Çerçeve ısıtıcısı,
    e. Matkap, küçük el aletleri, pens ve el takımı,
    f. Kontakt lens satışı yapılıyor ise lenslerin muhafaza edileceği uygun bir
    dolap ve gerekli diğer muhafaza gereçleri.
    g. Okuma eşeli.
    göze uyumunu kontrol eder, Gerektiğinde bilgisayarlı görme kontrolü yapar.

    Optisyenlik müesseseleri, göz hekimi tarafından tanısı konmuş hastalara veya estetik amaçlı olarak kişilere optik gereçlerin (gözlük, kontakt lens vb.) hazırlandığı ve satıldığı yerlerdir. Optisyenlik müesseseleri, hastalara yapılacak bilgisayarlı görme kontrolü, gözlüğün göze uyumunu kontrol etme gibi işlemlerin uygulanması ve göz ile ilgili ürünlerin satışı sırasında sosyal mesafeyi korumanın zorluğu ve elle temasın yoğun olması nedeniyle COVID-19 yayılmasını önlemek için önlemler alınması gereken iş yerlerindendir.

    Optisyenlik müesseselerindeki işlemler randevu sistemi ile yürütülmelidir. İş yerinin görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. İş yerinin girişinde ve uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her zaman dolu olması sağlanmalıdır.

    İş Yerinde Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan, COVID-19 vakası veya temaslısı personel çalıştırılmamalıdır
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Müşteri departmanı ve atölyede çalışacak personelin çalışma yerleri sabit olmalıdır.
    » Fokometre ve pupillametre veya odaklama terminali kullanımı ve gözlük çerçevesi deneme işlemleri ile ilgili inceleme süresi olabildiğince kısa tutulmalıdır.
    » Personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Fokometre ve pupillametre kullanılması durumunda müşteri ile 1 metreden yakın mesafe olabileceğinden tıbbi maske, yüz koruyucu veya koruyucu gözlük kullanılmalıdır.
    » Personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personel müşterilerle aynı ürünlere dokunacağı için her müşteriden sonra ellerini temizlemelidir.
    » Göz ile ilgili muayeneler sırasında optisyenler her hasta için tek kullanımlık steril olmayan eldiven giymelidir. Eldiven giymeden önce ve işlem sonrası eldiven çıkartılmasını takiben eller 20 saniye su ve sabunla yıkanmalı ya da alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Aynı eldiven ile diğer bir işleme geçilmemeli ve çevreye dokunulmamalıdır. Her hastadan sonra eldivenler çıkarılmalı ve kapaklı çöp kutusu/çöp torbasına atılmalıdır.
    » Personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır. Bu alanların sık sık havalandırılması sağlanmalıdır.

    Müşterilere Yönelik Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan müşteriler bu iş yerine alınmamalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi sağlamaları hususunda uyarılmalıdır.
    » Müşterilerin maske takarak bu iş yerlerine girmesi sağlanmalıdır. Girişte maskesi olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Müşteriler, iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır. Dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşteriler tarafından denenen gözlük çerçeveleri yerine konulmadan önce, %70 alkol ile dezenfekte edilmelidir. Müşterilerin dokunduğu ayna ve diğer yüzeyler de %70 alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Müşteriler iş yeri içinde mümkün olduğu kadar kısa süre kalmalıdır.
    » Müşterilere içecek ikramı yapılmamalıdır.

    Çalışma Sürecine Yönelik Önlemler

    » Maskesiz ve maskeyi uygun şekilde kullanmayan (burun ve ağız kapalı şekilde) müşteriler içeri alınmamalıdır.
    » Personel ve müşteri dahil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde içeriye müşteri alınmalıdır. Bu kurala göre iş yeri kapasite bilgisi kapıya asılmalıdır.
    » Randevulu sistemle çalışılması teşvik edilmelidir.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, sıra beklenmesi gereken her yerde (iç ve dış mekan dahil) mesafeler yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Müşterilerden işyerine tek başlarına girmeleri istenmelidir. Eşlik eden diğer kişiler dışarıda kalmalıdır.
    » Fokometre ve pupilemetre kullanılması sırasında, eller çapraz bulaşmayı önlemek amacıyla çevreye dokunmadan cihazda sabit kalmalıdır. Mümkünse her hasta işleminde aletlerin elle tutulan kısımlarına tek kullanımlık kılıf takılmalı, takılamadığı durumlarda her hastadan sonra cihazın, üretici firma önerilerine göre temizlik ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Müşterilere ürün tanıtımında kullanılan kataloglar salgın döneminde kullanılmamalıdır.
    » Müşterilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme
    yapmaları istenmelidir.

    İş yerlerinde Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu
    ve Havalandırılması

    » İçeride kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Bu, kapının her iki tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir.
    » İş yerlerinde her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İş yerlerinin özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silinerek dezenfekte edilmeli ve bir dakika kuruması beklenmelidir.
    » Çalışma tezgâhları, ekipmanları ve aletleri her müşteriden sonra düzenli olarak temizlenmeli, %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Optisyenlik müesseselerinde yer alan atölyelerde bulunması gerekli olan cam kesme taşları (otomatik veya manuel), kanal açma makinesi (nylor), çerçeve ısıtıcısı, matkap, küçük el aletleri, pens ve el takımı gibi araçların mümkünse hep aynı kişiler tarafından kullanılması sağlanmalıdır. Bu durum söz konusu olmadığında ise %70’lik alkol ile silinerek dezenfekte edildikten sonra kullanması sağlanmalıdır.
    » Denenen ürünler ve ortam için Ultraviyole ışınları uygulanmamalıdır. Avrupa Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi, Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi tarafından önerilmeyen bu işlem insan sağlığına zararlı olabilir.
    » Müşteriler ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa, dokunulan yüzeyler %70’lik alkol ile dezenfekte edilmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöpe atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır. » İş yerlerinin kapı ve pencereleri açılarak sık sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Varsa iş yeri lavabosu müşterilere kapalı olmalıdır. İş yeri lavabosu sık aralıklarla temizlenmelidir. 

  51. 51)Gıda Sanayi ve Üretim Tesisleri İle İlgili Alınması Gereken Önlemler

    İlgili İşletmeler:
    » Gıda Sanayi ve Üretim işletmeleri kapsamında belirtilen iş kolları:
    » Un ve Unlu Ürünler (Un fabrikaları, makarna ve bisküvi fabrikaları)
    » Şeker ve Şekerli Gıdalar
    » Süt ve Süt Ürünleri
    » Et ve Et Ürünleri
    » Çay
    » Konserve ve salça (Konserve ve salça fabrikaları)
    » Bitkisel Yağlar
    » Tütün ve Alkollü İçkiler

    Gıda Sanayi ve Üretim Tesisleri çalışan sayısının fazla olması, uzun süreli yakın mesafede çalışma koşulları nedeniyle COVID-19 bulaşma riskinin yüksek olduğu işletmelerdir. COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu virüsü taşıyan kişinin konuşma, öksürme ve hapşırma sırasında ortaya çıkan damlacıklar yolu ile olur. Damlacıklarla kirlenen yüzeylerle temas eden ellerin ağız, burun ya da gözlere dokunulması ile de hastalık bulaşabilir. Virüs besinlerde çoğalmadığından gıda ürünleri ve paketlenmiş gıdalar aracılığı ile hastalık bulaşması mümkün görülmemektedir . Gıda sağlığı ve güvenliği ile ilgili tüm mevzuat geçerli olmak kaydıyla bu doküman COVID-19’a kapsamında alınacak önlemleri içermektedir.

    İşletmelere Yönelik Önlemler

    » İşletmelerin girişine ve görünür uygun yerlerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
    » İşletmelere misafir alınmamalıdır.

    Ofis ve Benzeri İş Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler

    » İşletmelerde bulunan ofislerde “COVID-19 Kapsamında Ofis ve Benzeri İş
    Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır.

    Üretim Alanlarında Alınması Gereken Önlemler

    » İşletmelerde sosyal mesafeyi koruyacak şekilde çalışma planı oluşturulmalıdır.
    » Çalışanların sosyal mesafe kuralına (en az 1 metre) uymaları sağlanmalıdır.
    » Kolay ulaşılabilir alanlarda el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Görevli personel maske takmalıdır.

    Paketleme Alanlarında Alınması Gereken Önlemler

    Genel olarak COVID-19 virüslerinin cansız yüzeylerde bulunabileceği gösterilmiş olmakla birlikte hastalık oluşturacak miktarda bulunmaması nedeniyle paket veya kargo ile bulaş beklenmemektedir. Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Hastalık Korunma ve Kontrol Merkezi gibi sağlık kuruluşlarının da bu konuda kısıtlaması yoktur.

    » Kolay ulaşılabilir alanlarda el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Bu alanlarda çalışanların sosyal mesafe kuralına (en az 1 metre) uymaları
    sağlanmalıdır.
    » Görevli personel maske takmalıdır.

    Asansörlerde Alınması Gereken Önlemler

    Asansörlerin kullanımı sınırlandırılmalı, kapasitesinin üçte biri sayıda kişinin binmesine izin verilmeli ve bu sayı asansör girişinde belirtilmelidir. Asansör içerisinde sosyal mesafeyi korumak amacıyla kişilerin durması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.

    Yemekhanede Alınması Gereken Önlemler

    » Yemekhane girişlerine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Yemekhanede masalar ve sandalyeler arası mesafe en az 1 metre olacak şekilde (tercihen 2 metre) düzenleme yapılmalıdır.
    » Temaslı takibinin kolay yapılabilmesi için; yemek saatleri gruplara göre belirlenmeli ve mümkün ise aynı kişilerin aynı masada yemek yemeleri sağlanmalıdır. Çay içme molalarında da benzer kurallara dikkat edilmelidir.
    » Mümkünse, yemeklerin ve içeceklerin tek kullanımlık kumanya şeklinde dağıtılmalıdır.
    » Yemek öncesinde ve sonrasında ellerin bol su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca yıkanması ve tek kullanımlık havlu ile ellerin kurulanması gibi kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkan veren düzenlemeler yapılmalıdır.
    » Baharat, kürdan, tuz, kaşık, çatal, bıçak, bardak vb. malzemelerin tek kullanımlık olacak şekilde sunulması sağlanmalıdır.
    » Yemekhane görevlileri kişisel hijyen kurallarına uygun davranmalı ve maske takmalıdır.
    » Masada yeme ve içme dışında maske takılmalıdır.

    Dinlenme Odaları, Soyunma Odalarında Alınması Gereken Önlemler

    » Bu alanların girişine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Sosyal mesafeyi sağlayacak düzenlemeler yapılmalıdır
    » Temaslı takibinin kolay yapılabilmesi için; çay içme molaları gruplandırılarak ve farklı saatlerde yapılmalıdır
    » Sık sık havalandırılmalıdır.
    » Özellikle sık temas edilen yüzeyler (kapı ,dolap kolları ve askılar) başta olmak üzere su ve deterjanla temizlenmelidir.
    » Çalışanların iş elbiseleri ile günlük kıyafetlerinin başkaları ile temas etmeyecek şekilde farklı yerlerde saklanabilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılmalıdır.

    Yatakhanelerde Alınması Gereken Önlemler

    » Yatakhane girişlerinde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Yatakhanelerde sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Yatakhanelerde yatak ya da ranzalar en az 1 metre aralıklarla yerleştirilmelidir.
    » Yatak ya da ranzaların yan yana olanlarının bir baş bir ayakucu şeklinde konumlandırılması sağlanmalıdır.
    » Yatakhaneler yeterli ve düzenli şekilde havalandırılmalıdır.
    » Çalışan sayısına göre yeterli sayıda tuvalet/banyo olanağı sağlanmalıdır.

    Banyo ve duşlarda Alınması Gereken Önlemler

    » İşletmede duş yerleri ve tuvaletlerde sosyal mesafe kuralına dikkat
    edilmelidir.

    » Duş bataryası, musluk, sabunluk vb. elle kullanım yerine sensörlü olanların kullanımı teşvik edilmelidir.
    » Duş ve tuvaletler sık aralıklarla mümkünse her kullanımdan sonra dezenfekte edilecek şekilde planlama yapılmalıdır.
    » Tuvalet ve lavabolarda su, sıvı sabun, tuvalet kâğıdı, kâğıt havlu ve çöp kutusu bulundurulmalıdır.
    » Duş, kabin ve tuvaletler kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılmalıdır.

    Mescidlerde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 el teması ve solunum salgılarıyla bulaşmaktadır. Bu nedenle salgın devam ederken mescidlerin mümkünse kullanılmaması önerilir, normale dönüş sürecinde aşağıdaki önlemler alınmalıdır:
    » Mescid girişinde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Mescide girerken maske takılmalı ve namaz esnasında da maske çıkarılmamalıdır.
    » Vakit namazları bireysel kılınmalıdır. Mescid içerisinde kalabalık oluşturulmamalıdır.
    » Abdest alırken ve namaz kılarken sosyal mesafeye (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalıdır.
    » Mescid içerisindeki Kur’an-ı Kerim dahil diğer kitaplar kilitli dolaplarda bulundurulmalı, ortak kullanımı önlenmelidir.
    » Ortak kullanımda olan tesbih, takke, rahle vb kaldırılmalıdır.
    » Seccade kişiye özel olmalıdır.
    » Mescid en az günde bir defa temizlenmeli ve sık sık havalandırılmalıdır.

    Servis Araçlarında Alınması Gereken Önlemler

    » Servis araçları özellikle sık temas edilen yüzeyleri başta olmak üzere su ve deterjanla temizlenmelidir.
    » Servis olarak kullanılan araçların girişlerine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Serviste sürücü ve çalışanlar maske takmalıdır.
    » Servis araçlarının taşıma kapasitesi sosyal mesafe (en az 1metre) göz önüne alınarak planlanmalıdır.
    » Servislerle transferi yapılan çalışanların servislerde yan koltuk boş kalacak ve arka arkaya gelinmeyecek şekilde çapraz düzende oturtulması
    sağlanmalıdır.
    » Servislerin her sefer sonrası temizliği yapılmalıdır.
    » Ambulansı olan işletmelerde ambulansın dezenfeksiyonu için Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberinde yer alan kurallar geçerlidir.

    Çalışanlara Yönelik Önlemler

    » İşletmelerde COVID-19 kontrolü amacıyla sorumlu bir görevli belirlenmelidir. Bu kişi “İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu” tarafından belirlenen tercihen hekim veya sağlık personeli olmalıdır. Bu koşulun sağlanamadığı durumlarda işveren veya temsilcisi tarafından belirlenen bir çalışan COVID-19 hastalığı konusunda bilgilendirilmeli ve görevlendirilmelidir.
    » Çalışanlara COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri konusunda eğitim verilmelidir.
    » Çalışanlar arasında en az 1 metre sosyal mesafe olması sağlanmalıdır.
    » Çalışanların tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmelidir. Yeni maske takılırken el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » El hijyenine dikkat edilmelidir. Eller sık sık yıkanmalıdır. Ellerde görünür kirlilik olduğunda en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda ve ellerde görünür kirlilik yoksa alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir. Lavabolarda sabun ve kolay erişilebilir yerlerde alkol bazlı el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Bu işletmelerde el yıkama gerekliliği nedeniyle ulaşılabilir yerlerde lavabo olması sağlanmalıdır. Gıda işleme alanlarında eldiven kullanımı gereklidir. Bu durumda eldivenler sık sık değiştirilmeli, eldivenle yüz, göz, ağız, burun ve çevreye dokunulmamalıdır. Eldiven kullanımı el temizliği yerine geçmez. Yapılan iş, eldiven kullanımını gerektirmiyorsa, COVID-19’dan korunmak amacıyla eldiven kullanılmamalıdır. Eldiven kullanımı gereksiz bir güven hissi oluşturarak el yıkama sıklığını azaltabilir ve ellerle bulaşma riskini arttırabilir.
    » Çalışanların iş yerinde kullandıkları kıyafetlerini günlük olarak değiştirmeleri, sağlanmalıdır.
    » Çalışanlara giriş kapısında ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateşi 38 0C’dan
    yüksek olanlar içeri alınmamalıdır. Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri olan çalışanlar işletmenin COVID-19 sorumlusu tarafından, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, işletmenin COVID-19 sorumlusu tarafından, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » İşletmede COVID-19 tanısı alan bir çalışan olduğunda, işletme COVID-19 sorumlusu tarafından, İl/İlçe Sağlık Müdürlüğüne bilgi verilmelidir.
    » Temaslı takibine yönelik işlemlerde İl/İlçe Sağlık Müdürlüğü personeline gereken her türlü kolaylık sağlanmalıdır.
    » COVID-19 tanısı alan personelin işe dönüşü COVID-19 rehberine göre İl/ İlçe Sağlık Müdürlüğü önerileri doğrultusunda gerçekleştirilmelidir.

    Güvenlik Görevlilerini Korumaya Yönelik Önlemler

    Güvenlik görevlileri, COVID-19 açısından düşük ve orta riskli alanlarda çalışmaktadır.

    Bir metreden uzak temas (Düşük riskli çalışma alanı): Güvenlik görevlilerinin yüz yüze temas olasılığını azaltmak için camlı kabinlerde bulunmaları önerilir. Böyle bir imkan yoksa, kuruma giriş yapanlarla güvenlik görevlileri arasında en az 1 metre mesafeyi sağlayacak şekilde düzenleme yapılmalıdır. 1 metreden uzak durulacaksa sadece tıbbi maske yeterlidir.

    Bir metreden yakın temas (Orta riskli çalışma alanı):Üst araması yapılacaksa 1 metreden yakın temas olasılığı vardır. Aşağıdaki kişisel koruyucu ekipmanları kullanması sağlanmalıdır. Tıbbi maske ve gözlük/yüz koruyucu kullanılmalıdır. Bu ekipmanlar kişiye özeldir. Vücut salgılarıyla gözle görülür bir kirlenme olasılığı yoksa eldiven kullanılmamalıdır. El hijyeni sağlanmalıdır.
    » Kişisel koruyucu ekipmanın uygun kullanımı konusunda eğitim verilmelidir. Önce maske sonra gözlük/yüz koruyucu takılır, çıkarılırken önce gözlük/ yüz koruyucu ve en son maske çıkarılır.
    » Yukarıda kullanılması gerektiği belirtilen ekipmanlar, görevlinin aktif olarak görevini yaptığı süre boyunca kesintisiz olarak kullanılmalıdır. Maskeler nemlendikçe ve kirlendikçe yenileri ile değiştirilmelidir. 

    » Kişisel koruyucu ekipmanların giyilmesi ve çıkartılması sonrasında her seferinde uygun el hijyeni sağlanmalıdır. Eller en az 20 saniye su ve sabunla yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanılması sağlanmalıdır. Değiştirilmeyen eldivenler mikrobik kirlenmeye yol açacağından çevreye dokunmamaya ve el hijyenine özen gösterilmelidir.
    » Görevlinin dinlenmek üzere yerinden ayrılması halinde (çay, yemek vb.) kullanılan maske ve eldiven çıkartılmalı ve uygun şekilde çift poşetlenerek atılmalıdır. Gözlük/yüz koruyucu bir sonraki kullanıma hazırlık için %70’lik alkolle temizlenmelidir.
    » Görev yerine dönülürken yeni maske ve eldiven kullanılmalıdır.

    İşletmelerin Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İşletmelerin her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İşletmelerin özellikle sık dokunulan yüzeylerin (yürüyen merdiven bantları, kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » İşletmelerde dezenfeksiyon için ULV, ozon ve dezenfeksiyon tüneli gibi yöntemler kullanılmamalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır. Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Mescidde bulunan halılar su ve deterjanla temizlenmeli, mescid ve varsa abdest alınan yerlerin temizliğine dikkat edilmelidir. Abdest alınan yerlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır. Mescidler havalandırılmalıdır.
    » İşletmelerin varsa kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan fabrika ve diğer üretim tesislerinin etkin şekilde ve dış ortamdan havalandırması sağlanmalıdır. Havalandırma sisteminin filtrelerinin kontrolleri ve değişimleri düzenli yapılmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri dışındaki klima sistemleri kullanılmamalıdır.
    » İşletmelerin dinlenme alanları ve iş yeri tuvalet pencereleri açık tutulmalıdır.
    » İşletmelerde UV cihazı ile ortam dezenfeksiyonuna gerek yoktur.

    Atık Yönetimi

    » İşletmelerde COVID-19 tanısı alan kişiler bulunduğunda bu kişilere ait atıklar çift poşetlenerek evsel atıklara atılır. İşletmelerde çalışanların kullandığı kişisel koruyucu ekipmanlar evsel atığa atılmalıdır. Sağlık Bakanlığı COVID-19 atık yönetimi dokümanına uygun hareket edilmelidir. 

  52. 52) Gıda Dışı Sanayi ve Üretim Tesisleri İle İlgili Alınması Gereken Önlemler

    İlgili İşletmeler:
    » Gıda Dışı Sanayi ve Üretim işletmeleri kapsamında belirtilen iş kolları:
    » Dokuma (Tekstil) Sanayi
    » Deri ve Giyim Sanayi
    » Maden Sanayi
    » Otomotiv ve Madeni Eşya Sanayi
    » Otomobil, kamyon ve otobüs fabrikaları.
    » Lokomotif ve Vagon Fabrikaları
    » Gemi Tersaneleri
    » Savaş Sanayi
    » Kimya Sanayi
          – Petrokimya
          – İlaç
          – Lastik
          – Gübre
    Çalışan sayısının fazlalığı ve yakın çalışma düzeni nedeni ile COVID-19 bulaşma riski yüksektir.

    İşletmelere Yönelik Önlemler

    » İşletmelerin girişine ve görünür uygun yerlerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
    » İşletmelere misafir alınmamalıdır.

    Ofis ve Benzeri İş Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler

    » İşletmelerde bulunan ofislerde “COVID-19 Kapsamında Ofis ve Benzeri İş Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır.

    Üretim Alanlarında Alınması Gereken Önlemler

    » İşletmelerde sosyal mesafeyi koruyacak şekilde çalışma planı oluşturulmalıdır.
    » Çalışanların sosyal mesafe kuralına (en az 1 metre) uymaları sağlanmalıdır.
    » Kolay ulaşılabilir alanlarda el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Görevli personel maske takmalıdır.

    Paketleme Alanlarında Alınması Gereken Önlemler

    Genel olarak COVID-19 virüslerinin cansız yüzeylerde bulunabileceği gösterilmiş olmakla birlikte hastalık oluşturacak miktarda bulunmaması nedeniyle paket veya kargo ile bulaş beklenmemektedir. Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Hastalık Korunma ve Kontrol Merkezi gibi sağlık kuruluşlarının da bu konuda kısıtlaması yoktur.
    » Kolay ulaşılabilir alanlarda el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Bu alanlarda çalışanların sosyal mesafe kuralına (en az 1 metre) uymaları sağlanmalıdır.
    » Görevli personel maske takmalıdır.

    Asansörlerde Alınması Gereken Önlemler

    Asansörlerin kullanımı sınırlandırılmalı, kapasitesinin üçte biri sayıda kişinin binmesine izin verilmeli ve bu sayı asansör girişinde belirtilmelidir. Asansör içerisinde sosyal mesafeyi korumak amacıyla kişilerin durması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.

    Yemekhanede Alınması Gereken Önlemler

    » Yemekhane girişlerine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Yemekhanede masalar ve sandalyeler arası mesafe en az 1 metre olacak
    şekilde (tercihen 2 metre) düzenleme yapılmalıdır.
    » Temaslı takibinin kolay yapılabilmesi için; yemek saatleri gruplara göre belirlenmeli ve mümkün ise aynı kişilerin aynı masada yemek yemeleri sağlanmalıdır. Çay içme molalarında da benzer kurallara dikkat edilmelidir.
    » Mümkünse, yemeklerin ve içeceklerin tek kullanımlık kumanya şeklinde dağıtılmalıdır.
    » Yemek öncesinde ve sonrasında ellerin bol su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca yıkanması ve tek kullanımlık havlu ile ellerin kurulanması gibi kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkan veren düzenlemeler yapılmalıdır.
    » Baharat, kürdan, tuz, kaşık, çatal, bıçak, bardak vb. malzemelerin tek kullanımlık olacak şekilde sunulması sağlanmalıdır.
    » Yemekhane görevlileri kişisel hijyen kurallarına uygun davranmalı ve maske takmalıdır.
    » Masada yeme ve içme dışında maske takılmalıdır.

    Dinlenme Odaları, Soyunma Odalarında Alınması Gereken Önlemler

    » Bu alanların girişine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Sosyal mesafeyi sağlayacak düzenlemeler yapılmalıdır
    » Temaslı takibinin kolay yapılabilmesi için; çay içme molaları gruplandırılarak ve farklı saatlerde yapılmalıdır
    » Sık sık havalandırılmalıdır.
    » Özellikle sık temas edilen yüzeyler (kapı ,dolap kolları ve askılar) başta olmak üzere su ve deterjanla temizlenmelidir.
    » Çalışanların iş elbiseleri ile günlük kıyafetlerinin başkaları ile temas etmeyecek şekilde farklı yerlerde saklanabilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılmalıdır.

    Yatakhanelerde Alınması Gereken Önlemler

    » Yatakhane girişlerinde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Yatakhanelerde sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Yatakhanelerde yatak ya da ranzalar en az 1 metre aralıklarla yerleştirilmelidir.
    » Yatak ya da ranzaların yan yana olanlarının bir baş bir ayakucu şeklinde konumlandırılması sağlanmalıdır.
    » Yatakhaneler yeterli ve düzenli şekilde havalandırılmalıdır.
    » Çalışan sayısına göre yeterli sayıda tuvalet/banyo olanağı sağlanmalıdır.

    Banyo ve duşlarda Alınması Gereken Önlemler

    » İşletmede duş yerleri ve tuvaletlerde sosyal mesafe kuralına dikkat
    edilmelidir.
    » Duş bataryası, musluk, sabunluk vb. elle kullanım yerine sensörlü olanların kullanımı teşvik edilmelidir. » Duş ve tuvaletler sık aralıklarla mümkünse her kullanımdan sonra dezenfekte edilecek şekilde planlama yapılmalıdır.
    » Tuvalet ve lavabolarda su, sıvı sabun, tuvalet kâğıdı, kâğıt havlu ve çöp kutusu bulundurulmalıdır.
    » Duş, kabin ve tuvaletler kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılmalıdır.

    Mescidlerde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 el teması ve solunum salgılarıyla bulaşmaktadır. Bu nedenle salgın devam ederken mescidlerin mümkünse kullanılmaması önerilir, normale dönüş sürecinde aşağıdaki önlemler alınmalıdır:
    » Mescid girişinde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Mescide girerken maske takılmalı ve namaz esnasında da maske çıkarılmamalıdır.
    » Vakit namazları bireysel kılınmalıdır. Mescid içerisinde kalabalık oluşturulmamalıdır.
    » Abdest alırken ve namaz kılarken sosyal mesafeye (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalıdır.
    » Mescid içerisindeki Kur’an-ı Kerim dahil diğer kitaplar kilitli dolaplarda bulundurulmalı, ortak kullanımı önlenmelidir.
    » Ortak kullanımda olan tesbih, takke, rahle vb kaldırılmalıdır.
    » Seccade kişiye özel olmalıdır.
    » Mescid en az günde bir defa temizlenmeli ve sık sık havalandırılmalıdır.

    Servis Araçlarında Alınması Gereken Önlemler

    » Servis araçları özellikle sık temas edilen yüzeyleri başta olmak üzere su ve deterjanla temizlenmelidir.
    » Servis olarak kullanılan araçların girişlerine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Serviste sürücü ve çalışanlar maske takmalıdır.
    » Servis araçlarının taşıma kapasitesi sosyal mesafe (en az 1metre) göz önüne alınarak planlanmalıdır.
    » Servislerle transferi yapılan çalışanların servislerde yan koltuk boş kalacak ve arka arkaya gelinmeyecek şekilde çapraz düzende oturtulması sağlanmalıdır. » Servislerin her sefer sonrası temizliği yapılmalıdır.
    » Ambulansı olan işletmelerde ambulansın dezenfeksiyonu için Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberinde yer alan kurallar geçerlidir.

    Çalışanlara Yönelik Önlemler

    » İşletmelerde COVID-19 kontrolü amacıyla sorumlu bir görevli belirlenmelidir. Bu kişi “İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu” tarafından belirlenen tercihen hekim veya sağlık personeli olmalıdır. Bu koşulun sağlanamadığı durumlarda işveren veya temsilcisi tarafından belirlenen bir çalışan COVID-19 hastalığı konusunda bilgilendirilmeli ve görevlendirilmelidir.
    » Çalışanlara COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri konusunda eğitim verilmelidir.
    » Çalışanlar arasında en az 1 metre sosyal mesafe olması sağlanmalıdır.
    » Çalışanların tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmelidir. Yeni maske takılırken el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » El hijyenine dikkat edilmelidir. Eller sık sık yıkanmalıdır. Ellerde görünür kirlilik olduğunda en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda ve ellerde görünür kirlilik yoksa alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir. Lavabolarda sabun ve kolay erişilebilir yerlerde alkol bazlı el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Yapılan iş, eldiven kullanımını gerektirmiyorsa, COVID-19’dan korunmak amacıyla eldiven kullanılmamalıdır. Eldiven kullanımı gereksiz bir güven hissi oluşturarak el yıkama sıklığını azaltabilir ve ellerle bulaşma riskini arttırabilir.
    » Çalışanların iş yerinde kullandıkları kıyafetlerini günlük olarak değiştirmeleri sağlanmalıdır.
    » Çalışanlara giriş kapısında ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateşi 38 0C’dan yüksek olanlar içeri alınmamalıdır. Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri olan çalışanlar işletmenin COVID-19 sorumlusu tarafından, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, işletmenin COVID-19 sorumlusu tarafından, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » İşletmede COVID-19 tanısı alan bir çalışan olduğunda, işletme COVID-19 sorumlusu tarafından, İl/İlçe Sağlık Müdürlüğüne bilgi verilmelidir.
    » Temaslı takibine yönelik işlemlerde İl/İlçe Sağlık Müdürlüğü personeline gereken her türlü kolaylık sağlanmalıdır.
    » COVID-19 tanısı alan personelin işe dönüşü COVID-19 rehberine göre İl/ İlçe Sağlık Müdürlüğü önerileri doğrultusunda gerçekleştirilmelidir.

    Güvenlik Görevlilerini Korumaya Yönelik Önlemler

    Güvenlik görevlileri, COVID-19 açısından düşük ve orta riskli alanlarda çalışmaktadır.

    Bir metreden uzak temas (Düşük riskli çalışma alanı): Güvenlik görevlilerinin yüz yüze temas olasılığını azaltmak için camlı kabinlerde bulunmaları önerilir. Böyle bir imkan yoksa, kuruma giriş yapanlarla güvenlik görevlileri arasında en az 1 metre mesafeyi sağlayacak şekilde düzenleme yapılmalıdır. 1 metreden uzak durulacaksa sadece tıbbi maske yeterlidir.

    Bir metreden yakın temas (Orta riskli çalışma alanı):
    Üst araması yapılacaksa 1 metreden yakın temas olasılığı vardır. Aşağıdaki kişisel koruyucu ekipmanları kullanması sağlanmalıdır. Tıbbi maske ve gözlük/yüz koruyucu kullanılmalıdır. Bu ekipmanlar kişiye özeldir. Vücut salgılarıyla gözle görülür bir kirlenme olasılığı yoksa eldiven kullanılmamalıdır. El hijyeni sağlanmalıdır.
    » Kişisel koruyucu ekipmanın uygun kullanımı konusunda eğitim verilmelidir. Önce maske sonra gözlük/yüz koruyucu takılır, çıkarılırken önce gözlük/ yüz koruyucu ve en son maske çıkarılır.
    » Yukarıda kullanılması gerektiği belirtilen ekipmanlar, görevlinin aktif olarak görevini yaptığı süre boyunca kesintisiz olarak kullanılmalıdır. Maskeler nemlendikçe ve kirlendikçe yenileri ile değiştirilmelidir.
    » Kişisel koruyucu ekipmanların giyilmesi ve çıkartılması sonrasında her seferinde uygun el hijyeni sağlanmalıdır. Eller en az 20 saniye su ve sabunla yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanılması sağlanmalıdır. Değiştirilmeyen eldivenler mikrobik kirlenmeye yol açacağından çevreye dokunmamaya ve el hijyenine özen gösterilmelidir.

    » Görevlinin dinlenmek üzere yerinden ayrılması halinde (çay, yemek vb.) kullanılan maske ve eldiven çıkartılmalı ve uygun şekilde çift poşetlenerek atılmalıdır. Gözlük/yüz koruyucu bir sonraki kullanıma hazırlık için %70’lik alkolle temizlenmelidir.
    » Görev yerine dönülürken yeni maske ve eldiven kullanılmalıdır.

    İşletmelerin Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » İşletmelerin her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır.
    » İşletmelerin özellikle sık dokunulan yüzeylerin (yürüyen merdiven bantları, kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » İşletmelerde dezenfeksiyon için ULV, ozon ve dezenfeksiyon tüneli gibi yöntemler kullanılmamalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır. Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Mescidde bulunan halılar su ve deterjanla temizlenmeli, mescid ve varsa abdest alınan yerlerin temizliğine dikkat edilmelidir. Abdest alınan yerlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır. Mescidler havalandırılmalıdır.
    » İşletmelerin varsa kapı ve pencereleri açılarak sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan fabrika ve diğer üretim tesislerinin etkin şekilde ve dış ortamdan havalandırması sağlanmalıdır. Havalandırma sisteminin filtrelerinin kontrolleri ve değişimleri düzenli yapılmalıdır.» Merkezi havalandırma sistemleri dışındaki klima sistemleri kullanılmamalıdır.
    » İşletmelerin dinlenme alanları ve iş yeri tuvalet pencereleri açık tutulmalıdır.
    » İşletmelerde UV cihazı ile ortam dezenfeksiyonuna gerek yoktur.

    Atık Yönetimi

    » İşletmelerde COVID-19 tanısı alan kişiler bulunduğunda bu kişilere ait atıklar çift poşetlenerek evsel atıklara atılır. İşletmelerde çalışanların kullandığı kişisel koruyucu ekipmanlar evsel atığa atılmalıdır. Sağlık Bakanlığı COVID-19 atık yönetimi dokümanına uygun hareket edilmelidir. 

  53. 53) Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Alınması Gereken Önlemler

    Açık alanlarda yapılacak konserlerde önlem alınmadığı takdirde yakın temasın olabileceği, sosyal mesafenin korunamayacağı yerlerden olduğu için COVID-19 bulaşma açısından risklidir. COVID-19 bulaşma riskini en aza indirmek için aşağıdaki önlemlere uyulmalıdır.

    Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Biletleme işlemlerinin tüm aşamaları olabildiğince online ortamda yapılabilecek şekilde düzenlenmelidir, online satış seçeneği muhakkak olmalıdır.
    » Online biletlerin konser girişlerinde teması engellemeye yönelik barkod veya karekodlu olmasına önem verilmelidir.
    » Online biletleme esnasında organizasyonda alınacak COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme yapılmalıdır.
    » Bilet iptal taleplerinin tamamı değerlendirilmeli ve iptallerin online ortamda kabul edilmesi için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.
    » Konser alanı ve girişlerde COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı, sosyal mesafe ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.

    Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Gişe, Bekleme Alanı ve GirişÇıkış Kapılarına Yönelik Önlemler

    » Katılımcı sayısı gözetilerek, yığılmaya neden olmayacak şekilde maksimum sayıda giriş ve çıkış kapısı açılmalıdır.
    » Giriş ve çıkışlar kişilerin birbirleriyle temasını engelleyecek şekilde düzenlenmelidir.
    » Giriş ve çıkışlar için ayrı kapılar kullanılmalı, mümkün değilse aynı kapı şeritle ayrılmalıdır, zeminde tek yönlü gidiş-geliş işaretleri konulmalıdır.
    » Maskesi olmayanlar içeri alınmamalıdır.
    » Giriş ve çıkışlarda sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.

    » Gişelerde, bekleme alanlarının çeşitli yerlerinde yığılmaya neden olmayacak şekilde ve ulaşılabilir yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli, üzerine ekleme yapılmamalı ve boşalanı yenisi ile değiştirilmelidir.
    » Gişe sırasında kalabalık oluşmasını engellemek için, şeritlerle tek kişilik sıralar oluşturulmalı, her sıra arasına da en az 1 metre mesafe koyulmalıdır. Gereken yerlerde zemine aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleri yerleştirilmelidir.
    » Gişede yapılacak ödemelerde mümkün olduğunca nakit ödemeden kaçınılmalı, kartla temassız ödeme tercih edilmelidir.
    » Girişlerde güvenlik nedenli elle üst ve çanta aramalarından kaçınılmalı, güvenlik aramalarında x-ray cihazı, el dedektörü-metal dedektörler kullanılmalı, olabildiğince yakın temastan kaçınılmalıdır.

    Konser Alanında Alınması Gereken Önlemler

    » Konser alanına giriş ve çıkışlar için ayrı kapılar kullanılmalı, mümkün değilse aynı kapı şeritle ayrılmalıdır, zeminde tek yönlü gidiş-geliş işaretleri konulmalıdır.
    » Bilet kontrolleri mümkün olduğunca elle değil, barkod okuma yöntemi ile yapılmalı, bu vesileyle yakın temastan kaçınılmalıdır.
    » Konser alanına seyirciler tek tek alınmalıdır.
    » Konser alanı içerisinde koltuk oturma düzeni sosyal mesafe gözetilecek şekilde, kişiler arası mesafe en az 1 metre olacak şekilde olmalıdır. Birer boşluk bırakarak çapraz oturma düzeni yapılmalıdır.
    » Konser alanlarında el antiseptiği bulundurulmalı ve doluluk durumu sık sık kontrol edilmelidir.
    » Sosyal mesafe korunamayacağı için ayakta dinleyici alınmamalı, oturma düzeni oluşturulabilecek alanlarda konser düzenlenmelidir.
    » Koltuk (sandalye, bank) kenarları gibi sık dokunulan yüzeylerin temizlik ve dezenfeksiyonuna azami önem verilmelidir.

    Kulislere Alınması Gereken Önlemler

    » Birden fazla kişinin kullanması gereken odalarda dinlenme koltukları sosyal mesafe kuralına göre aralarında minimum 1 metre mesafe olacak şekilde düzenlenmelidir.
    » Kulislere ziyaretçi ya da hediye kabul edilmemelidir.
    » Kulislerde el antiseptiği bulundurulmalı ve doluluk durumu sık sık kontrol edilmelidir.
    » Kulislerde zorunlu haller dışında sanatçı ve görevlilerin maske takması sağlanmalıdır.
    » Kostüm, makyaj işlemleri gibi hazırlık alanlarında, işlem yapılacak kişiye 1 metreden yakın temasta bulunacak kişiler maske, yüz/göz koruyucu kullanmalıdır.
    » Kuliste damlacık bulaşmasını arttırabileceğinden yüksek sesle konuşulmamalıdır.
    » Kulislerde klima ve vantilatör kullanılmamalıdır.
    » Kulisler sık sık havalandırılmalıdır.

    Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Katılımcı/İzleyicilerde Alınması Gereken Önlemler

    » Katılımcılar/izleyiciler COVID-19 kapsamında alınan kurallara uymalıdır.
    » Katılımcılar/izleyiciler alana girerken muhakkak maske takmalı ve konser süresince maskelerini çıkarmamalıdır. Maske takma konusunda gereken hassasiyeti göstermeyenler uyarılmalıdır. Maske takmamakta ısrar edenler etkinlik alanı dışına çıkartılmalıdır.
    » Katılımcılar/izleyicilerin sanatçıyla fotoğraf çekilmeleri yasaklanmalı, bu durum bilet satışı esnasında ilan edilmeli, konser başlarken ve konser sonunda sosyal mesafenin ihlaline sebep olacak davranışlardan kaçınılmalıdır.

    Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Görevli Personel Alınması Gereken Önlemler

    » COVID-19 belirtileri gösteren (ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan), COVID-19 tanısı alan ya da COVID-19 temaslı olan personel çalıştırılmamalı, personelin tekrar işe başlaması İl Sağlık Müdürlüğü tarafından COVID-19 rehberine göre yönetilmelidir.
    » Çalışan personel içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olanlara tıbbi maske takılarak izole edilmeli, ilgili sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.

    » Çalışan personelin tümünün kuralına uygun maske takması, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmesi sağlanmalıdır. Yeni maske takılırken eller el antiseptiği ile temizlenmelidir.
    » Personelin dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafenin korunması ve maske takılmasının sürdürülmesi sağlanmalıdır. Konser organizasyonunda görev yapan personelin yemekleri kumanya şeklinde verilmelidir.
    » Yemekler toplu halde yenmemelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için kişiler arası en az 1 metre sosyal mesafenin korunması sağlanmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmeleri sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Güvenlikten sorumlu personel tarafından üst araması yapılacaksa 1 metreden yakın temas olasılığı vardır. Tıbbi maske ve gözlük/yüz koruyucu kullanılmalıdır. Bu ekipmanlar kişiye özeldir. Vücut salgılarıyla gözle görülür bir kirlenme olasılığı yoksa eldiven kullanılmamalıdır. El hijyeni sağlanmalıdır.
    » Konser organizasyon görev alan tüm personel (ışıkçı, ses yönetmeni, sahne görevlileri gibi) maske kullanmalıdır.

    Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » Konser alanlarının kapalı bölümlerinin temizliği günlük olarak yapılmalı ve havalandırılmalıdır. Sık kullanılan alanlar daha sık temizlenmeli, özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir.Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Tuvalet temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkarıp pedallı, kapaklı çöp kutusuna atması, yıkanabilir bez maske kullandıysa yenisiyle değiştirmesi ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkaması, sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.

    » Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir.

    Açık Alanlarda Yapılacak Konserlerde Lavabo ve Tuvaletlerde Alınması Gereken Önlemler

    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki bataryalar ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.

    Konser Sonrası Alınması Gereken Önlemler

    » Konser sonrası alanın boşaltılması sırasında kalabalık oluşturmayacak şekilde önlemlerin alınmalı, çıkış kapılarına yakın sıralardan başlanarak sistematik bir şekilde alanlar boşaltılmalıdır.
    » Otoparklarda kalabalık oluşturmayacak şekilde önlemler alınmalıdır.
    » Konser öncesi ve sonrasında sosyal mesafe, maske takma, el hijyeni, izleyici alanlarının düzenlenmesi ve konser sonrası alanların boşaltılması konularında anonslar yapılmalıdır.

  54. 54)Kurban Bayramı ve Öncesinde Hayvan Satış Yerlerine Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19, damlacık ve temas yoluyla, hasta insandan duyarlı insanlara bulaşan bir hastalıktır. Hayvan satış yerlerinde; sığır, manda, koyun, keçi, deve canlı satışa sunulmaktadır. Bu hayvanlar aynı zamanda kurbanlık olarak da satılmaktadırlar. Sığır, manda, koyun, keçi ile COVID-19’un bulaştığını gösteren bir kanıt yoktur. Bir koronavirüs hastalığı olan MERS (Orta Doğu Solunum Sendromu), 2012 yılında Sudi Arabistan’da salgın yaptı ve sonra birçok ülkede görüldü. MERS için enfeksiyon kaynağı olarak develer sorumlu tutuldu. MERS salgını döneminde ülkemizde develer ile bulaşan hastalık bildirilmedi. COVID-19 salgın döneminde ise develer ile hastalık bulaştığını bildiren bir kanıt da ortaya konulmadı.

    Hayvan satış alanının giriş kapılarına ve uygun yerlerine, COVID-19’dan korunma önlemleri ile ilgili bilgilendirici kuralların olduğu tabelalar asılmalıdır. Bu bilgilendirme tabelalarında; sosyal mesafenin korunması (en az 1 metre), maske takma, el hijyeni ve elle temas (tokalaşma) yapılmaması uyarıları yer almalıdır. Hayvan satış alanlarında, satıcılar ve müşteriler maskesiz dolaşmamalıdır.

    Hayvan Satış Yerlerine Yönelik Genel Önlemler

    » Hayvan satış alanının etrafı sınırlandırılmalı, insan kalabalığını önlemek için hayvan ve insanların giriş-çıkışına uygun kontrollü kapılar oluşturulmalıdır. Hayvan satış yerleri içinde uygun yönlendirmeler yapılmalıdır.
    » Hayvan satış alanında 8 metrekareye bir kişi (müşteri ve satıcı beraber) olacak şekilde kontrollü insan girişi sağlanmalıdır.
    » Hayvan satış alanının giriş kapılarına ve uygun yerlerine, COVID-19’dan korunma önlemleri ile ilgili bilgilendirici kuralların olduğu tabelalar asılmalıdır.
    » Hayvan satış alanlarına; ateş, öksürük, burun akıntısı ve solunum sıkıntısı olanlar alınmamalıdır.
    » Hayvan satış yerlerine girenlerin ateşi ölçülmelidir. Vücut sıcaklığı 380C’ın üstünde olanlar alınmamalıdır.
    » Müşterilerin, hayvan satış alanlarında uzun süre kalmamaları için uyarılar yapılmalıdır.
    » Kapalı alanı veya tesisi olan hayvan pazarlarında müşterilerin tesis alanlarına maskeli olarak girmeleri ve tesis içerisinde maskeli olmaları sağlanmalıdır.
    » Girişte el dezenfektanı bulundurulmalı ve tesise giren her misafirin el antiseptiğini kullanması sağlanmalıdır.
    » Bütün kullanım alanlarda (bekleme, dinlenme vb.) en az 1 metre mesafeye uyacak şekilde düzenleme yapılmalı, ihtiyaç olan yerlerde zemine ve oturma alanlarına işaretlemeler yapılmalıdır.
    » Tesis içinde veya dışında sıra beklenmesi gereken her yerde sosyal mesafe işaretlemeleri yapılır.
    » Bu tesislerdeki yeme-içme alanları COVID-19 kapsamında Restoren, Lokanta , Kafelerde alınması gereken önlemlere uyulmalıdır.
    » Hayvan satış alanında insan kalabalığı ve belirli yerlerde yoğunluğu önlemek için uygun hayvan satış üniteleri oluşturulmalıdır. Bu üniteler arası mesafe en az 2 metre olmalıdır.
    » Her hayvan satış ünitesinin uygun yerinde el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır.
    » Hayvan satış alanı içerisinde ulaşılabilir yerlerde el yıkamak için lavabolar, oluşturulmalıdır.
    » Yeterli sayıda lavabo ve tuvalet olmalıdır.
    » Hayvan satış alanı içerisinde seyyar satıcı dolaşmamalıdır.
    » Hayvan satış alanı yakınında hizmet veren büfe, bakkal ve kahvehaneler COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlere uymalıdır.
    » Hayvan satış alanlarının düzenlenmesi ve çevre temizliğinde Kurban Bayramında Alınması Gereken Önlemlere ilişkin mevzuata uygun hareket edilmelidir.

    Müşterilerin Uyması Gereken Önlemler

    » Müşteriler, hayvan satış alanlarına girerken bilgilendirme tabelalarını okumalıdır.
    » Girişte el antiseptiği kullanmalıdır.
    » Ateşi, öksürüğü, burun akıntısı ve solunum sıkıntısı olan, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı müşteriler hayvan satış alanlarına girmemelidir.
    » Hayvan satış alanlarında maske takılmalıdır.
    » Müşteri ve satıcılar, hayvan satış alanlarında sosyal mesafeye uymalıdırlar.
    » Müşteri ve satıcılar arasında el teması (tokalaşma) olmamalıdır.

    Satıcıların Uyması Gereken Önlemler

    » Satıcılar, hayvan satış alanlarına bilgilendirme tabelalarını okumalıdır. Girişte el antiseptiği kullanmalıdır.
    » Ateşi, öksürüğü, burun akıntısı ve solunum sıkıntısı olan, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı satıcılar, hayvan satış alanlarına girmemelidir.
    » Satış ünitelerinin önüne COVID-19 için bilgilendirici afiş asılmalı ve el antiseptiği veya en az %70 alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır.
    » Müşteri ile el teması (tokalaşma) yapılmamalıdır.
    » Hayvan satış alanlarında maske takılmalıdır. Maske nemlendikçe ya da kirlendikçe yeni bir maske ile değiştirilmelidir. Yeni maske takmadan önce ve sonra el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Satıcı sık sık elini yıkamalı veya el antiseptiği (özellikle her para ödemesinden sonra) kullanmalıdır.
    » Satıcıların geceledikleri yerde yataklar arası mesafe en az 1 metre olarak konulmalıdır. Satış ünitesinde bulunan satıcılar, diğer satış ünitesinde olanlarla temas etmemelidirler.

    Satışa Sunulan Hayvanlar İçin Alınması Gereken Önlemler

    Ülkemizde hayvanlardan bulaşan zoonotik hastalıklar oldukça yaygındır. Zoonotik hastalıklardan korunmak amacıyla;

    Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan “2020/1 sayılı Hayvan Hastalıkları ile Mücadele ve Hayvan Hareketleri Kontrolü Genelgesi” ve Cumhurbaşkanlığı (Diyanet İşleri Başkanlığı) tarafından yayınlanan “Kurban Hizmetlerinin Uygulanmasına Dair Tebliğ” hükümlerine uygun hareket edilmelidir.

    Hayvan Kesim Yerleri/Kesimhanelerde Alınması Gereken Önlemler

    Kurban Bayramı süresince, özellikle bayramın birinci ve ikinci günü fazla sayıda kurban kesimi talebi olmaktadır. Yerleşim birimlerinde bulunan kesimhaneler bu talebi karşılamakta yetersiz kalabilir, bu yetersizlik veya fazla kesim talebi, kontrolsüz ve hijyenik olmayan kesimlerin yapılmasına, ayrıca kontrolsüz kesim yapılan yerlerin önünde kurallara uymayan, kontrol edilemeyen, sosyal mesafeye uymayan bir kalabalık oluşumuna yol açacaktır. Bu amaçla Kurban Bayramlarında İl ve İlçe Kurban Hizmetleri Komisyonlarının belirlediği alanlarda hayvan kesim yerleri oluşturulmaktadır. Hayvan kesim yerleri/kesimhanelerde kontrolsüz kalabalığı önlemek ve hastalık bulaşma riskini azaltmak için alınması gereken önlemler;
    » Kesim yapılacak yerler önceden planlanmalı, belirlenmeli, standartları kontrol edilmeli ve yetkilendirilmelidir.
    » Hayvan kesim yerleri/kesimhanelerin önüne COVID-19 ile ilgili bilgilendirme afişleri asılmalıdır.
    » İl, ilçe ve diğer yerleşim birimlerinde, kesim standartlarına uygun mevcut hayvan kesim yerleri/kesimhanelerin (hayvan satış yeri hayvan kesim yerleri/kesimhaneler, belediye mezbahaları, özel hayvan kesim yerleri/kesimhaneler) bayram süresince açık olması ve hizmet vermesi sağlanmalıdır.
    » Hayvan kesim yerleri/kesimhane bulunmayan ilçe veya yerleşim birimlerinde yetkililer standartlara uygun mobil hayvan kesim yerleri/ kesimhaneler oluşturmalı, kesim yapılan yerlerin ve çevresinin temizliği için önlemler alınmalıdır.
    » Hayvancılık işletmelerinin (10 hayvandan fazla kesim yapanlar) oluşturdukları kesim yerleri ilgili kurumlar tarafından yetkilendirilmeli ve denetlenmelidir.
    » Kontrolsüz ve yetkilendirilmemiş kişi veya organizasyonların kesim yapmaları önlenmelidir.
    » Hayvan kesim yerleri/kesimhanelerde görev yapacaklara; kasaplara, temizlik görevlilerine ve yöneticilere önceden COVID-19 konusunda eğitim verilmelidir.
    » Hayvan kesim yerleri/kesimhaneler önünde kalabalık oluşumunu önlemek için kesimler randevu ile yapılmalıdır.
    » Hayvan kesim yerleri/kesimhaneler önünde bekleyenlerin sosyal mesafeye uymaları ve maske takmaları sağlanmalıdır.
    » Kasaplar; su geçirmeyen önlük, maske, eldiven, su geçirmez çizme kullanmalıdır. Kasapların görev yaptıkları süre içerisinde hijyen kuralları ve COVİD-19 ile ilgili alınması gereken tedbirlere uymaları sağlanmalı ve kesim sırasında kullandıkları giysi, eldiven, maske ve ekipmanların kirlilik oluşması durumunda veya belirli aralıklarla değiştirilmesi sağlanmalıdır. Her kesimden sonra kesim aletlerinin temizlenmesine dikkat edilmelidir.

    Lavabo ve Tuvaletlerde Alınması Gereken Önlemler

    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır. » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kâğıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki su ve sabunlar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Tuvaletlerin pencereleri açık tutulmalıdır.
    » Lavabo ve tuvaletlerin temizliği sık sık yapılmalıdır. Tuvaletlerin dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.

  55. 55) Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde Alınması Gereken Önlemler

    Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, otizm spektrum bozukluğu, zihinsel yetersizlik, konuşma ve dil ile ilgili bozukluklar, işitme kaybı, görme kaybı, ortopedik bozukluklar, okuma (disleksi) ve yazma (disgrafi) güçlüğü, matematiksel (diskalkuli) işlemlerde yaşanan zorluklar (özel öğrenme güçlüğü), travmatik beyin hasarı, serebral palsi, birden fazla yetersizliği bulunma vb. olan, özel eğitim kapsamına giren çocuk ve gençlere bireyselleştirilmiş eğitim hizmeti sunmaktadır. Özel eğitim ve Rehabilitasyon merkezleri, çalışma koşulları nedeniyle COVID-19 bulaşma riskinin yüksek olduğu ortamlar olduğundan enfeksiyon riskini azaltmak için korunma ve kontrol önlemlerine çalışanların, öğrencilerin ve engelli ailelerinin dikkat etmesi zorunludur. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde enfeksiyon bulaşma riskini azaltmak için önerilen korunma, kontrol ilkeleri ve uygulamalar aşağıda belirtilmiştir.

    Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Yeniden kabul aşamasında veli/vasilere daha önceden hazırlanmış ve ekte yer alan “Bilgilendirme Formu ve Taahhütname” iki nüsha halinde imzalatılmalı ve bir nüshası kendilerine verilmelidir.
    » Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde girişlerinin uygun yerlerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (sosyal mesafe, maske kullanımı, el yıkama) asılmalıdır.
    » Öğrencilerin ve personelin kuruma geldikleri gün ve saatleri kaydedilmelidir.
    » Bu kurumlarda gruptaki engelli öğrenci sayısı, sınıf/grup odasındaki sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uygun şekilde belirlenmelidir.

    Servislerde Alınması Gereken Önlemler

    » Servis araçlarının özellikle sık temas edilen yüzeyleri başta olmak üzere temizliği her servis sonrasında su ve deterjan ile yapılmalıdır.
    » Taşınacak kişi sayısı, servis taşıma kapasitesi ve araçlarda sosyal mesafe kuralları göz önüne alınarak planlanmalıdır.
    » Servise alınacak öğrenci, personel ve veliler arasında ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı semptomları sorgulanmalı ve ateş ölçümü yapılarak semptomu ve ateşi olanların servise binmelerine izin verilmemelidir.
    » Serviste el antiseptiği bulundurulmalıdır.» Sürücü, servis görevlileri ve veliler maske takmalıdır. İki yaş ve üzeri maske takabilecek öğrenciler mümkünse maskeli olmalıdır.

    Kurumda Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Kurumlarda temassız ateş ölçer, yeterli miktarda maske, en az %70’lik alkol içeren kolonya, sıvı sabun, el antiseptiği ve dezenfektan malzemeleri bulundurulmalıdır.
    » Atılacak maske ve eldivenler için pedallı ve kapaklı çöp kutuları bulundurulmalıdır.
    » Kurum girişinde ve uygun yerlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Kurumda el antiseptiklerinin bulunduğu yerler engelli öğrencilerin ulaşamayacağı yerlerde olmalı ve bu alanlar eğiticiler tarafından kontrol edilmelidir.
    » Kurum girişinde tüm personel, engelli öğrenci ve ziyaretçiler için temassız ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateşi 38 0C’dan yüksek olanlarla öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olanlar, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olan kişiler içeri alınmamalı, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Kuruma giren tüm kişilerin maske takmaları istenmelidir.
    » Kurumlarda görevli rehber öğretmen/psikologlar engelli öğrenci ve velilere maske kullanımı, kişisel hijyen, sosyal mesafe kurallarına uyulması konularında bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları yapmalıdır. Personel ve engelli öğrencilerin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Tüm öğrenciler ve çalışanlara el hijyeni konusunda eğitim verilmelidir. Ellerin nasıl yıkanacağı, hangi durumlarda yıkanması gerektiği gibi konular ayrıntılı anlatılmalıdır.
    » Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalıdır. Eller gözle görülür derecede kirli değilse, sabun ve su yoksa, el antiseptiği kullanılabilir.
    » Yutmayı önlemek için el antiseptiği kullandıklarında engelli öğrenciler denetlenmelidir. Elini yıkayamayan engelli öğrencilere yardım edilmeli, yardım ettikten sonra personel tekrar ellerini yıkamalıdır. Lavaboların yakınına el yıkama adımlarını açıklayan posterler yerleştirilmelidir.
    » Mümkünse sınıflarda/odalarda aynı öğrenciler ve aynı personel olmalıdır. Sınıflardaki/odalardaki öğrenci sayısı teması azaltacak şekilde düzenlenmelidir.
    » Farklı sınıfların bir araya gelebileceği grup toplantıları veya etkinliklerinden kaçınılmalı, ziyaretçi alınmamalıdır.
    » Engellilerin sınıflarında/odalarında en az 1,5 metre arayla oturmaları sağlanmalıdır. Konuşma, öksürme, hapşırma gibi durumlardan kaynaklanan iletimi azaltmak için çocukların yüz yüze oturmasını engelleyerek, masalar aynı yöne bakacak şekilde düzenlenmelidir.
    » Destek eğitim odaları her eğitim sonrasında mümkün olduğunca kapı, pencere açılarak temiz hava ile havalandırılmalıdır.
    » Ders materyalleri, masa ve sandalyeler ile kullanılan diğer araç ve gereçler, ortak kullanıma sunulan tekerlekli sandalye gibi araçların bireysel kullanım sonrası dezenfekte edilmesi sağlanmalıdır.
    » Bireysel eğitimlerde kullanılan oyun hamuru, parmak boyası, üfleme çubukları, defterler, boyalar vb. materyaller her öğrenci için özel olmalıdır.
    » Bedensel engelli öğrencilerin destek eğitim salonlarında kullanılan sedyelerinde veya yataklarında tek kullanımlık rulo sedye örtüleri kullanılmalı, fizyoterapist temasının gerekli olduğu durumlarda eller yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır. Engelli öğrencilere yakın temas gerektiren durumlarda maske ve yüz koruyucu kullanılmalıdır.
    » Kurumlarda eğitim süresini bekleyen engelli öğrenci ve velilerinin sosyal mesafe kurallarına uygun şekilde düzenlenmiş alanlarda, mümkünse açık alanlarda beklemeleri sağlanmalıdır.
    » Kurumlarda bulunması durumunda yemekhane, kütüphane, mescit, kantin vb. toplu kullanım alanlarında kişiler arasındaki sosyal mesafe en az 1 metre olacak şekilde düzenlenmelidir.
    » Kurumda eğitim personelinin bireysel veya grup eğitimi yaptığı odalar dışında personelin çalıştığı oda/bölümlerde de sosyal mesafenin en az 1 metrenin altına düşmeyecek şekilde hizmet sunulmalıdır.
    » Bu süreçte konferans salonları, spor salonları vb. toplu etkinliklerin yapıldığı mekânlar kullanılmamalıdır. Belirtilen alanların kullanılmasına ihtiyaç duyulması halinde sosyal mesafe kurallarına göre düzenleme yapılmalıdır. Her kullanım sonrasında gerekli temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri yapılmalıdır.
    » Asansörlerin kullanımı sınırlandırılmalıdır. Kapasitesinin üçte biri sayıda kişinin binmesine izin verilmeli ve bu sayı asansör girişinde belirtilmelidir. Asansör içerisinde sosyal mesafeyi korumak amacıyla kişilerin durması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Kurumların tuvalet ve lavabolarında sıvı el sabunu, kağıt havlu bulundurulmalı ve bu bölümlerin temizliğinin periyodik olarak yapılması sağlanmalıdır. Tuvaletlerde kullanılan bataryalar, sabunluklar ve kağıt havluluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Kurye, kargo görevlisi vb. kişiler merkeze alınmamalı, teslimatlar dış kapıda yapılmalıdır.
    » Kurumlar tarafından hizmet sundukları engelli öğrencilere ve ailelerine; alınacak tedbirler, kişisel hijyen, sosyal mesafe vb. konularda rehberlik edilmelidir.
    » Kurum bünyesinde bulunması halinde kantin, büfe vb. yerlerde maske kullanımı, hijyen ve sosyal mesafenin korunması ile ilgili tedbirlere uyulmalı, buralarda tek kullanımlık bardak, tabak vb. malzemeler kullanılmalıdır. Bu hizmetlerin sunumu sırasında Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan “COVID-19 Kapsamında Büfe, Kantın ve Bayilerde Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır.

    Kurumda Çalışan Personele Yönelik Alınması Gereken Önlemler:

    » Personele COVID-19 bulaşma ve korunma yolları hakkında bilgilendirme yapılmalıdır. Personelin belirtiler açısından dikkatli olması ve hasta olduklarını hissettikleri anda kurum yönetimi ile irtibata geçmeleri sağlanmalıdır.
    » Kuruma girişte personelin ateşi ölçülmeli ve semptom sorgulaması yapılmalıdır. Ateşi 38 0C’dan yüksek olanlarla öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olanlar, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olan personel içeri alınmamalı, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Personel kendi aralarında ve öğrencilerle sosyal mesafeyi korumalı, arada en az 1 metre mesafe bırakılmalıdır. Öğrencilerle tokalaşma, sarılma gibi yakın temaslardan kaçınılmalıdır.
    » Eller sık sık su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca uygun şekilde yıkanmalıdır. Eğer su ve sabun bulunamazsa el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Eller ile gözlere, ağıza ve buruna dokunulmamalıdır. » Öğrencilerin özel durumu nedeniyle COVID-19 damlacık yolu ile bulaşması sık görülebileceğinden personel tıbbi maske ve gerektiğinde yüz koruyucu kullanmalıdır.
    » Engelli öğrencilerin tuvalet temizliği sırasında tek kullanımlık eldiven kullanılmalıdır. Kullanım sonrası eldiven çöp kutusuna atılmalı ve eller su ve sabunla yıkanmalıdır.

    Engelli Öğrencilere Yönelik Alınması Gereken Önlemler:

    » Salgın döneminde engelli öğrencilere maske takma ve sosyal mesafe konusunda eğitim verilmelidir. Ancak öğrenciler bu konularda zorlanmamalıdır. Eğitim personeli tıbbi maske takmalı ve gerektiğinde (1 metreden yakın uzun 10dk’dan uzun temaslarda) yüz koruyucu kullanmalıdır.
    » Engelli öğrencilere el hijyeni konusunda eğitim verilmelidir. Ellerin nasıl yıkanacağı, hangi durumlarda yıkanması gerektiği gibi konular ayrıntılı anlatılmalıdır.
    » Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalıdır. Eller gözle görülür derecede kirli değilse, sabun ve su yoksa, el antiseptiği kullanılabilir.
    » Engelli öğrencilerin bez değişimi yapılacak ise önce eller su ve sabunla yıkanmalı, ayrı bir alanda Kişisel Koruyucu Ekipman (sırasıyla önlük, tıbbi maske, yüz koruyucu/gözlük, eldiven) giyilerek bez değiştirilmelidir. İşlem bittikten sonra bez değiştirme alanı temizlenip Kişisel Koruyucu Ekipman şu sırayla çıkartılmalıdır; eldiven, yüz koruyucu/gözlük, önlük, tıbbi maske. Eller su ve sabunla yıkanmalıdır. Yüz koruyucu/gözlük kullanım sonrası %70 alkol ile dezenfekte edilmeli, tekstil önlük kullanılıyorsa en az 60 0C’da yıkanmalıdır.
    » Kurum içinde engelli öğrencilerin giysileri kirlendiğinde aileye plastik bir torba ile verilmeli, çamaşır makinesinde en az 60 0C’da yıkanmalıdır.
    » Tuvaleti kullanan engelli öğrencilerin öncesinde ve sonrasında ellerini yıkaması sağlanmalı, tuvaletleri tek tek kullanmalarına özen gösterilmeli, her kullanım sonrasında tuvaletlerin temizlik ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır. Klozet kullanımlarında sifon çekilmeden klozet kapağının kapatılması sağlanmalıdır.
    » Kurumda iken COVID-19 bulguları olan ve/veya hasta olduğundan şüphelenilen bir engelli öğrenci saptandığında;
    » Engelli öğrenci ve temaslılarının en kısa sürede izolasyonu sağlanmalıdır.  » Bir izolasyon odası veya alanı oluşturulmalıdır ve hasta kişi o alanda kişisel koruyucu ekipman kullanan bir eğitici ile birlikte izole edilmelidir.
    » Engelli öğrencilerin ailesi ile irtibata geçilerek sağlık kurumuna
    başvurmaları sağlanmalıdır. » Hasta kişi kurumdan ayrıldıktan sonra izolasyon odası/alanı kurallara uygun şekilde temizlenmeli ve havalandırılmalıdır.
    » Test sonuçları ve tanısı mutlaka kurum tarafından takip edilmelidir. Test sonucu alınana kadar sınıftaki/grup odasındaki öğrencilerin ve eğitmenlerin diğer sınıflardakilerle/grup odasındakilerle teması kısıtlanmalıdır. Test sonuçlarına göre temaslı yönetimi il/ilçe sağlık müdürlükleri tarafından Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberi doğrultusunda yapılmaktadır.

    Kurumda Temizlik, Dezenfeksiyon, Havalandırma ile İlgili Alınması
    Gereken Önlemler

    » Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde genel yüzey temizliği ve odaların genel temizliği (zemin, kapı, pencereler vb.) günlük olarak su ve deterjanla yapılmalıdır.
    » Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeylerin [kapı kolları, bataryalar, tırabzanlar, sık dokunulan düğmeler (asansör, aydınlatma vb), telefon ahizesi, TV kumandası ve ortak kullanım alanlarındaki tuvalet ve lavaboların temizliği günde en az iki kez yapılmalıdır. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri ile temizlik yapılmasının uygun olmadığı telefon ahizesi ile diğer hassas yüzeylerin %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir.
    » Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde odalar pencereler açılarak düzenli bir şekilde sık sık havalandırılmalıdır. Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100 temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Oda temizlenirken eldiven kullanılmalıdır. Her odanın temizliğinden hemen sonra eldiven çıkarılmalı ve çöp kutusuna atılmalıdır. Eldiven çıkarıldıktan sonra eller su ve sabunla yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin en az 60 oC’da yıkanması önerilir. Paspas başlıkları su içerisinde bekletilmemelidir.
    » Her odada pedallı ve kapaklı çöp kutusu bulundurulmalıdır. Eldiven, maske, alt bezi gibi kişisel atıkların, ortadan kaldırılmasında malzemeler iç içe iki poşete konularak evsel çöpe atılmalıdır.
    » Bardak ve tabak gibi ortak kullanılan eşyalar her kullanım sonrasında su ve deterjanla yıkanmalı ve sonraki kullanımına kadar temiz bir ortamda saklanmalıdır. Mümkünse yiyecek ve içecekler tek kullanımlık kaplarda servis edilmelidir.
    » Uygulama odalarında, Yıkanabilen yatak takımları (çarşaflar, yastıklar, battaniyeler) kullanılmalıdır. Kirli tekstil ürünleri toplanırken silkelenmemelidir. Bu ürünler normal deterjanlar ile en az 60 oC’da yıkanmalıdır.
    » Temizlik ürünleri üretici firma önerilerine göre kullanılmalıdır. Kullanıldıktan sonra yeterli havalandırma sağlanmalıdır.
    » Tüm temizlik ürünleri güvenli ve engelli öğrencilerin ulaşamayacağı bir yerde tutulmalıdır.
    » Çöpler günlük olarak ve güvenli bir şekilde atılmalıdır.
    » Engelli öğrenciler tarafından ağıza alınabilen oyuncaklar temizlenmeden önce bir kenara ayrılmalıdır. Eldiven giyilerek su ve sabunla temizlenmeli, durulanmalı, %70’lik alkol ile silinmeli, tekrar durulanmalı ve havada kurutulmalıdır. Temizlik için bulaşık/çamaşır makinesi de kullanılabilir.
    » Pelüş oyuncaklar salgın süresince mümkünse kullanılmamalı, kullanılması gerekiyorsa kişiye özel olmalı, temizliği su ve sabunla yapılmalıdır.
    » Bez oyuncaklar çamaşır makinesinde en az 60 oC’da yıkanmalıdır.
    » Kitaplar COVID-19 bulaşması açısından yüksek riskli değildir. Ancak kirlenmemesi için öğrencilerin ulaşamayacağı yerlerde tutulmalıdır. 

    EK.1

    BİLGİLENDİRME FORMU VE TAAHHÜTNAME

    Velisi/vasisi olduğum öğrencinin ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı, ishal şikayeti olması durumu ile aile içerisinde solunum yolu şikayetleri gelişen veya solunum yolu enfeksiyonu hikayesi ile hastane yatışı yapılan kişi varlığında ya da COVID-19 tanısı alan kişi bulunması durumunda velisi/vasisi olduğum öğrenciyi kuruma getirmemem/göndermemem gerektiği konusunda bilgilendirildim.

    Yukarıda belirtilen durumlarda velisi/vasisi olduğum öğrenciyi kuruma getirmeyeceğimi/göndermeyeceğimi, kurumda olmak zorunda olduğum zamanlarda da gerekli tedbirlere ve uyarılara uyacağımı kabul ve taahhüt ederim. …./…./ 20….

    Taahhüt eden:  Kurum Yetkilisi:
    Veli/vasinin adı soyadı: Adı soyadı:
    İmzası: Görevi:
    Çocuğun adı-soyadı: İmzası:
  56. 56) Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire Alanlarının Kullanımında Alınması Gereken Önlemler

    Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanları toplu bulunulan ve toplu aktiviteler yapılan yerlerden olduğu için COVID-19 bulaşma açısından risklidir. COVID-19 bulaşma riskini en aza indirmek için aşağıdaki önlemlere uyulmalıdır.

    Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire Alanlarında Alınması Gereken
    Genel Önlemler

    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarının girişlerinde ve içerisinde uygun yerlere kurallar, sosyal mesafe, maske kullanımı ve el temizliğiyle ilgili afişler asılmalıdır.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarına maske takılarak girilmeli, içeride de takılması sürdürülmelidir.

    Semt Park/Bahçelerinde ve Özel Sınırla Çevrilmemiş Park ve Mesire
    Alanlarında Alınması Gereken Önlemler

    » Bu alanlarda mümkünse personel görevlendirilmeli, bu personel sosyal mesafe ve maske kullanımı konusunda gerekli uyarıları yapmalıdır, ortam temizliğinden sorumlu olmalıdır.
    » Bu alanlarda bulunan, salıncak, kaydırak, spor aletlerinin her kullanımından sonra kullanıcılar el hijyenini sağlamalıdırlar.
    » El hijyeni için su ve sabuna ulaşılamayan yerlerde el antiseptikleri kullanılmalıdır.
    » Piknik yapılan alanlarda diğer gruplarla sosyal mesafeleri korunmak kaydıyla aile grupları maskesiz bulunabilir. Bu kişiler yanlarında sürekli maske bulundurmalı, diğer aile grubundan ayrıldıkları her aktivitede (yürüyüş, oyun vb.) mutlaka maske takmalıdır.

    Sınırları çevrilmiş, giriş çıkışı kontrollü Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire Alanlarının Giriş ve Çıkışlarında Alınması Gereken Önlemler

    » Girişte güvenlik kontrolü olan park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarında aşağıdaki önlemler alınmalıdır;
    » Giriş ve çıkışlar kişilerin birbirleriyle temasını engelleyecek şekilde düzenlenmelidir.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarının giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir. Kalabalığın oluşmasını engellemek için ören yerleri yönetimleri tarafından gerekli önlemler alınmalıdır.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarına gelen ziyaretçi ve çalışanların ateşi ölçülmelidir. Ateş ölçen personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 38 0C’dan yüksek olanlar içeri alınmamalıdır.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanları girişinde ve içerisinde maske ve sosyal mesafe kontrolünü yapacak personel görevlendirilmelidir.
    » Diğer gruplarla sosyal mesafeleri korunmak kaydıyla aile grupları maskesiz bulunabilir. Bu kişiler yanlarında sürekli maske bulundurmalı, diğer ziyaretçilerle temas etme riski olabilecek (yürüyüş, oyun, ortak tesislerin kullanımı vb) faaliyetlerinde maske takmalıdır.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarına 4 metrekareye bir kişi düşecek şekilde personel ve ziyaretçi planlaması yapılmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmelidir. Aynı anda çok sayıda ziyaretçinin getirildiği turlar söz konusu ise kalabalık oluşturmayacak şekilde uygun planlama yapılmalıdır.
    » Ziyaretçilerden tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme yapmaları istenmelidir.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarında bulunan restoran, kafeterya, kantin ve büfelerde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan restoran, kafeterya, kantin ve büfelerde ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır.
    » Piknik alanlarında bulunan masaların arasında en az üç metre mesafe bulunmasına dikkat edilmelidir.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanları içinde bulunan çöplerin gün içinde belirli aralıklarla toplanması sağlanmalıdır.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarındaki tuvaletlerin giriş kapıları mümkünse otomatik kapı sistemi olarak düzenlenmeli, düzenlenememesi halinde giriş kapılarının kollarının sık sık dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarında bisiklet, oyuncak ya da golf arabası, kayık, sandal, deniz bisikleti vb. araçların her kullanımından sonra sık dokunulan yüzeylerinin temizlik ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.

    Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire Alanlarında Ziyaretçilere Yönelik Önlemler

    » İçeriye girmeden görünür bir yere asılmış olan içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirme okunmalı ve belirtilen kurallara uyulmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan kullanıcıların ören yerlerine girmemeleri uyarısı yer almalıdır.
    » Ziyaretçi park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarına girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Ziyaretçiler ve çalışanlar arasındaki sosyal mesafe (en az 1 metre) korunmalıdır.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarına girmeden önce uygun şekilde maske takılmalıdır. Bu tip yerlerde ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. Bu alanlar içerisinde maske çıkarılmamalıdır.
    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarında bulunan spor aletlerinin ve çocuk oyun alanlarının kullanılması sırasında sosyal mesafe ve hijyen kurallarına dikkat edilmelidir. Ulaşılabilir alanlarda el antiseptiği bulundurulmalıdır. COVID-19 bulaşma riskini artıracağı için 1 metreden yakın temas gerektiren sporlar ve aktiviteler yapılmamalıdır.
    » Masalar ve ortak olarak kullanılan alanlarda kendilerine ait masa örtülerini kullanmalıdırlar.

    Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire Alanlarında Görevli Personele Yönelik Önlemler

    » Personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan / gelişen çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » COVID-19 tanısı alan ve temaslısı personel il/ilçe sağlık müdürlüğü tarafından Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberindeki kurallara göre yönetilmelidir.
    » Personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun
    olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
    » Güvenlikten sorumlu personel tarafından üst araması yapılacaksa 1 metreden yakın temas olasılığı vardır. Tıbbi maske ve gözlük/yüz koruyucu kullanılmalıdır. Bu ekipmanlar kişiye özeldir. Vücut salgılarıyla gözle görülür bir kirlenme olasılığı yoksa eldiven kullanılmamalıdır. El hijyeni sağlanmalıdır.

    Park/Bahçe, Rekreasyon ve Mesire Alanlarında Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu

    » Park/bahçe, rekreasyon ve mesire alanlarının kapalı bölümlerinin temizliği günlük olarak yapılmalı ve havalandırılmalıdır. Sık kullanılan alanlar daha sık temizlenmeli, özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Tuvalet temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki bataryalar ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkarıp pedallı, kapaklı çöp kutusuna atması, yıkanabilir bez maske kullandıysa yenisiyle değiştirmesi ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkaması, sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.

  57. 57) Kurum İçi Düşük Katılımlı Toplantılarda Alınması Gereken Önlemler

    Kamu kurum ve kuruluşları ile özel iş yerlerinde yapılan kurum içi düşük katılımlı toplantılar önlem alınmadığı takdirde COVID-19 bulaşı açısından risklidir. COVID-19 bulaşma riskini en aza indirmek için aşağıdaki önlemlere uyulmalıdır.

    Genel Önlemler

    » Toplantılar, temastan kaçınmak amacıyla mümkün oldukça telekonferans yöntemiyle yapılmalıdır.
    » Toplantı için mümkünse doğal havalandırması olan (pencereli) odalar tercih edilmelidir.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan toplantı odalarının havalandırması doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalı, klima ve vantilatör kullanılmamalıdır.
    » Toplantı salonu ve salon girişinde COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı, sosyal mesafe ve toplantı salonunda uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
    » Toplantı sırasında su haricinde herhangi bir şey yenilip içilmemelidir.
    » Toplantı süreleri mümkün olduğunca kısa tutulmalı, toplantının uzaması durumunda ara verilmeli ve pencereler açılarak ortam havalandırılması yapılmalıdır.
    » Toplantı salonlarının temizliği günlük olarak yapılmalı ve salonlar düzenli şekilde havalandırılmalıdır.
    » Toplantı salonlarının temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, kolların dayanıldığı yerler, masalar, sandalye kolçakları) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer
    cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.

    » Yüzeylerin dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları da kullanılabilir.
    » Temizlik yapan personel tıbbi maske ve eldiven kullanmalıdır.
    » Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.

    Toplantı Salonu ve Katılımcılara Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    » Toplantı salonuna görevli personel dahil 4 metrekareye 1 kişi düşecek şekilde planlama yapılmalıdır.
    » Toplantı salonunda oturma düzeni her yöne en az 1 metre sosyal mesafe olacak şekilde sağlanmalıdır.
    » Toplantıya katılacak kişiler toplantı boyunca mutlaka maskelerini uygun şekilde takmalı ve toplantı başkanı katılımcıların toplantı boyunca maskelerini çıkarmamaları konusunda uyarıda bulunmalıdır.
    » Toplantı salonunun girişinde el antiseptiği bulunmalı, kişiler toplantı salonuna girerken ve çıkarken el antiseptiği kullanmalıdır.
    » Mümkün oldukça belge ve evraklar bilgisayar sistemleri üzerinden işlem görmeli, e-imza kullanılmalıdır. Islak imza gereken durumlarda evrak sabit kalmalı ve sırayla sosyal mesafe gözetilerek evrak imzalanmalıdır. Kişiler evrakları imzalarken şahsi kalemlerini kullanmalı ve bu kalemler ortaklaşa kullanılmamalıdır.
    » Toplantıdan sonra tüm katılımcıların adları ve iletişim bilgileri en az 14 gün saklanmalıdır. Bir veya daha fazla katılımcı toplantıdan sonraki 14 gün içinde COVID-19 belirtileri gösterdiğinde bu uygulama il/ilçe sağlık müdürlüğü yetkililerinin temaslıları izlemelerine yardımcı olacaktır.
    » Eğer toplantıda bulunan biri, toplantı sonrası COVID-19 tanısı alırsa Temaslı değerlendirilmesi yapılırken, COVID-19 pozitif kişinin semptom başlangıcından önceki 48 saatten itibaren temaslıları değerlendirmeye alınmalı ve bu durum tüm katılımcılara bildirilmelidir. Bu kişiler maske takarak işe devam etmeli, 14 gün boyunca COVID-19 ile ilişkili olabilecek belirtiler yönünden kendilerini izlemelidir. Bu süre içerisinde COVID-19 belirtileri gösterenler il/ilçe sağlık müdürlükleri tarafından Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan COVID-19 Rehberine göre yönetilmelidir.
    » Toplantı salonlarının temizliği ofis ve iş yerlerinin genel temizliğine uygun olarak yapılmalıdır.

  58. 58) Nikah ve Düğünlerde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19, damlacık ve temas yoluyla bulaşabilen bir hastalıktır. Nikah ve düğünler kalabalık etkinlikler olması nedeni ile önlem alınmadığı takdirde COVID-19 bulaşması açısından risklidir. COVID-19’a yönelik önlemleri içeren bilgilendirici afişler/panolar (salon kapasitesi, sosyal mesafe, maske, el hijyeni bilgileri) girişlere asılmalıdır. COVID-19 bulaşma riskini en aza indirmek için aşağıdaki önlemlere uyulmalıdır. 

    Genel Önlemler

    » Nikahlar, düğünler, bulaşma riskini azaltmak amacıyla mümkün oldukça açık havada yapılmalı ve süre mümkün olduğu kadar kısa tutulmalıdır.
    » Nikah ve düğün salonlarının işletmecileri, sosyal mesafe önlemlerini almakla yükümlüdür. Genel kullanım alanlarına ve oturma düzenine ilişkin sosyal mesafe planı hazırlanmalı, tesisin misafir kapasitesi sosyal mesafe planına göre belirlenmeli, bu kapasiteye uygun sayıda misafir kabul edilmeli ve kapasite bilgisi tesisin girişinde görülebilir bir yere asılmalıdır. Ayrıca, tesis giriş holünde veya dış cephesinde ve misafir ile personelin kolayca görebileceği genel kullanım alanlarında, tesiste uygulanan ve uyulması gereken COVID-19 tedbirleri ve kurallarının yer aldığı panolar düzenlenmelidir.
    » Tesisin sıra oluşabilecek tüm alanlarında (giriş, lavabo önleri vb.) en az 1 metre ara ile sosyal mesafe işaretlemeleri yapılmalıdır.
    » Nikah ve düğün salonlarının girişlerinde ve içerisinde uygun yerlere kurallar, sosyal mesafe, maske kullanımı ve el temizliğiyle ilgili afişler asılmalıdır.
    » Nikah ve düğün salonlarına maske takılarak girilmeli, tören ve kutlamalar sürecinde de takılması (gelin, damat, nikah memuru ve şahitler dahil olmak üzere) sürdürülmelidir.
    » Bu alanlarda önlemlere uyumun kontrolü ile ilgili bir personel görevlendirilmeli, bu personel sosyal mesafe ve maske kullanımı konusunda gerekli uyarıları yapmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan alanların havalandırması doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, kapı ve pencereler açık bırakılarak doğal havalandırma sağlanmalı ve havalandırma sistemlerinin kullanımı ile ilgili olarak Sağlık Bakanlığının İklimlendirme
    Rehberinde belirtilen kurallara uyulmalıdır. 

    » Gelin ve damadın bekleme odaları gibi alanlar için mümkünse doğal havalandırması olan (pencereli) odalar tercih edilmelidir.
    » Nikah ve düğün salonlarında 4 metrekareye bir kişi düşecek şekilde personel ve davetli planlaması yapılmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmelidir.
    » Asansörlerin kullanımı sınırlandırılmalıdır. Kapasitesinin üçte biri sayıda kişinin binmesine izin verilmeli ve bu sayı asansör girişinde belirtilmelidir. Asansör içerisinde sosyal mesafeyi korumak amacıyla kişilerin durması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan / gelişen, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı çalışanlar ve misafirler tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Nikah ve düğün salonlarına gelen ziyaretçi ve çalışanların ateşi ölçülmelidir. Ateş ölçen personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 38 0C’dan yüksek olanlar içeri alınmamalıdır.
    » Düğünde yiyecek içecek ikramı olması durumunda Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “COVID-19 kapsamında Restoran, Lokanta, Kafe Pastane, Börekçi, Tatlıcı ve İçerisinde Yeme-İçme Hizmeti Sunan İşletmelerde Alınması Gereken Önlemler” dikkate alınmalıdır.
    » Düğün davetiyelerinde;
    » COVID-19 nedeni ile bütün misafirlerin maskeleri ile gelmeleri ve nikah/ düğün boyunca maske kullanmaları,
    » Düğün/nikah salonu girişlerinde ateş ölçümü yapılacağı ve ateşi 38 deceden yüksek olanlar ile semptom gösterenlerin salona alınamayacağı, en yakın sağlık kuruluşuna başvurmaları gerektiği,
    » Düğün/nikah süresince ve giriş çıkışlarda sosyal mesafe kurallarına uyulması gerektiği, konularında bilgi ve uyarı yazıları bulunmalıdır.
    » Nikah ve düğün salonlarında bulunan büfelerde maske kullanımı, hijyen ve sosyal mesafenin korunması ile ilgili tedbirlere uyulmalı, buralarda tek kullanımlık bardak, tabak vb. malzemeler kullanılmalıdır. Bu hizmetlerin sunumu sırasında Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan “COVID-19 Kapsamında Büfe, Kantin ve Bayilerde Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır.
    » Davetlilerden herhangi bir ödeme yapmaları gerekli olduğunda tercihen temassız olmak üzere nakit olmayan ödeme yapmaları istenmelidir.
    » Vale hizmeti veriliyorsa, vale maske kullanmalı ve araçlara maskesiz binmemelidir. Valeler eldiven kullanmamalıdır, her araç teslim alma ve teslim etme hizmetinden önce ve sonra eller alkol bazlı el antiseptiği ile temizlenmelidir.
    » Nikah ve düğün salonlarında salgın döneminde kapalı alanlarda bulunan çocuk oyun alanları kapalı olmalı, açık alanlardaki çocuk oyun alanlarındaki sık dokunulan yüzeylerin temizlik ve dezenfeksiyonu sağlanmalıdır. Ulaşılabilir alanlarda el antiseptiği bulundurulmalıdır. COVID-19 bulaşma riskini artıracağı için 1 metreden yakın temas gerektiren aktiviteler yapılmamalıdır.
    » Davetlileri salona taşıyacak servislerde Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan “COVID-19 Kapsamında Personel Servis Araçlarıyla İlgili Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır.

    Nikah ve Düğün Salonlarında Görevli Personele Yönelik Önlemler

    » Personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan / gelişen çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır.
    » El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personel, dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
    » Güvenlikten sorumlu personel tarafından üst araması yapılacaksa 1 metreden yakın temas olasılığı vardır. Tıbbi maskeye ek olarak gözlük/yüz koruyucu kullanılmalıdır. Bu ekipmanlar kişiye özeldir. Vücut salgılarıyla gözle görülür bir kirlenme olasılığı yoksa eldiven kullanılmamalıdır. El hijyeni sağlanmalıdır.
    » Eğer nikahta bulunan bir personel nikah sonrası COVID-19 tanısı alırsa bu durum tüm personele bildirilmelidir. Temaslılar il/ilçe sağlık müdürlükleri tarafından Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan COVID-19 Rehberine göre yönetilmelidir.

    Nikah Salonlarında Süreç Yönetimi ve Davetlilere Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    » Nikah salonu girişinde COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı, sosyal mesafe ve toplantı salonunda uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
    » Nikah salonunun girişinde ve içinde el antiseptiği bulunmalı, kişiler nikah salonuna girerken ve çıkarken el antiseptiği kullanmalıdır.
    » Nikaha katılacak kişiler nikah töreni boyunca mutlaka maskelerini uygun şekilde takmalıdır.
    » Nikah salonunun girişinde sosyal mesafenin korunmasına yönelik olarak yer işaretlemeleri yapılmalı; davetlilerin kendileri ve çalışanlar arasındaki sosyal mesafe (en az 1 metre) korunmalıdır.
    » Nikah salonuna gelen ziyaretçi ve çalışanların ateşi ölçülmelidir. Ateş ölçen personel tıbbi maskeye ek olarak yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 380C’dan yüksek olanlar içeri alınmamalıdır.
    » Nikah salonun girişindeki karşılama töreninde tokalaşma ya da kucaklama/ sarılma yapılmamalı, sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Nikah salonunda görevli personel dahil 4 metrekareye 1 kişi düşecek şekilde planlama yapılmalıdır.
    » Nikah salonunda oturma düzeni her yöne en az 1 metre sosyal mesafe olacak şekilde sağlanmalıdır.
    » Nikah sonrasında uğurlama ve takı merasiminde tokalaşma ya da kucaklama/sarılma yapılmamalı, sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Yakın teması önlemek amacıyla takılar sandık ya da benzeri bir toplama kutusuna bırakılmalıdır.
    » Toplu fotoğraf çekimleri yapılmamalıdır, fotoğraf çekimleri sosyal mesafe kuralına uyarak çekilmelidir.
    » Nikah şekeri davetlilerle sosyal mesafe korunarak dağıtılmalıdır. Dağıtan kişide maskeye ek olarak yüz koruyucu/ gözlük bulunmalıdır.
    » Nikaha davetli tüm katılımcıların adları ve iletişim bilgileri en az 14 gün saklanmalıdır. Bir veya daha fazla davetli toplantıdan sonraki 14 gün içinde COVID-19 tanısı aldığında bu uygulama il/ilçe sağlık müdürlüğü yetkililerinin temaslıları izlemelerine yardımcı olacaktır.

    Düğün Salonlarında Süreç Yönetimi ve Davetlilere Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    » Düğün salonu girişinde COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme afişleri (el yıkama, maske kullanımı, sosyal mesafe ve toplantı salonunda uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
    » Düğün salonunun girişinde, içinde el antiseptiği bulunmalı, kişiler nikah salonuna girerken ve çıkarken el antiseptiği kullanmalıdır.
    » Düğüne katılacak kişiler nikah töreni boyunca mutlaka maskelerini uygun şekilde takmalıdır.
    » Düğün salonunun girişinde sosyal mesafenin korunmasına yönelik olarak yer işaretlemeleri yapılmalı; davetlilerin kendileri ve çalışanlar arasındaki sosyal mesafe (en az 1 metre) korunmalıdır.
    » Düğün salonuna gelen ziyaretçi ve çalışanların ateşi ölçülmelidir. Ateş ölçen personel tıbbi maskeye ek olarak yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 38 C’dan yüksek olanlar içeri alınmamalıdır.
    » Düğün salonun girişindeki karşılama töreninde tokalaşma ya da kucaklama/ sarılma yapılmamalı, sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Düğün salonunda görevli personel dahil 4 metrekareye 1 kişi düşecek şekilde planlama yapılmalıdır.
    » Yakın teması önlemek amacıyla takılar sandık ya da benzeri bir toplama kutusuna bırakılmalıdır.
    » Toplu fotoğraf çekimleri yapılmamalıdır, fotoğraf çekimleri sosyal mesafe kuralına uyarak çekilmelidir.
    » Düğün sırasında sosyal mesafenin korunamayacağı oyun, dans, halay ya da gösteri yapılmamalıdır.
    » Düğün sonrasında uğurlama ve takı merasiminde tokalaşma ya da kucaklama/sarılma yapılmamalı, sosyal mesafe korunmalıdır.
    » Nikah şekeri davetlilerle sosyal mesafe korunarak dağıtılmalıdır. Dağıtan kişide maskeye ek olarak yüz koruyucu/gözlük bulunmalıdır.
    » Düğüne davetli tüm katılımcıların adları ve iletişim bilgileri en az 14 gün saklanmalıdır. Bir veya daha fazla davetli toplantıdan sonraki 14 gün içinde COVID-19 belirtileri gösterdiğinde bu uygulama il/ilçe sağlık müdürlüğü yetkililerinin temaslıları izlemelerine yardımcı olacaktır.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırması

    » Nikah ve düğün salonlarının temizliği günlük olarak genel temizliğine uygun olarak yapılmalı ve salonlar düzenli şekilde havalandırılmalıdır.
    » Salonlarının temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, kolların dayanıldığı yerler, masalar, sandalye kolçakları) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Yüzeylerin dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları da kullanılabilir.
    » Temizlik yapan personel tıbbi maske ve eldiven kullanmalıdır.
    » Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkarıp pedallı, kapaklı çöp kutusuna atması, yıkanabilir bez maske kullandıysa yenisiyle değiştirmesi ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkaması, sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.
    » Tuvaletlerin giriş kapıları mümkünse otomatik kapı sistemi olarak düzenlenmeli, düzenlenememesi halinde giriş kapılarının kollarının sık sık dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.

    » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerde bataryalar ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan alanların havalandırması doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, kapı ve pencereler açık bırakılarak doğal havalandırma sağlanmalı ve havalandırma sistemlerinin kullanımı ile ilgili olarak Sağlık Bakanlığının İklimlendirme Rehberinde belirtilen kurallara uyulmalıdır.

  59. 59) Covid-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme Sistemlerinde Alınacak Önlemler

    COVID-19’un ana bulaşma yolu, virüsü taşıyan kişilerin konuşma, öksürme ve hapşırması sırasında ortaya çıkan damlacıklardır. Damlacıklarla kirlenen yüzeylerle temas eden ellerin ağız, burun ya da gözlere dokunulması ile de hastalık bulaşabilir Kapalı bir ortamda ısıtma veya soğutma amaçlı bir klima sistemi kullanılıyorsa mutlaka ciddi bir hava akımı oluşacaktır. Bu nedenle en düzgün çalışan klima sistemi bile oluşacak hava akımları nedeniyle bulaş riskini tamamen kontrol edemez veya tamamen önleyemez.

    Yüzde yüz taze havalı klima(iklimlendirme) sistemleri sayesinde iç mekânda havada asılı kalan virüs partikülleri emilerek dışarı atılır. Yerine dışardan alınan temiz ve filtreden geçirilmiş taze hava ile havada asılı olan damlacıkların seyreltilmesi sağlanır. Böylece hava kaynaklı oluşabilecek bulaş riskleri azaltılmış olur.

    Klima Sistemleri

    Fan Coil (FCU): İçinde fan, soğutucu veya ısıtıcı batarya ve yıkanabilir kaba filtre den oluşmaktadır. Tavan veya döşeme tipi olarak kullanılmaktadır. Otel odalarında yaygın olarak, hasta odalarında, ofislerde ve bazı AVM ‘lerde kullanılmaktadır. Genellikle %100 iç hava ile çalışırlar. Asma tavanda kullanılan tiplerin dışında döşeme tipi olarak da kullanılmaktadır. Bataryanın ihtiyacı olan sıcak ve soğuk su merkezi bir yerdeki kazan veya soğutma grubunda üretilir.

    Klima Santrali: Karışım havalı veya %100 dış hava ile çalışma olanağı vardır.
    Split Klima: Duvar tipi ve ayaklı salon tipi modelleri vardır. Bazı modelleri kışın havayı ısıtmak için de kullanılmaktadır. Bunlar ısı pompalı split klima olarak adlandırılmaktadır. Konutlarda, küçük marketlerde, dükkânlarda, kasaplarda vb. yerlerde yaygın olarak kullanılmaktadır.
    VRF (Variable Refrigerant Flow) VRV (Variable Refrigerant Volume): Çalışma sistemi split klimaya benzer ancak bir dış üniteye birden fazla iç ünite gönderilir. Büyük marketlerde yaygın olarak kullanılmakla birlikte bazı otel ve AVM ‘lerde de kullanılmaktadır.
    Roof Top: Çatı tipi klima cihazı olarak adlandırılır. Soğutma çalışma mantığı VRF gibidir. Ancak iç ve dış ünite şartlandırılan havayı mahalle gönderen yüksek kapasiteli fanlar ve filtreler ile birlikte kullanılan kompakt cihazlardır. Bazı roof top cihazlarının %100 dış hava ile çalışma imkânı da vardır. Bu cihazlar daha çok süpermarketlerde tercih edilmektedir.

    VAV (Variable air wolume): Büyük ofislerde, yoğun bakım ve ameliyathanelerde, bazı AVM ‘lerde kullanılmaktadır. Yüzde yüz dış hava ile çalışma olanağı vardır.

    CFD (Computational Fluid Dynamics): Hesaplanmış Akışkanlar Dinamiği şeklinde tanımlanır, Akışkanlar mekaniği problemlerinin analizi ve çözümleri için geliştirilmiş bir yöntemdir.

    Genel Önlemler

    » Doğal havalandırma tercih edilmelidir. Dış ortama açık pencere ve kapılar kullanılarak kapalı ortam havalandırılmalıdır.
    » Klima cihazları yapısı gereği havayı emer ve üfler. Bu nedenle klima sistemleri nedeniyle kapalı hacimde ciddi bir hava sirkülasyonu olmaktadır. Zorunlu olmadıkça klima sistemleri veya cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Konutlarda veya küçük ofislerde aynı kişiler tarafından kullanılan, her tür bireysel klima kullanılmasında sakınca yoktur.
    » Oda havasını önemli ölçüde hareketlendirip hava akışına neden olan tavan veya taşınabilir vantilatörlerin kullanılmamalıdır.
    » Yüzde yüz iç hava ile çalışan klima cihazları (VRF; FCU, Split klima gibi) çoğunlukla restoran, market, kasap, kuaför gibi ortamlarda kullanılmaktadır. Bu cihazlar, sürekli aynı havayı sirküle ettikleri için zaman içinde kapalı hacimlerdeki olası virüs, bakteri gibi mikroorganizmaların yoğunluğunun artmasına neden olarak solunum yolu ile bulaşan enfeksiyonların riskini arttıracaktır. Bu cihazlar pandemi dönemlerinde kullanılmamalıdır. Sistemin %100 dış hava ile çalışır hale getirilmesi durumunda kullanılmasında sakınca yoktur.
    » Büyük kapasiteli klima santralleri %100 dış hava ile çalıştırılmalıdır. Yani doğrudan dışarıdan alınan temiz hava şartlandırdıktan sonra ortama gönderilecektir. Ortamdan çekilen havanın ayrı bir egzoz fanı ile doğrudan dışarı atılması nedeniyle mikroorganizma yoğunluğu oldukça azalacaktır.
    » Yüzde yüz dış hava ile çalışan santraller gece ve hafta sonları da çalışır durumda olmalıdır.
    » Yüzde yüz dış hava ile çalışan klima cihazları ayrıca iç hava kalitesini de önemli ölçüde artıracaktır.
    » Gece boyunca veya sabaha karşı dış havanın soğukluğundan da faydalanarak iklimlendirme sistemlerini çalıştırılarak ortam sıcaklığını düşürmek mümkündür. Böylece AVM gibi kapalı ortamların klima sistemlerini kullanmadan doğal soğutma ile bir müddet sıcaklık kontrolü yapmak mümkün olacaktır.
    » Kuru hava enfeksiyon riskini artıracağı için ortam neminin %40’ın altına düşmemesi gerekmektedir. Bağıl nemin %40-60 arasında kalması için klima sistemlerinde önlem alınmalıdır.
    » Klima sistemlerinde üstten üflenen ve üstten toplanan hava zemindeki veya zemine yakın yerdeki damlacık çekirdeklerinin tekrar havaya karışmasına neden olacağı için, şartlandırılan havanın mümkün olduğu kadar üstten çok düşük hızda üflenmesi ve alttan toplanması ile enfeksiyon riski azaltılabilir.
    » Yüksek hava hızları da enfeksiyon riskini arttırdığı için klima sistemleri veya cihazları salgın dönemlerinde minimum hava debileri ve hızlarında çalıştırılmalıdır.
    » Pandemi döneminde hasta odalarına verilen havanın %100’ü dışarı atılmalıdır (egzoz edilmelidir).
    » Hasta odalarındaki FCU salgın döneminde kullanılmamalı, mümkün olduğu kadar odalara gönderilen temiz hava ile odaların ısıtılması veya soğutulması temin edilmelidir. Çok sıcak havalarda iç ortam sıcaklığı arttığı zaman ortam sıcaklığını kontrol etmek için varsa taşınabilir HEPA filtreli hava temizleme üniteleri kullanılabilir.
    » Hasta odaları hasta değişiminde temizlik ve dezenfeksiyondan sonra açılabilir pencereleri olması durumunda pencereler açılarak oda havalandırılmalıdır.
    » COVID-19 hastalarının takip edildiği izolasyon odaları mümkün ise negatif basınçlı olacak şekilde ayarlanmalıdır.
    » Toplu kullanıma açık tuvaletlerde yer süzgeçleri ve lavabo sifonları kuru halde bırakılmamalıdır. Egzoz fanları bu hacimleri negatif basınçta tutmak için sürekli çalıştırılmalıdır. Alafranga tuvaletler kullandıktan sonra kapağını kapatarak sifon çekilmelidir.
    » Havalandırma sisteminde bakım yapan ve filtreleri değiştiren personel Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE) olarak önlük, N95/FFP2 maske, gözlük/ yüz koruyucu ve eldiven kullanmalıdır. Çıkarılan filtre ve KKE sağlık kurumlarında tıbbi atık kutusuna atılmalıdır. Hastane dışındaki alanlarda filtre ve KKE çift poşetlenerek evsel atık kutusuna atılabilir.

    Hastane İklimlendirme Sistemlerinde Alınacak Önlemler
    Negatif Basınçlı Hasta Odaları

    Negatif basınçlı hasta odaları klima tesisatı aşağıdaki gibi tasarlanmalıdır.
    » Odaların şartlandırılması için FCU yerine %100 dış hava ile de çalışabilen VAV üniteleri kullanılmalıdır.
    » Ortalama verilen hava miktarı en az saatte 6 hava değişimi olacak şekilde tasarlanmalıdır.
    » Klima santrallerinde en son filtre olarak MERV-16 filtre kullanılması yeterli olacaktır.
    » Odaları şartlandıran klima santrali %100 dış havalı bataryalı ısı geri kazanımlı olmalıdır.

    Negatif basınçlı hasta odaları pandemi döneminde kullanılacak özel negatif basınçlı izole oda olup, bu odaların pandemi dönemleri haricinde standart hasta odası gibi kullanılması mümkün olabilecektir. Bu odalarda henüz yoğun bakıma ihtiyaç duymayan hastaların bakımının yapıldığı varsayılmıştır.

    Negatif Basınçlı Yoğun Bakım Odaları

    Standart yoğun bakım odaları pozitif basınçlı olarak tasarlanır. Bu nedenle mevcut hastanelerin veya yapımı devam eden hastanelerin pandemi dönemlerinde kullanılmak üzere yoğun bakım katlarının bir tanesi tamamen negatif basınçlı yoğun bakım odaları olarak revize edilmelidir. Pandemi dönemleri dışında bu odalar VAV cihazlarında ayarlamalar yapılmak suretiyle pozitif basınçlı standart yoğun bakım odası olarak (hava akışı yoğun bakım odasından Air Lock‘a oradan ana koridora doğru olmalıdır) kullanılabilir.

    Negatif basınçlı yoğun bakım odaları aşağıdaki şekilde tasarlanmalıdır;

    » Bu odalar DIN 1446-4 kombine izole odalar standartlına göre tasarlanmalıdır.
    » Odaların şartlandırılması için %100 dış hava ile de çalışan VAV üniteleri kullanılmalıdır.
    » Ortalama verilen hava miktarı saatte 6-10 hava değişimi olacak şekilde tasarlanmalıdır.
    » Klima santrallerinde en son filtre olarak MERV-16 filtre kullanılması yeterli olacaktır. Ancak istenmesi üzerine santral içinde son filtre olarak HEPA filtre de kullanılır.

    » Odaları şartlandıran klima santrali %100 dış havalı bataryalı ısı geri kazanımlı olmalıdır.
    » Egzoz havası çıkışında ön filtre ve HEPA filtre kullanılarak bulaşı riski çok yüksek olan havadaki virüs yoğunluğu önemli ölçüde azaltılabilir. Fitre değişimi sırasında önlük, N95 maske, yüz koruyucu/gözlük ve eldiven kullanılmalıdır. Kullanılan KKE tıbbi atık kutusuna atılmalıdır.
    » Bu odalarda havanın düşük hız ile düzgün tek yönlü akış ile üstten üflenip alttan döşemeye yakın yerden toplanması ile havada asılı kalan mikroorganizmaların bir kısmını aşağı indirip egzoz etmek mümkündür.

    Hasta Odaları Klima Tesisatında Alınacak Önlemler

    » Hastanelerimizde hasta odaları FCU cihazları ile ısıtılıp soğutulur. Ayrıca bir klima santralinde şartlandırılmış hava doğrudan hasta odasına gönderilir. Hasta odasına gönderilen temiz havanının bir kısmı sadece tuvaletlerden havayı egzoz eden bir fan yardımı ile doğrudan dışarı atılır.
    » Yüzde yüz iç hava ile çalışan FCU üniteleri enfekte olan hastanın yaydığı virüs nedeniyle ciddi risk altında olacaktır.
    » FCU veya benzeri iç ünitelerin filtreleri her hasta değişiminde sökülüp su ve deterjanla yıkanarak ya da dezenfekte edilerek (1/100 çamaşır suyu olabilir) tekrar kullanılabilir.
    » Hasta değişimlerinde çalışır haldeki FCU’nun veya iç ünitenin içerisine dezenfektan gönderilerek, FCU bataryası, emiş menfezi, üfleme menfezi, fan ve filtrenin de dezenfekte edilmesi mümkün olur.
    » FCU’ların özellikle kış dönemlerinde belirli aralıklarda fanı durdurulup, bataryada sıcak su kullanarak cihazın sıcaklığını 60° C’ye çıkartıp yarım saat bu şekilde çalıştırarak termal dezenfeksiyon işlemi yapılmalıdır.
    » Bu odaların zaman içerisinde programı yapılarak %100 dış hava ile çalışan VAV sistemi ile değiştirilmesi klimalarda kaynaklanan bulaşma riskini en aza indirecektir.

    Hastanelerin Genel Kullanıma Açık Alanlarında Klima Kullanımı

    » Yemekhane, giriş holü, bekleme salonları, kafeterya gibi genel kullanıma açık mahallerde FCU ünitesi kullanılıyor ise bu cihazların pandemi süreci geçene kadar kullanılmaması gerekmektedir.
    » Karışım havalı klima sistemlerin %100 dış hava ile çalıştırılması için önlemler alınmalıdır. » Klima santralleri termal dezenfeksiyon ile veya dezenfektan sıvılar ile en az günde bir kez dezenfeksiyon işlemine tabii tutulmalıdır

    Hastane Dışındaki Ortamlarda İklimlendirme Sistemlerinde Alınacak Önlemler

    AVM, Ofis, Tiyatro ve Sinema Solonu Klima Tesisatında Alınacak Önlemler
    » Genellikle bu ortamların iklimlendirilmesi tüm havalı sistemle yapılmaktadır. (merkezi klima santrali ile). Bu sistemlere yönelik aşağıdaki önlemler alınmalıdır.
    » İklimlendirilmesinde kullanılan klima santralleri %100 dış hava kullanmaya müsait ise santraller %100 dış hava kullanılarak çalıştırılmalıdır.
    » Klima santrallerinde kullanılan standart filtrelerin korona virüsünü tutma özelliği filtre verimliğinden dolayı yoktur. Ancak filtrelerin kirlendiğinde temizlemek yerine yenileri ile değiştirilmesi gerekmektedir.
    » Klima santralleri ve içindeki ekipmanlar sık sık dezenfekte edilmeli, santral emişine verilen dezenfektan sıvıları ile insanların olmadığı saatlerde klima santrali kanalları ve menfezler de dezenfekte edilmelidir.
    » Fan durağan halde iken ısıtıcı bataryalarda bir saat boyunca şartlandırılmış sıcak su dolaştırmak suretiyle santral hücresi 60 ºC’ye çıkartılarak da termal dezenfeksiyon yapılması da mümkündür.
    » Dükkân mahalleri içerisinde bulunan %100 iç hava ile çalışan Fan Coil veya VRF iç ünite ya da toprak kaynaklı ısı pompalı klima üniteleri salgın döneminde zorunlu olmadıkça çalıştırılmamalıdır. Çok sıcak havalarda iç ortam sıcaklığı arttığı zaman ortam sıcaklığını kontrol etmek için varsa taşınabilir. HEPA filtreli hava temizleme üniteleri kullanılabilir. Ancak geri dönüş havasını kullanarak ortamın iklimlendirmesini gerçekleştiren sistemlerin ve cihazların en kısa zamanda %100 taze hava ile çalışan terminal VAV üniteli sistemlere dönüştürülmelidir.

    Restoran Klima Tesisatında Alınacak Önlemler
    » Restoran ve lokantalarda, yani kişi sayısının yoğun olduğu kapalı hacimlerde (düzenli şekilde maske kullanımının mümkün olmadığı alanlarda) iç hava kullanan split klima, yüzde yüz iç hava veya karışım havası ile çalıştırılan türdeki FCU veya VRF cihazları kullanılmamalıdır.
    » Mümkün olduğu kadar doğal havalandırma yöntemi ile ortamın havalandırılması düşünülmeli ya da ısı geri kazanımlı %100 dış hava ile çalışan direk genleşmeli klima cihazlarının kullanılmalıdır.

    Otel Klima Tesisatında Alınacak Önlemler
    -Otel Odaları-
    Otel odalarındaki soğutma ısıtma işlemi merkezi Fan Coil cihazları veya VRF ve Split Klima dediğimiz cihazlar ile yapılmaktadır.

    Klima tesisatında müşteri değişiminde aşağıdaki önlemler alınmalıdır;

    » FCU veya benzeri iç ünitelerin filtreleri her müşteri değişiminde sökülüp su ve deterjanla yıkanarak ya da dezenfekte edilerek (1/100 çamaşır suyu olabilir) tekrar kullanılabilir.
    » Hasta değişimlerinde çalışır haldeki FCU ‘nun veya iç ünitenin içerisine dezenfektan gönderilerek, FCU bataryası, emiş menfezi, üfleme menfezi, fan ve filtrenin de dezenfekte edilmesi mümkün olur.
    » FCU’ların özellikle kış dönemlerinde belirli aralıklarda fanı durdurulup, bataryada sıcak su kullanarak cihazın sıcaklığını 60° C’ye çıkartıp yarım saat bu şekilde çalıştırarak termal dezenfeksiyon işlemi yapılmalıdır.
    » Bu dezenfeksiyon süresinin, odaya yerleşecek diğer müşteriye zarar vermeyecek sürede yapılması gerekmektedir.
    » Klima sisteminin uçucu mikroorganizmalar ile kirletilmemesi için odaya müşterilerden başka temizlik veya kontrol amaçlı üçüncü şahısların girmesine engel olunmalıdır. Uzun süreli konaklamalar olası ise yani üçüncü kişiler otel odasına giriş ve çıkış yaparlar ise tıpkı müşteri değişiminde yapılan dezenfeksiyon işlemleri tekrar yapılmalıdır.
    » Tuvalet egzoz sistemi 7 gün 24 saat çalıştırılmalıdır.
    » FCU çalışmasını olumsuz etkileyeceği için otel odalarında temizlik mümkün olduğu kadar zemine çökmüş olan mikroorganizmaları havalandırmadan yapılmalıdır. Odalardaki halıların silinebilir yapı malzemeleri ile mutlaka değiştirilmesi gerekmektedir.

    -Otel Genel Alanları Klima Tesisatı-
    » Restoran, lobi, toplantı ve oyun salonları gibi alanların iklimlendirilmesi için kullanılan klima santralleri mutlaka %100 dış hava ve düşük hava debisiyle çalışacak şekilde revizyonlar yapılmalıdır.
    » Genel hacimlerde yani insanların yoğun olarak bulundukları mekânlarda FCU, VRF veya split klima kullanılıyorsa, bu cihazlar kullanılmamalı, bunların yerine %100 dış hava ile çalışan klima sistemlerine geçmek için önlemler alınmalıdır.
    » Ayrıca insanların yoğun olarak kullandığı kapalı yüzme alanı ve SPA alanları gibi alanları kapalı tutulmalıdır.

    Metrolarda Alınacak Önlemler

    Metro alanlarında özellikle tren gelirken oluşan piston etkisi ile yoğun kabalıklarda insanların üzerindeki veya yerdeki ya da havada asılı virüslerin saçılma olasılığı çok büyüktür.

    Bu nedenle tren istasyona yaklaşırken insanları mümkün olduğu kadar biniş alanlarının dışında tutmanın yöntemi araştırılmalıdır. Metro vagonlarında klima sistemleri split klima benzeri cihazlar ile yapılmaktadır. Tünelde çıkabilecek yangın riski ve tüneldeki havanın kirliliği nedeniyle klima cihazı tüneldeki dış havayı kullanmadan %100 iç hava ile çalıştırılmaktadır. Bu cihazların %100 iç hava ile çalıştırılması nedeniyle metro vagonlarında hava hareketleri ile hastalık bulaşma riski vardır.
    » Vagonlar da yolcu kapasitesini düşürmek.
    » Gece bakım onarım merkezlerinde klima sistemini dezenfeksiyon işlemine tabi tutmak.
    » Klima sistemini mümkün olduğu kadar devre dışı bırakarak, vagon içindeki hava dağılımını durdurmakla risk azaltılabilir.

    Toplu Taşıma Araçlarında Alınacak Önlemler

    Otobüslerin klima sistemi de metro vagonlarındaki klima sistemlerine benzemektedir. Mevcut klima cihazlarının düşük hava debisinde ve %100 dış hava ile çalıştırılması için önlemler alınmalıdır. Dış hava sıcaklığının uygun olması durumunda ve yolcu sayısının yoğun olmadığı dönemlerde klima cihazının kapatılması uygun olabilir. Klima sisteminin araç servisteyken klima fanı çalışırken dezenfeksiyon işlemine tabi tutulması da tavsiye edilmektedir.

    Cami ve İbadethanelerde Alınacak Önlemler

    » İbadethaneler salgın döneminde sosyal mesafe dikkate alınarak kullanılacağı için bu mahallerde insan yoğunluğu oldukça düşük olacaktır.
    » Ortam ısısının artması insan sayısı ile orantılı olduğundan soğutma ihtiyacı azalacaktır.
    » Camilerde ve diğer ibadethanelerde klima cihazları kesinlikle çalıştırılmamalı, mümkün olduğu kadar doğal havalandırma ile havalandırılma sağlanmalıdır.

    Toplu Kullanıma Açık Tuvaletlerde Alınacak Önlemler

    SARS-CoV-2 fekal oral kaynaklı bulaşma riski vardır. Tuvaletler bu bakımdan önemlidir.
    » Uzun süre kullanılmayan tuvaletlerdeki yer süzgeçleri ve lavabo sifonlarındaki bariyer görevi yapan su buharlaşarak havaya karışmış olabilir.
    » Suyun buharlaşması nedeniyle tuvalet hacmi kanalizasyona açık hale gelir.
    » Kuru sifonlar bulaşma riskini artırabilir.
    » Toplu tuvalet alanlarındaki egzoz fanları özellikle salgın döneminde sürekli çalışır halde tutularak bu alanların negatif basınçta tutulması sağlanmalıdır.
    » Alafranga tuvaletlerin kullanıldıktan sonra mutlaka kapağı kapatılıp sifon çekilerek temizliği yapılmalıdır.

    Konutlarda Klima kullanımı

    Konutlarda kullanılan FCU, VRF, split klimaların kullanılması ev halkı dışından kişilerin konuta girmemesi koşulu ile çok büyük risk yaratmamaktadır. Eve yabancı kişilerin ziyareti sırasında ev halkının sağlığı için bu cihazların durdurulması gerekmektedir. FCU veya benzeri iç ünitelerin filtreleri su ve deterjanla yıkanarak ya da dezenfekte edilerek (1/100 çamaşır suyu olabilir) tekrar kullanılabilir.

  60. 60) Covid-19 Kapsamında Kredi Yurtlar Kurumuna Bağlı Yurtlarda Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu virüsü taşıyan kişinin konuşma, öksürme ve hapşırma sırasında ortaya çıkan damlacıklar yolu ile olur. Damlacıklarla kirlenen yüzeylerle temas eden ellerin ağız, burun ya da gözlere dokunulması ile de hastalık bulaşabilir. COVID-19 bulaşma riski yurtlar gibi toplu yaşam alanlarında oldukça yüksektir. Yurtlarda enfeksiyon riskini azaltmak için COVID-19’dan korunma ve kontrol önlemlerine yurt çalışanlarının ve öğrencilerin dikkat etmesi zorunludur. Yurtlarda kalan öğrencilerin kayıtlarının iyi tutulması olgu çıkması durumunda temaslıların bulunup, yayılmanın kontrolü açısından önemlidir.

    Kredi Yurtlar Kurumuna Bağlı Yurtlarda Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Yurt giriş ve çıkışlarında uygun yerlerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve yurtlarda uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Yurtların girişinde ve yurt içindeki bölümlerde el antiseptiği bulundurulmalıdır. Yurtta kalan öğrencilerin ve personelin yurda giriş/çıkış gün ve saatleri kaydedilmelidir.
    » Yurtta kalacak kişi sayısı her 6 metrekareye bir kişi olacak şekilde sınırlandırılmalıdır.
    » Yurt içinde yatakhanelerin dışında yemekhane, kantin/kafeterya, okuma ve çalışma salonları, mescit, kapalı spor salonu, masa tenisi ve satranç köşesi, seminer salonları ile bazı yurtlarda berber, kuaför, bilardo, langırt salonları gibi ortak yaşam alanları bulunabilmektedir. Yurtlarda yatakhanelerde ve ortak yaşam alanlarında öğrencilerin birbirleriyle ve çalışanlarla aralarındaki sosyal mesafe en az 1 metre olacak şekilde uygulanmalıdır.
    » Yurt giriş kapısında çalışanların ve öğrencilerin ateş kontrolleri ve semptom kontrolleri yapılmalıdır. Ateş ölçen personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır.
    » Yurt girişlerinde parmak okuma sistemi vb. temasla giriş varsa kullanılmamalı veya her kullanıcının kullanım öncesi alkol bazlı antiseptikle el hijyeni sağladığından emin olunmalıdır.
    » Yurt girişinde otomatik olmayan döner kapılar kullanılmamalıdır.
    » Salgın sürecinde yurtlara misafir ve ziyaretçi kabul edilmemelidir.
    » Kurye, kargo görevlisi vb. kişiler yurt içerisine alınmamalı, teslimatlar dış kapıda yapılmalıdır.
    » Yurtlarda bulunan tüm öğrenci ve çalışanlar maske takmalıdır.
    » Tekerlekli sandalye ve rehabilitasyon amacı ile kullanılan araç-gerecin her kullanımdan sonra temizliği sağlanmalıdır.
    » Yurtlarda grup toplantıları veya etkinlikleri COVID-19 salgını süresince sosyal mesafe kurallarına uygun olarak havalandırma koşulları uygun olan alanlarda yapılmalıdır.
    » Yurt içi ortak alanların kullanımında ayrı katta hatta ayrı odalarda kalan öğrencilerin birlikte olmaları önlenmelidir.
    » Yurtta kalan öğrenciler arasında ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri olan / gelişen, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Böyle bir durumda aynı odayı paylaşan öğrencilerin tıbbi maske takması sağlanır. Temaslı olanlar odalarında izole edilmeli, İl/İlçe Sağlık Müdürlüğüne bildirilmelidir.
    » COVID-19 tanısı kesinleşen hastanın odası 24 saat süreyle havalandırılır ve boş tutulması sağlanmalı, sonrasında su ve deterjanla temizlenmeli, 1/100 oranında sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52- 9) içeren solüsyonla silinmelidir. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır. Bu işlemler sonrasında odaya yeni öğrenci alınabilir.

    Yurt İdari Ofislerinde Alınması Gereken Önlemler

    » Yurtlarda idari ofislerde masalar ve sandalyeler arası mesafenin en az 1 metre olması sağlanmalı ve çalışanlar maske takmalıdır.
    » Çalışma süresince el hijyenine dikkat edilmelidir.
    » İdari ofislerin pencereleri açılarak odaların sık havalandırılması sağlanmalıdır. Merkezi havalandırma sistemleri bulunan yurtların havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Yurtlarda bulunan ofislerde “COVID-19 Kapsamında Ofis ve Benzeri İş Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır.

    Yatakhanelerde Alınması Gereken Önlemler

    » Yurtların yurt ve blok girişleri ile genel kullanım alanlarında el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » COVID-19 kapsamında yurt yatakhanelerinde kalacak öğrenci sayısı yeniden gözden geçirilmeli ve mümkün olan en az öğrenci ile hizmet vermeye devam etmelidir.
    » Yatakhanelerde sosyal mesafe ve hijyen kuralları göz önünde bulundurulmalıdır.
    » Mümkün olduğu sürece öğrencilerin oda değişikliğine izin verilmemelidir.
    » Yatakhanelerde sosyal mesafenin korunmasını sağlayacak şekilde eşyaların düzenlenmesi yapılmalıdır.
    » Yatakhanelerde yataklar arası en az 1 metre olmalıdır. Mümkünse ranza kullanılmamalıdır.
    » Yatakhaneler yeterli ve düzenli şekilde havalandırılmalıdır.
    » Odalarda kalan öğrenci sayısına göre yeterli sayıda tuvalet/banyo olanağı sağlanmalıdır.
    » Ödeme noktalarında temassız ödeme tercih edilmeli veya temaslı ödemelerde her kullanım öncesi öğrencinin alkol bazlı el antiseptiği ile el hijyeni sağladığından emin olunmalıdır.
    » Öğrenci odalarında, aynı odada kalan öğrenciler dışında kişilerin bulunmasına izin verilmemelidir.
    » Özellikle eller ile sık dokunulan yüzeylerin (kapı kolları, bataryalar, tırabzanlar, asansör, aydınlatma sistemleri gibi sık dokunulan düğmeler, telefon ahizesi, TV kumandası) ve ortak kullanım alanlarındaki tuvalet ve lavaboların temizliği günde en az iki kez yapılmalıdır.

    Yemekhanede Alınması Gereken Önlemler

    » Yemekhane girişlerine el antiseptiği konulmalıdır.
    » Yemekhanede sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, yemek sırası bekleme mesafeleri yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Yemekhanede masalar ve sandalyeler arası mesafe en az 1 metre olacak şekilde (tercihen 2 metre) düzenleme yapılmalıdır.
    » Yemek alanlarında sosyal mesafe ve diğer kurallara uyarak düzenleme yapılır. Gerekli durumlarda yemek saatleri uzatılarak sosyal mesafe sağlanacak şekilde aynı anda kullanım seyreltilir.
    » Yemek servisinde kullanılan tüm araç gereçler her kullanım sonrasında en az 60 °C de bulaşık makinesinde yıkanmalı ve bir sonraki kullanıma kadar temiz bir yerde muhafaza edilmelidir.
    » Yemek öncesinde ve sonrasında ellerin bol su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca yıkanması ve tek kullanımlık havlu ile ellerin kurulanması gibi kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkan veren düzenlemeler yapılmalıdır.
    » Ortak kullanımda bulunan zeytinyağı, limon sosu, nar ekşisi vb. ürünler kaldırılmalı, tuz ve baharatlıklar tek kullanımlık şekilde verilmelidir.
    » Ekmekler paketli rol ekmek şeklinde verilmelidir.
    » Yemekhane görevlileri kişisel hijyen kurallarına uygun davranmalı ve maske takmalıdır.
    » Masada yeme ve içme dışında maske takılmalıdır.

    Kantin ve Kafeteryalarda Alınması Gereken Önlemler

    » Yurt içinde yer alan kantin ve kafeteryalara alınacak kişi sayısı, çalışanlar ve öğrenciler dahil 4 metrekareye 1 kişi olacak şekilde olmalıdır.
    » Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, sıra beklenmesi gereken her yerde (iç ve dış alanlar) bekleme mesafeleri yer işaretleriyle belirlenmelidir. Öğrenci yoğunluğunun fazla olduğu kantinlerde kullanımın yoğun olduğu saatlerde gerekirse kantinde kalma süresine sınırlama getirilmelidir.
    » Sıra bekleyen öğrenciler kantin dışında sosyal mesafe kurallarına göre belirlenmiş işaretlerde beklemelidir.
    » Açık ürünlerin paketlenerek satılması, öğrencilerin bu ürünlere dokunmasının engellenmesi, mümkünse raflardaki ürünlerin çalışan personel tarafından öğrenciye verilmesi sağlanmalıdır.
    » Öğrencilerin kasada bekleme yerleri arasında en az 1 metre olacak şekilde yer işaretlemesi yapılmalıdır.
    » Öğrencilerin temassız ödeme yapması teşvik edilmelidir.
    » Yurt kantinlerinde personel ve öğrenciler arasına geçici bir ayırıcı veya pencere yerleştirilmelidir.
    » Yurt kafeteryaları ve kantinlerinde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan kantin ve kafeteryalarla ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/salginyonetimi-ve-calisma-rehberi.html

    Okuma ve Çalışma Salonlarında Alınması Gereken Önlemler

    » Okuma ve çalışma salonlarına genel olarak 4 metrekareye bir öğrenci düşecek şekilde planlama yapılmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmelidir.
    » Okuma ve çalışma salonlarında sandalyeler aralarında mesafe en az 1 metre olacak şekilde düzenlenmelidir. Oturma düzeni yüz yüze olmamalı, çapraz oturma tercih edilmelidir. Bireyler arasında olması gereken sosyal mesafeye (en az 1 metre) dikkat edilmelidir.
    » Okuma ve çalışma salonlarında öğrencilerin su dışında içecek ve yiyecek tüketmesine izin verilmemelidir.
    » Okuma ve çalışma salonlarında öğrenciler, birbirleriyle yapacakları kitap alışverişi, kaynak bulma, kitap arama gibi işlemler sırasında sosyal mesafeyi korumaları konusunda uyarılmalıdırlar.
    » Okuma ve çalışma alanları en az günde bir defa temizlenmeli ve sık sık havalandırılmalıdır.

    Kapalı spor salonlarında Alınması Gereken Önlemler

    » Salgın süresince yurtlarda yer alan kapalı spor salonları randevu sistemiyle, sınırlı sürede sınırlı öğrenciyle çalışmaya devam etmelidir. Öğrenciler randevu saatine uymalıdır.
    » Spor salonlarında uyulması gereken kurallar salonun girişine asılmalıdır.
    » Spor salonundaki kişi sayısı her 6 metrekareye bir kişi olacak şekilde sınırlandırılmalıdır.
    » Spor aktivitesi damlacık çıkışı ve hızını artırmaktadır. Bu nedenle sosyal mesafe en az 2 metre olarak uygulanmalıdır.
    » Spor salonundaki koşu bandı/bisiklet vb. ekipman aralarında en az 2 metre olacak şekilde yerleştirilmelidir.
    » Yakın temas gerektiren sporlar ile takım halinde yapılan grup egzersiz ve sporlar yapılmamalıdır.
    » Spor salonu içinde de öğrenci ve personel maske takmaya devam etmelidirler. Yüksek efor gerektiren sporlar nefes alıp vermeyi zorlaştırabileceği için maskesiz yapılabilir. Ancak bireyler arasında en az 2 metre mesafe bulundurulur. Olası teması önlemek için bu sporları maskesiz yapanlar yanlarında maske bulundurur.
    » Spor salonunda su ve sabuna erişim kolay olmalı ve burada tek kullanımlık kâğıt havlular bulunması sağlanmalıdır.
    » Spor salonuna giderken kişisel malzemeler götürülmelidir.
    » Spor salonuna girdikten sonra eller yıkanmalı ya da el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Spor salonu içinde mecbur olmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır. Sık dokunulması mümkün olan yüzeylerin farkında olunmalı ve buralara dokunulduğunda el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Spor salonu, düzenli aralıklar temizlenmeli ve sık sık havalandırılmalıdır.
    » Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan spor salonlarıyla ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır.

    Mescitlerde Alınması Gereken Önlemler

    » Mescit girişinde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Mescite girerken maske takılmalı ve namaz esnasında da maske çıkarılmamalıdır.
    » Vakit namazları bireysel kılınmalıdır. Mescit içerisinde kalabalık oluşturulmamalıdır.
    » Abdest alırken ve namaz kılarken sosyal mesafeye (en az 1 metre) uyulmalıdır.
    » Mescit içerisindeki Kur’an-ı Kerim dahil diğer kitaplar kilitli dolaplarda bulundurulmalı, ortak kullanımı önlenmelidir.
    » Ortak kullanımda olan tespih, takke, rahle vb kaldırılmalıdır.
    » Seccade kişiye özel olmalıdır.
    » Mescit en az günde bir defa temizlenmeli ve sık sık havalandırılmalıdır.
    » Mescitlerden terlikler kaldırılarak kişisel havlu kullanılması sağlanmalıdır.
    » Mescitte bulunan halılar su ve deterjanla temizlenmeli, varsa abdest alınan yerlerin temizliğine dikkat edilmelidir. Abdest alınan yerlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.

    Berber ve Kuaförlerde Alınması Gereken Önlemler

    » Yurt içindeki berber ve kuaförlerde kalabalık oluşmasını engellemek için, öğrenciler randevu ile kabul edilmelidir.
    » Berber ve kuaförlerde koltuk/birim sayısı kadar içeriye öğrenci kabul edilmelidir.
    » Çalışanlar ve öğrenciler kuralına uygun maske takmalıdır. Maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir.
    » Eller yıkanmalı ya da el antiseptiği kullanılmalıdır. Berber ve kuaförlerin içinde gerekli olmadıkça yüzeylere dokunulmamalıdır. Çevreye temas sonrası el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşteri ile 1 metreden yakın ve 15 dakikadan uzun temas olasılığı olan berber ve kuaförlerin yüz koruyucu kullanması sağlanmalıdır. Yüz koruyucu her müşteri sonrasında %70’lik alkol ile silinerek tekrar kullanılabilir.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmelerini sağlanmalıdır. Bunun için, eller sık sık en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği ile temizlenmelidir.
    » Yurt berber ve kuaförlerinde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”ndeki uyarılar dikkate alınmalıdır.

    Asansörlerde Alınması Gereken Önlemler

    » Asansörlerin kullanımı sınırlandırılmalıdır.
    » Kapasitesinin üçte biri sayıda kişinin binmesine izin verilmeli ve bu sayı asansör girişinde belirtilmelidir.
    » Asansör içerisinde sosyal mesafeyi korumak amacıyla kişilerin durması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.

    Öğrencilere Yönelik Önlemler

    » Öğrencilerin COVID-19’a yönelik yurt girişinin görünür bir yere asılmış olan ve içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okumaları sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi şikayetleri olan, COVID-19 tanısı alan ve temaslısı olan öğrencilerin yurda girişlerine izin verilmemelidir.
    » Öğrenciler yurtta kaldıkları süre içerisinde aynı odada, aynı öğrencilerle kalmaları sağlanmalı, oda değişikliği yapılmamalıdır. Oda değişikliği zorunlu ise odalardaki eşyalar temizlendikten sonra yapılmalıdır.
    » Öğrenciler, arkadaşları ve çalışanlar ile aralarında sosyal mesafeyi sağlamaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Öğrencilerin yurt içinde ortak alanlarda kurallara uygun maske takması sağlanmalıdır.
    » Öğrenciler yurda girdiklerinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Öğrenciler, yurt içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere dokunmamalıdır. Sık sık eller su ve sabunla yıkanmalı veya el antiseptiği kullanmalıdırlar.
    » Ellerle yüz, göz, ağız ve buruna dokunulmamalıdır.
    » Öğrencilerin yurt içi ortak kullanım alanlarında mümkün olduğu kadar kısa süre kalması sağlanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı belirtileri olan / gelişen, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olan çalışanlar tıbbi maske takılarak, COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Çalışanların tümünün kuralına uygun maske takması sağlanmalıdır. Maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmelidir.
    » Öğrenciler ile 1 metreden yakın ve 15 dakikadan uzun temas olasılığı olan personelin yüz koruyucu kullanması sağlanmalıdır. Yüz koruyucu %70’lik alkol ile silinerek tekrar kullanılabilir.
    » Çalışanların el hijyenine dikkat etmelerini sağlanmalıdır. Bunun için, eller sık sık en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği ile temizlenmelidir. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personelin dinlenme alanlarında sosyal mesafenin korunması ve maske takılmasının sürdürülmesi sağlanmalıdır. Yemek yerken ya da çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için, bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Güvenlik Görevlilerine Yönelik Önlemler

    » Yurda girişte görev yapan güvenlik görevlileri ile kuruma giriş yapanlar arasında en az 1 metre mesafeyi sağlayacak şekilde düzenleme yapılmalıdır. Görevliler tıbbi maske takmalıdır. Bir metreden daha yakın temas söz konusuysa tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanılmalıdır.
    » Güvenlik görevlisinin aktif olarak görevini yaptığı süre boyunca kesintisiz olarak maskesini kullanması gerekmektedir. Maskeler nemlendikçe ve kirlendikçe yenileri ile değiştirilmelidir.
    » Yalancı güven hissi oluşturarak COVID-19 bulaşma riskini arttırabileceği için güvenlik görevlileri eldiven kullanmamalıdır.
    » Maskelerin takılması ve çıkartılması sonrasında her seferinde uygun el hijyeni sağlanmalıdır. Eller en az 20 saniye su ve sabunla yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Görevlinin dinlenmek üzere yerinden ayrılması halinde (çay, yemek vb.) kullanılan maske çıkartılmalı ve uygun şekilde çift poşetlenerek atılmalıdır.

    Yurtlarda Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » Odalar ve diğer kapalı alanlardaki pencereler günlük rutin temizlik esnasında açık olmalı ve temizlik sonrası en az 1 saat havalandırılmalıdır.
    » Yurtlarda her gün odaların ve ortak kullanım alanlarının düzenli olarak temizliği yapılmalıdır.
    » Oda temizliğini yapacak kişinin ellerini yıkadıktan sonra eldiven giymesi ve temizliği eldivenle yapması gereklidir. Her oda temizliğinden sonra eldiven çıkartılmalı eller uygun şekilde yıkanmalı ve bir sonraki oda temizliğinden önce yeni eldiven giyilmelidir.
    » Yurtlarda özellikle sık dokunulan yüzeylerin (merdiven kolları, kapı kolları, asansör düğmeleri, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilen, dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen dezenfektanlardır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon, fotokopi makinaları ve diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Kullanılan dezenfektanlar Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış olmalıdır.
    » Yurtlarda dezenfeksiyon için ULV, ozon ve püskürtmeli dezenfeksiyon uygulaması gibi yöntemler kullanılmamalıdır.
    » Bardak ve tabak gibi ortak kullanılan eşyalar her kullanım sonrasında su ve deterjanla yıkanmalı ve kullanımına kadar temiz bir ortamda saklanmalıdır.
    » Yatakhanelerde bulunan tekstil (nevresim, çarşaf, havlu vb.) ürünleri katlanarak bohçalanmalı, bu işlem sırasında toz ve partikül oluşumuna izin vermeyecek (çırpma ve silkeleme yapılmamalıdır) şekilde toplanmalıdır.
    » Çarşaf ve havlu gibi tekstil ürünleri ise en az 60 oC’de deterjan ile çamaşır makinesinde yıkanmalıdır.
    » Halı, koltuk gibi yüzeyler su ve deterjanla silinebilir veya toz kaldırmayacak özelliğe sahip makineler ile yıkanabilir. Bu amaçla sıcak buhar da uygulanabilir.
    » Mescitte bulunan halılar su ve deterjanla temizlenmeli, varsa abdest alınan yerlerin temizliğine dikkat edilmelidir. Abdest alınan yerlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır. Mescitler havalandırılmalıdır.
    » Spor salonu, düzenli aralıklar temizlenmelidir.
    » Yemek hazırlama, sunma, satış alanlarının temizliği her kullanımdan sonra özen gösterilerek yapılmalıdır.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin en az 60 oC’de yıkanması önerilir. Paspas başlıkları su içerisinde bekletilmemelidir.
    » Temizlik ürünleri üretici firma önerilerine göre kullanılmalıdır. Kullanıldıktan sonra yeterli havalandırma sağlanmalıdır.
    » Çöpler günlük olarak ve güvenli bir şekilde atılmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanmalıdır. Tuvaletlerde tek kullanımlık kâğıt havlu kullanılmalı, hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Yurtlarda kapı ve pencereler açılarak sık havalandırma sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan yurtlarda etkin şekilde ve dış ortamdan havalandırma sağlanmalıdır. Havalandırma sisteminin filtrelerinin kontrolleri ve değişimleri düzenli yapılmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri dışındaki klima sistemleri ve vantilatör kullanılmamalıdır.
    » Yurtlarda dinlenme alanları ve iş yeri tuvalet pencereleri açık tutulmalıdır.
    » Yurtlarda UV cihazı ile ortam dezenfeksiyonuna gerek yoktur.

  61. 61) Covid-19 Kapsamında Tekne, Yatlar Gibi Gezi Tekneleri (Gezinti / Tenezzüh), Turistik Amaçlı Deniz Araçları ve Turistik Amaçlı Olta Balıkçılığında Alınması Gereken Önlemler

    Ülkemizde COVID-19 salgınının yayılmasının önlenmesine yönelik tedbirler kapsamında tekne, yat, şilep, yelkenli vb. deniz araçlarının ve bu araçlara ilişkin tesislerin kullanılmasına yönelik önlemler aşağıda yer almaktadır;

    Deniz Turizmine Hizmet Eden Tesislerde Alınması Gereken Önlemler

    » Deniz turizmi hizmetleri randevulu olarak verilmelidir.
    » Misafirlerin tesis alanlarına maskeli olarak girmeleri ve tesis içerisinde maskeli olmaları sağlanmalıdır.
    » Girişte el dezenfektanı bulundurulmalı ve tesise giren her misafirin el antiseptiğini kullanması sağlanmalıdır.
    » Tesislerde uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendir görünür bir yere asılmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan misafirlerin girmemeleri uyarısı yer almalıdır. Misafirlerin kuralları bildiğinden emin olunmalıdır.
    » Bütün misafir kullanım alanlarda (bekleme, dinlenme vb.) en az 1 metre mesafeye uyacak şekilde düzenleme yapılmalı, ihtiyaç olan yerlerde zemine ve oturma alanlarına işaretlemeler yapılmalıdır.
    » Deniz turizmi tesisi bünyesinde bulunan asansörlerin sosyal mesafe kurallarına uygun kullanımına ilişkin asansör içi yer işaretleri ve yazılı bilgilendirme yapılır.
    » İşletme dışında veya içerisinde sıra beklenmesi gereken her yerde sosyal mesafe işaretlemeleri yapılır.
    » Yatçı kabul alanları ve yatçıların bir arada bulunmalarını sağlayan sosyal tesisler, dinlenme salonları, satış üniteleri, tüm açık alan düzenlemeleri, toplantı salonları, eğlence mekanları, akaryakıt istasyonları, emanet ve malzeme depolarının bulunduğu alanlar, açık spor alanları, havuz çevresi ve kıyıda bulunan gölgelikler/şezlong gurupları, çamaşır yıkama ve kuru temizleme hizmet alanları, yat çekek alanı, bakım onarım üniteleri, duş ve tuvalet alanları dahil tüm genel kullanım alanları sosyal mesafe planına uygun olarak düzenlenir ve gerekli hijyen kurallarına uyulur; bu alanlarda sosyal mesafeye ilişkin gerekli önlemler alınır, işaretlemeler yapılır ve plana uygun kapasiteden fazla misafir kabul edilmez.
    » Çocuk Kulübü Üniteleri T.C. Sağlık Bakanlığının “COVID-19 Kapsamında Kreşler ve Çocuk Bakım Evlerinde Uyulacak Tedbirler” rehberindeki kurallar uygulanır.
    » Bütün bu alanlarda, T.C Sağlık Bakanlığı tarafından benzer sektörler için yayınlanmış COVID-19 Çalışma Rehberi kurallarına uyulur. (Örneğin yeme içme alanları, havuzlar, hamam, sauna ve spalar, spor tesisleri, akaryakıt istasyonları, kuru temizlemeler vb. için yayınlanmış rehberler)

    Tesislerde ve Deniz Araçlarında Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu, Havalandırılması

    » Tesislerde ve deniz araçlarında her gün düzenli olarak temizlik yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir.
    » Temizlikte özellikle sık dokunulan yüzeylerin (merdiven tırabzanları, korkuluk, kapı kolları, masa yüzeyleri, tutunma yerleri vb.) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya 1/2 çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı dijital aletler, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin 60 oC’de yıkanması önerilir.
    » Duş yerleri ve tuvaletlerde sosyal mesafe kuralına dikkat edilmelidir. Soyunma kabinlerinin kullanımında sosyal mesafeye dikkat edilmeli kabinler her kullanımdan sonra dezenfekte edilmelidir. Havlu vb. malzemeler kişiye özel olmalıdır.
    » Duş ve tuvaletler sık aralıklarla mümkünse her kullanımdan sonra dezenfekte edilecek şekilde planlama yapılmalıdır.
    » Tuvalet ve lavabolardasu, sıvı sabun, tuvalet kâğıdı, kâğıt havlu ve çöp kutusu bulundurulmalıdır.
    » Duş, kabin, tuvalet vb. alanların kapı ve pencereleri açılarak sık sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır. Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Dış ortamdan temiz hava alan havalandırma sistemleri kullanılmalı, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Vantilatör kullanılmamalıdır. Klimalarla ilgili yayınlanan/yayınlanacak COVID-19 sürecinde Klima Kullanımı ile İlgili Tedbirler Rehberine uyulmalıdır.
    » Kapalı alanlar, kamaralar sık sık havalandırılmalıdır.
    » Kullanıcılar ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.

    Tesislerde ve Deniz Araçlarında Personele Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan COVID-19 hastası veya temaslısı olan personel çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
    » Hizmet verirken en az 1 metre olan sosyal mesafe kuralına uyulmalıdır.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Eldivenin doğru kullanılmaması COVID-19 bulaşma riskini artırabileceğinden çalışanlar kart, para veya fiş alırken teması önlemek için eldiven kullanmamalıdır. Ellerin yıkanması veya el antiseptiği kullanılması yeterli olacaktır.» Çalışan personel dinlenme alanlarında 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve çalışanlar maske takmayı sürdürmelidir. Ortak yeme içme ünitelerinde sosyal mesafe kurallarına uygun olarak masa ve sandalyeler düzenlenerek bu alanların kapasitesi belirlenmeli ve belirlenen kapasite kadar personelin aynı anda kullanımı sağlanmalıdır.
    » Cankurtaranların veya cankurtaran görevi yapacak eğitimli personelin olması durumunda bu kişiler için mutlaka FFP2/N95 maske, eldiven, yüz koruyu bulundurulmalıdır.
    » Resüsitasyon (canlandırma) işlemi için gerekenler suni solunum maskesi, balon ventilasyon bulundurulmalıdır.
    » Canlandırma ve ilkyardım işlemleri 1 metreden yakın temas gerektiren ve aerosol oluşturan işlemler olması nedeniyle bu işlemi yapanlar mutlaka FFP2/N95 maske kullanmalı, ayrıca eldiven ve yüz koruyucu kullanmalıdır.
    » İhtiyaç halinde canlandırma işlemi sırasında suni solunum maskesi ve balon ventilasyon kullanılmalı, ağızdan ağıza solunum tercih edilmemelidir.

    Turistik Amaçlı Tekne, Yatlar Gibi Küçük Gezi Teknelerinde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Tekneler randevu sistemi ile çalışmalıdır. COVID-19 temaslı takibinin yapılabilmesi için yolcuların isimleri, iletişim bilgileri (otel müşterileri için otel isimleri), giriş/çıkış zamanları kaydedilmelidir. Kayıtlar en az 14 gün saklanmalıdır.
    » Tekneye binecek her grup öncesinde genel temizlik yapmalı el ve vücutla teması yoğun olan yüzeyler (koltuklar, kapı kolları, wc’ler, el tutma noktaları vb.) dezenfekte edilmelidir.
    » Deniz araçlarında uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendir görünür bir yere asılmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan misafirlerin girmemeleri uyarısı yer almalıdır. Misafirlerin kuralları bildiğinden emin olunmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan, COVID-19 vakası veya temaslısı teknelere alınmamalıdır. Tıbbi maske takılarak sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Tekne girişlerinde ve uygun yerlerde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalı, her misafirin tekneye girerken antiseptik kullanması sağlanmalıdır.

    » Giriş-çıkışlarda ve tekne içindeki alanlarda kişiler sıra ile sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalıdır. Gerekli yerlerde sosyal mesafe ile ilgili işaretler yapıştırılmalıdır. Oturma/bekleme/yeme-içme düzenlemeleri ile gölgelikler/şezlong gurupları gibi tüm genel kullanım alanları sosyal mesafe planına uygun olarak düzenlenir, sosyal mesafeye ilişkin gerekli önlemler alınır, işaretlemeler yapılır, bu plana uygun sayıda misafir kabul edilir ve kapasite bilgisi işletme girişinde görülebilir bir yere asılır.
    » Türk bayraklı ticari yatların faaliyetleri, turun kapalı grupla (aile, yakın akraba ve arkadaşlar) yapılması durumunda mevcut kapasiteleriyle, farklı grupların kabul edildiği araçlarda yolcu sayısı, tekne kapasitesinin en fazla yarısı kadar olmalıdır.
    » Aynı rezervasyona sahip grup ve ailelerin kabul edildiği özel deniz turizmi araçları ise sosyal mesafe planına uygun olarak mevcut kapasiteleri ile faaliyette bulunurlar. Misafirlerden tur sonunda konaklama tesisinde kalınması halinde buna ilişkin bilgiler alınır.
    » Oturma ve güneşlenme alanları arasında en az 1 metre mesafe olacak şekilde düzenleme yapılmalıdır. Oturma düzeni yüz yüze olmamalı, çapraz oturma tercih edilmelidir. Bireyler arasında olması gereken sosyal mesafeye (en az 1 metre) dikkat edilmelidir.
    » Sosyal mesafenin korunamayacağı eğlence organizasyonları yapılmamalıdır.
    » Mutfak alışverişi sonrası malzemeler temizlenerek mutfağa alınmalıdır.
    » Mutfak dışında aracın başka bir bölümünde mangal vb. yemek pişirme alanı oluşturulmamalıdır.
    » Yemek yerken ya da su/çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için mesafe en az 1 metre olacak şekilde oturma ve/veya yeme-içme düzenlemesi yapılmalıdır. Yemekler tercihen kumanya şeklinde verilmelidir. Yemek öncesinde ve sonrasında ellerin su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca yıkanması ve tek kullanımlık havlu ile ellerin kurulanması gibi kişisel hijyen kurallarının uygulanmasına imkan veren düzenlemeler yapılmalıdır. Baharat, kürdan, tuz, kaşık, çatal, bıçak, bardak vb. malzemelerin tek kullanımlık olacak şekilde sunulması sağlanmalıdır. Yemek hazırlanması ve dağıtımı sırasında kişisel hijyen kurallarına uyulmalı ve maske takılmalıdır.
    » Limanlarda deniz aracından iniliyorsa verilecek molalarda, maske takılmalı, el hijyeni ve sosyal mesafe kurallarına uyulmalıdır.
    » Turizm amaçlı su altı ve su üstü sportif faaliyetlerinde kullanılan tüp, denge yeleği, can yeleği ve benzeri ekipmanların faaliyet süresince sadece bir kişi tarafından kullanılması ve kullanıldıktan sonra dezenfekte edilmelidir.
    » Denizde bulunulan sürede ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri gelişen çalışanlar diğer personellerden ve varsa müşterilerden ayrı bir bölümde izolasyona alınmalı ve limana dönüldüğünde tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » COVID-19 şikayetleri olan, tanısı ve tedavisi tamamlanan veya temaslısı olan çalışanlar Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberindeki kurallara göre yönetilmelidir.

    Turistik Amaçlı Olta Balıkçılığında Alınması Gereken Önlemler

    » Malzeme tedariki sağlanan dükkanlara gidildiğinde maske, sosyal mesafe ve el hijyeni kurallarına uyulmalıdır.
    » Alınan malzemelere temas edildikten sonra ve çevre ile temas sonrası el hijyenine dikkat edilmeli, el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Balık tutarken ve diğer aktivitelerde kişiler arası en az bir metre olabilecek şekilde tekne/bot kapasitesi hesaplanarak kapasitenin üzerinde biniş yapılmamalıdır.
    » Aktivite gerçekleştirilirken de maske kullanımına dikkat edilmelidir. 

  62. 62) Covıd-19 Kapsamında Sergilerde Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonunun ana bulaşma yolu damlacık ve temas yoluyladır. Sergiler kapalı/açık alanda hizmet sunduklarından ve çalışma koşulları nedeniyle çalışanlarına ve ziyaretçilerine COVID-19 bulaşması açısından risk oluşturabilirler. Bu nedenle sergilerde, COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uyulmalıdır.

    Sergilerin girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve Serginin içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Sergilerin girişinde ve içerde el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    Sergilerde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Biletleme işlemlerinin tüm aşamaları olabildiğince online ortamda yapılabilecek şekilde düzenlenmelidir.
    » Online biletlerin sergi girişlerinde teması engellemeye yönelik barkod veya karekodlu olmasına önem verilmelidir.
    » Online biletleme esnasında organizasyonda alınacak COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme yapılmalıdır.
    » Bilet iptal talepleri online ortamda yapılabilmelidir.
    » Sergilere maske takılarak girilmeli, içeride de takılması sürdürülmelidir.
    » Sergi girişindeki personelin (bilet satışı yapan, güvenlik vb.) sosyal mesafeyi koruyamaması söz konusu ise tıbbi maskeye ek olarak yüz koruyucu da kullanmalıdır.
    » Sergi çalışanları ve ziyaretçilerinden ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan, COVID-19 tanısı alan ve temaslısı olanlar içeriye alınmamalı, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Ziyaretçi sayısı gözetilerek, mümkünse yığılmaya neden olmayacak sayıda giriş ve çıkış kapısı açılmalıdır. Giriş ve çıkışlar için ayrı kapılar kullanılmalı, mümkün değilse aynı kapı şeritle ayrılmalıdır, zeminde tek yönlü gidiş geliş işaretleri konulmalıdır. Giriş ve çıkışlar kişilerin birbirleriyle temasını engelleyecek şekilde düzenlenmelidir. Sergi içinde belirtilen yönlerde hareket edilmelidir.
    » Sergi giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Sergiler 4 metrekareye bir kişi düşecek şekilde personel ve ziyaretçi planlaması yapılmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmelidir.
    » Ziyaretçiler sergi alanında su haricinde içecek ve yiyecek tüketmesine izin verilmemelidir.
    » Ziyaretçilerden tercihen temassız ödeme yapmaları istenmelidir.
    » Sergi yerlerinde bulunan restoran, kafeteryalar ve kantinlerde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan restoran, kafeterya ve kantinlerle ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır.
    » Sergi yerlerinin içinde bulunan ofislerde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan ofislerde alınacak korunma önlemleri ile ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır.

    Sergi Ziyaretçilerine Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    » Sergi ziyaretçileri mümkün olduğu kadar randevu ile gitmeli ve randevu saatine uymalıdır.
    » İçeriye girmeden görünür bir yere asılmış olan COVID-19 için uyulması gereken kuralları okunmalı ve bu kurallara uyulmalıdır.
    » Ziyaretçi sergiye girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Diğer ziyaretçiler ve çalışanlar ile aradaki sosyal (en az 1 metre) mesafe korunmalıdır.
    » Sergiye girmeden önce uygun şekilde maske takılmalıdır. Bu tip yerlerde ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. Serginin içinde ve bölümlerinde maske çıkarılmamalıdır.
    » Sergi alanında sergilenen ürünlere dokunulmamalıdır.

    Çalışanlara Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    » Çalışanların COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan çalışanlar tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » COVID-19 tanısı alan ve tedavisi tamamlanan çalışanlar Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberindeki kurallara göre yönetilmelidir.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/ kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.

    Sergilerde Ortam Düzenlenmesi, Temizlenmesi, Dezenfeksiyonu, Havalandırılması

    » Sergilerin her gün düzenli olarak temizliği yapılmalıdır. Sık kullanılan alan ve malzemeler daha sık temizlenmelidir.
    » Sergilerin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (tezgahlar, kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri, bilgisayar malzemeleri) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Sergi kullanıcıları ödeme terminalini kullanır ve dokunurlarsa hemen arkasından %70’lik alkol ile temizlenmelidir.
    » Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir.

    » Temizlik bezleri kullanım alanına göre ayrılmalı ve her kullanım sonrası uygun şekilde temizlenmelidir. Yıkanabilen, tekrar kullanılan temizlik malzemelerinin en az 60 oC’de yıkanması önerilir.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki bataryalar ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan kapalı sergi yerlerinin havalandırması temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klimalar ve vantilatör kullanılmamalıdır.
    » Kapalı sergi yerleri sık sık havalandırılmalıdır.

  63. 63) Covıd-19 Kapsamında Sinema, Tiyatro ve Diğer Kültürel Etkinliklerle İlgili Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19 enfeksiyonunun temel bulaşma yolu damlacık ve temas yoludur. Sinema, tiyatro ve diğer kültürel etkinlikler çalışma koşulları nedeniyle personele ve izleyicilere COVID-19 bulaşması açısından risk oluşturabilirler. Bu nedenle sinema, tiyatro ve diğer kültürel etkinliklerin yapıldığı yerlerde COVID-19 kapsamında aşağıdaki kurallara uyulmalıdır.

    Sinema, tiyatro ve diğer kültürel etkinliklerin yapıldığı yerlerin girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve içeride uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Girişlerde ve içeride el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    Genel Önlemler

    » Sinema, tiyatro ve diğer kültürel etkinliklerde personel ve izleyicilerden ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan, COVID-19 tanısı alan ve temaslısı olanlar içeriye alınmamalı, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmeli, girişte bu koşulları anlatan bir afiş asılmalıdır.
    » Biletleme işlemlerinin tüm aşamaları mümkün olduğunca online ortamda yapılabilecek şekilde düzenlenmelidir. Online biletlerin etkinlik yerinin girişlerinde teması engellemeye yönelik barkod veya karekodlu olmasına önem verilmelidir.
    » Online biletleme esnasında organizasyonda alınacak COVID-19 önlemleri ile ilgili bilgilendirme yapılmalıdır.
    » Bilet iptal talepleri online ortamda yapılabilmelidir.
    » Gişeler, gösteri alanlarının girişi, bekleme alanlarının ulaşılabilir yerlerinde el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. Doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli, üzerine ekleme yapılmamalı ve boşalanı yenisi ile değiştirilmelidir.
    » Gişe sırasında kalabalık oluşmasını engellemek için, şeritlerle tek kişilik sıralar oluşturulmalı, her sıra arasına da en az 1 metre mesafe koyulmalıdır. Gereken yerlerde zemine aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleri yerleştirilmelidir.
    » Yapılacak ödemelerde mümkün olduğunca nakit ödemeden kaçınılmalı,
    kartla temassız ödeme tercih edilmelidir.

    » Giriş ve çıkışlar kişilerin birbirleriyle temasını engelleyecek şekilde
    düzenlenmelidir. Sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı,
    girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken
    alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle
    belirlenmelidir.
    » Giriş ve çıkışlar için ayrı kapılar kullanılmalı, mümkün değilse aynı kapı
    şeritle ayrılmalıdır, zeminde tek yönlü gidiş-geliş işaretleri konulmalıdır.
    » Girişlerde güvenlik nedenli elle üst ve çanta aramalarından kaçınılmalı,
    güvenlik aramalarında uygun cihazlar (x-ray cihazı, el dedektörü- metal
    dedektörler) kullanılmalı, olabildiğince yakın temastan kaçınılmalıdır.
    Güvenlik görevlilerinin yüz yüze temas olasılığını azaltmak için camlı
    kabinlerde bulunmaları önerilir. Böyle bir imkan yoksa, giriş yapanlarla
    güvenlik görevlileri arasında en az 1 metre mesafeyi sağlayacak şekilde
    düzenleme yapılmalıdır. 1 metreden uzak durulacaksa sadece tıbbi maske
    yeterlidir. Güvenlik görevlileri üst araması yapıyorsa tıbbi maskeye ek olarak yüz koruyucu kullanmalıdır.
    » Girişlerde personelin (bilet satışı yapan vb.) en az 1 metre sosyal mesafeyi
    koruyamaması halinde tıbbi maskeye ek olarak yüz koruyucu kullanması
    sağlanmalıdır.
    » Giriş ve çıkışlarda, seanslar ve izleyici sayısı gözönüne alınarak, kalabalık
    oluşmaması için önlemler alınmalı, mümkünse ilave giriş ve çıkış kapısı
    açılmalıdır.
    » Otoparklarda kalabalık oluşturmayacak şekilde önlemler alınmalıdır.
    » Girişlerde sosyal mesafe, maske takma, el hijyeni, izleyici alanlarının
    düzenlenmesi ve gösteri alanların boşaltılması konularında anonslar
    yapılmalıdır.
    » Birden fazla salon bulunan sinemalarda kalabalığı önlemek için seans
    başlangıç ve bitişleri ile film araları birbirinden farklı zamanlarda olacak
    şekilde planlanmalıdır.
    » Sinema, tiyatro ve diğer kültürel etkinliklerin yapıldığı yerlere maske
    takılarak girilmeli, içeride de takılması sürdürülmelidir. Bu tip yerlerde ve
    genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken
    bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır. İki yaş üstü çocukların da
    kendilerine uygun maske takmaları sağlanmalıdır.
    » İzleyici koltuklarında oturma düzenlemeleri yapılmalıdır. Seyirci koltuklarında kişiler arası her yönden bir koltuk boşluk bırakılarak salon
    kapasitesi %60’ı aşmamak kaydıyla sosyal mesafe planına uygun oturum
    düzeni sağlanır.
    » İzleyicilerin salon içerisinde su haricinde içecek ve yiyecek tüketmesine
    izin verilmesi durumunda yeme-içme sırasında maske çıkarılacağından
    izleyiciler arası sosyal mesafenin her yönden (sağ-sol, ön-arka) en az 1.5
    metre veya 2 koltuk boş bırakılarak artırılması sağlanmalıdır.
    » Kapalı alanda 8 metrekareye, açık alanda ise 4 metrekareye bir kişi düşecek şekilde personel ve izleyici sayısı planlanmalı, içeriye alınması gereken kişi sayısı buna göre düzenlenmelidir.
    » Gösteri bekleme alanı ve bekleme salonu gibi alanlarda içeride kalabalık
    oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini engelleyecek
    basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Bu, kapının her iki tarafından
    tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir. Sorumlu bir personel ayrılarak bu kuralların uygulanması denetlenmelidir.
    » Büfelerde müşterilerin yiyeceklere dokunmasını engellemek için açıkta
    yiyecek bulundurulmamalıdır.
    » Sinema, tiyatro ve diğer kültürel etkinliklerin yapıldığı yerlerde bulunan
    restoran, kafeteryalar ve kantinlerde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan restoran, kafeterya ve kantinlerle ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/salgin-yonetimi-ve-calisma-rehberi.html
    » Sinema, tiyatro ve diğer kültürel etkinliklerin yapıldığı yerlerde bulunan
    ofislerde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan ofislerde alınacak korunma önlemleri ile ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/salgin-yonetimi-vecalisma-rehberi.html
    » Açık havada yapılan gösterilerde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan
    “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan konserlerde alınacak
    korunma önlemleri ile ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır. https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/salgin-yonetimi-ve-calisma-rehberi.html
    » Araç içinden izlenen açık hava sinema gösterilerinde araç dışına çıkılmamalı, yiyecek içecek servisleri araca yapılmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    » Personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Personel içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi
    belirtileri olanlara tıbbi maske takılarak izole edilmeli, ilgili sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » COVID-19 belirtileri gösteren (ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan), COVID-19 tanısı alan ya da COVID-19 temaslısı olan personel çalıştırılmamalı, personelin tekrar işe başlaması sürecinde İl Sağlık Müdürlüğü tarafından Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberindeki kurallara göre yönetilmelidir (https://covid19bilgi.saglik.gov.tr/tr/).
    » Personelin tamamı kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmelidir. Yeni maske takılırken el antiseptiği  kullanılmalıdır.
    » Kişiler arası en az 1 metre sosyal mesafe korunmalıdır. Gişe görevlisi, bilet
    satışından sorumlu eleman, büfe personeli maske takmalı, 1 metreden
    yakın temas olasılığı olan personel tıbbi maske ve ek olarak yüz koruyucu
    da kullanmalıdır.
    » Personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak
    için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun
    olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun
    kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Personel, dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı
    ve maske takmayı sürdürmelidir.
    » Personellere yemek sağlanıyorsa tek kişilik paketler halinde dağıtılması
    sağlanmalıdır.
    » Personellerin iş yerlerinde kullandıkları iş kıyafetleri günlük olarak
    değiştirilmeli ve uygun şartlarda (en az 600C de çamaşır makinesinde)
    düzenli olarak yıkanmalıdır.

    Kulis Olması Durumunda Alınması Gereken Önlemler

    » Ziyaretçi ya da hediye kabul edilmemelidir.
    » El antiseptiği bulundurulmalı ve doluluk durumu sık sık kontrol edilmelidir.
    » Zorunlu haller dışında sanatçı ve görevlilerin maske takması sağlanmalıdır. » Kostüm, makyaj işlemleri gibi hazırlık alanlarında, işlem yapılacak kişiye 1 metreden yakın temasta bulunacak kişiler maske, yüz koruyucu/gözlük kullanmalıdır.
    » Kuliste damlacık bulaşmasını arttırabileceğinden yüksek sesle konuşulmamalıdır.
    » Klima ve vantilatör kullanılmamalıdır.
    » Kulisler pencereler açılarak sık sık havalandırılmalıdır.

    İzleyicilere Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    » İzleyiciler COVID-19 kapsamında alınan kurallara uymalıdır.
    » İzleyicilerin gösteri alanlarının girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması sağlanmalıdır.
    » İzleyiciler alana girerken maske takmalı ve gösterim süresince maskelerini çıkarmamalıdır.
    » İzleyicilerin sanatçıyla fotoğraf çekilmeleri yasaklanmalı, bu durum bilet satışı esnasında ilan edilmeli, gösteri başlarken ve gösteri sonunda sosyal mesafenin ihlaline sebep olacak davranışlardan kaçınılmalıdır.
    » İzleyicilerin gösteri alanlarına girişte uygun sırayla (en az 1 metre mesafeyle) sıra olmaları ve içeriye teker teker girmeleri sağlanmalıdır.
    » İzleyiciler, diğer izleyiciler ve personel ile aralarındaki sosyal mesafeyi korumaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » İzleyiciler, gösteri alanlarının içinde mümkün olduğu kadar yüzeylere dokunmamalıdır. Dokunulduğunda el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanılmalıdır.
    » İzleyicilere el yıkama, maske kullanımı ve sosyal mesafe ile ilgili bilgi ve alışkanlık kazandıracak videolar gösteri öncesinde ve aralarda sinevizyonla ve/veya küçük sunumlarla sunulmalıdır.

    Ortamların Düzenlenmesi, Temizlenmesi ve Havalandırılmasına Yönelik Önlemler

    » Ortamların her gün düzenli olarak temizlenmesi sağlanmalıdır.
    » Ortamların temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (koltuk kolçakları, kapı kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri vb.) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı yazar kasa, bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Ödeme terminali %70’lik alkol ile sık sık dezenfekte edilmelidir.
    » Ortamların kapı ve pencereleri açılarak yeterli hava dolaşımı sağlanacak
    şekilde sık sık havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri bulunan iş yerlerinin havalandırması doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Salon klimaları ve vantilatörler kullanılmamalıdır.
    » Tuvaletlere el yıkama ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu ve tuvalet kağıdı konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır.
    Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki bataryalar ve sabunluklar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.

  64. 64) Covıd-19 Kapsamında İlkyardım Eğitimlerinde Alınması Gereken Önlemler

    İlkyardım eğitimleri İlkyardım Yönetmeliği (2015) gereği kuramsal ve uygulamalı olarak yapılmaktadır. Kursiyerler ve eğitmenlerin özellikle uygulamalar sırasında bir metreden daha yakın, 15 dakikadan daha uzun “yakın temas”ta olmaları gerekmektedir. Uygulama eğitimlerinde kullanılan ilkyardım maketlerinin sayısının katılımcı sayısından az olması nedeniyle hem eğitimciler hem de katılımcılar ilkyardım uygulamalarını maket üzerinde sırayla yapmaktadır. İlkyardım eğitimleri yakın temas olması ve eğitim araç gereçlerinin ortak kullanımı nedeniyle COVID-19 bulaşması açısından risklidir.

    COVID-19 Pandemi sürecinde ilkyardım eğitimlerinde yüz yüze eğitim etkinlikleri olabildiğince azaltılmalı, kuramsal dersler çevrimiçi (online) olarak yapılmalıdır. Kuramsal eğitimlerini çevrimiçi tamamlayan kursiyerler uygulama eğitimine alınmalıdır. İlkyardım uygulamaları öncelikle videolar ile gösterilmeli, gösterim sırasında tüm uygulama basamakları vurgulanmalı, böylelikle maket üzerinde gösterim ve uygulama süreleri kısaltılmalıdır. Taşıma, tespit vb uygulamalarda maketler kullanılmalı, kursiyerler birbirleri üzerinde taşıma, tespit vb uygulama yapmamalıdır.

    İlk Yardım Eğitim Merkezlerinde Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Eğitim merkezinde COVID-19’dan sorumlu yetkili bir personel görevlendirilmelidir.
    » Eğitim merkezi girişine ve salonlara görünür yerlere COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve içeride uyulması gereken kurallar) asılmalıdır.
    » Eğitim merkezi girişinde her gün eğitmenler dâhil olmak üzere eğitim merkezinde çalışanlar ve kursiyerlerin ateş ölçümü yapılmalı ve kayıt altına alınmalıdır. Ateş ölçen personel tıbbi maske ve yüz koruyucu kullanmalıdır. Ateşi 38oC’dan yüksek olanlarla öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan / gelişen, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olanlar içeri alınmamalı, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Eğitim salonlarında kursiyer ve eğitmen sayısı en az 4 metrekareye bir kişi düşecek şekilde planlanmalıdır. Örneğin; eğitim salonu 40 metrekare ise 40/4=10 kişi (eğitmen ve kursiyerler dahil) olacak şekilde hesaplanmalıdır.
    » Eğitim merkezinde eğitmenler, kursiyerler ve çalışanlar en az 1 metrelik sosyal mesafeye dikkat etmelidir. Ders aralarında dinlenme alanlarında
    sosyal mesafe korunmalı ve maske takılmaya devam edilmelidir. Dinlenme
    alanlarında koltuk sayısı, kişiler arası sosyal mesafeyi koruyacak şekilde
    (örneğin koltuk sayıları azaltılmalı, birer koltuk atlanarak oturtulmalı)
    düzenlenmelidir.
    » Eğitim merkezine gelen kişiler (eğitmen, kursiyer, diğer çalışanlar ve
    malzeme getirenler vb.) kuralına uygun ağız ve burnu tamamen kapatacak
    şekilde maske takmalıdır. Eğitmenlerde dâhil olmak üzere eğitim
    merkezindeki çalışanlar ve kursiyerler merkezde bulundukları tüm süre
    ve süreçlerde maske takmalıdır. Maske nemlendikçe ya da kirlendikçe
    değiştirilmelidir. Yeni maske takılırken ve sonrasında el antiseptiği
    kullanılmalıdır. Kullanılmış maskeler kapaklı çöp kutularına atılmalıdır.
    Eğitim merkezinde yeterli sayıda yedek maske bulundurulmalıdır.
    » Eğitim merkezine girişte ve eğitim salonlarında el antiseptiği veya en az
    %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. Doluluk durumu belirli
    aralıklarla kontrol edilmeli, üzerine ekleme yapılmamalı ve boşalanı yenisi
    ile değiştirilmelidir.
    » Eğitim merkezinde eğitmenler, kursiyerler ve çalışanların el hijyenine
    dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.

    İlk Yardım Eğitimleri Sırasında Alınması Gereken Önlemler

    » Eğitim salonlarında kursiyerlerin oturum planı sosyal mesafe en az 1 metre olacak şekilde yapılmalıdır. Kursiyerler yüz yüze gelecek şekilde karşılıklı oturmamalıdır.
    » Eğitimin ilk dersinde COVID-19’dan sorumlu yetkili tarafından eğitim
    süresince COVID-19’dan korunma konusunda bilgi verilmeli, merkezde
    uyulması gereken kurallar anlatılmalıdır.
    » Dersler sırasında eğitmenler ve kursiyerler arasında en az 1 metre mesafe
    korunmalı ve maske takılmalıdır.
    » Temaslı takibi için sınıflarda aynı kursiyerin aynı yerde oturması sağlanmalıdır.
    » Damlacık oluşturması COVID-19 bulaşmasını arttıracağından sınıf içinde
    yüksek sesle aktivite yapılmamalıdır.

    » Kursiyerler gün boyu aynı sınıflarda ders görmeli, sınıf değişikliği yapılmamalıdır. Değişiklik zorunlu ise sınıflar her kullanım sonrası
    havalandırılmalı, temizlik ve dezenfeksiyonu yapılmalıdır.
    » Kursiyerlerin günlük grup etkinliklerinde hep aynı grup ile etkinliğin
    yapılması sağlanmalıdır.
    » Ders araları en az 15 dakika olmalı ve bu süreçte sınıf pencere ve kapı
    açılarak havalandırılmalıdır. Birden fazla sınıf bulunması durumunda
    dinlenme alanında kalabalık oluşmaması için ders araları sınıflar sıraya
    konularak düzenlenmelidir.
    » Uygulamalar süresince kursiyer ve eğitmenler eldiven takmalı, her
    uygulama sonunda eldivenler değiştirilmeli, her uygulamada el antiseptiği
    kullanılmalıdır.
    » Uygulamalar sırasında 1 metreden yakın temas olasılığı varsa kişisel
    koruyucu ekipmanların kullanılması sağlanmalıdır. Tıbbi maskeye ek olarak gözlük/yüz koruyucu da kullanılmalıdır. Bu ekipmanlar kişiye özeldir. Önce maske sonra gözlük/yüz koruyucu takılır, çıkarılırken önce gözlük/ yüz koruyucu ve en son maske çıkarılır. Bu kişisel koruyucu ekipmanlar, yakın temas gereken uygulama boyunca kesintisiz olarak kullanılmalıdır. Maskeler nemlendikçe ve kirlendikçe yenileri ile değiştirilmelidir. Kullanılmış maskeler kapaklı çöp kutularına atılmalıdır. Kişisel koruyucu ekipmanların giyilmesi ve çıkartılması sonrasında her seferinde uygun el hijyeni sağlanmalıdır. Eller en az 20 saniye su ve sabunla yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Maket başında uygulamalar yalnızca eğitmen ve bir kursiyer şeklinde
    yapılmalıdır. Sosyal mesafe kuralına pratik uygulamalar sırasında da
    uyulmalıdır. Uygulamalar sırasında maske çıkarılması gerekiyor ise önce
    eğitmen maskesini çıkararak uygulamayı yapmalı, tekrar maskesini takmalı
    sonrasında kursiyer maskesini çıkararak uygulamayı yapmalıdır. Aynı anda
    eğitmen ve kursiyerin maskesiz olduğu yakın temasa izin verilmemelidir.
    » Maket başı uygulama sonrası maketler %70’lik alkolle silinerek
    dezenfeksiyonu sağlanmalıdır. Alkol uygulaması sonrası en az 1 dakika
    beklenmelidir.
    » Eğitim merkezinde COVID-19 vakası olması durumunda o sınıf/salon
    boşaltılmalı, 24 saat süreyle havalandırılmalı ve boş tutulması sağlanmalıdır. Bunun sonrasında temizliği yapılmalıdır. Salon temizliğini yapacak kişi tıbbi maske, forma ya da tek kullanımlık önlük, yüz koruyucu ve eldiven kullanmalıdır; temizlik görevlisi ellerini yıkadıktan sonra eldiven giymeli ve temizliği eldivenli ellerle yapmalıdır.
    » Kursiyerlere çay kahve ikramı karton bardaklarla yapılmalı, su ikramı ise
    tek kullanımlık şişe veya tek kullanımlık bardak su ile yapılmalıdır. Kişiler
    içeceklerini çay ocağından kendileri almamalıdır. Servis personeli, servis
    esnasında sosyal mesafeyi korumalı ve temastan kaçınmalıdır.
    » Eğitim merkezinde çay ocağı ve mutfak olması durumunda mutfak, çay
    ocağı ve servis alanları COVID-19 kapsamında Sağlık Bakanlığı tarafından
    kafe ve restoranlar için hazırlanan kurallara göre düzenlenmelidir.

    Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırması

    » Eğitim başlamadan önce merkezin temizliği günlük olarak yapılmalıdır.
    Ancak, sık kullanılan alanlar daha sık temizlenmelidir.
    » Eğitim merkezinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (kapı
    kolları, telefon ahizeleri, masa yüzeyleri, eğitim araç gereçleri, ilkyardım
    maketleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla
    temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım
    küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9)
    kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı
    yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır. Klor bileşiklerinin
    uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri %
    70’lik alkolle silerek dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
    » İlkyardım eğitim ekipmanları ve aletleri düzenli olarak temizlenmeli, %70’lik alkol ile silinmeli, 1 dakika beklendikten sonra kullanılmalıdır.
    » Maketlerin gün sonunda temizliği ve dezenfeksiyonu üretici firmalarının
    önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
    » Tuvaletlere el yıkama ile ilgili bilgilendirici afişler asılmalıdır
    » Tuvalet temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Merkezin tuvalet ve lavabolarında sıvı el sabunu, kağıt havlu, tuvalet kağıdı bulundurulmalı ve bu bölümlerin temizliğinin periyodik olarak yapılması sağlanmalıdır. Tuvaletlerde kullanılan bataryalar, sabunluklar ve kağıt havluluklar mümkünse fotoselli olmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Eğitim merkezi, eğitim salonları pencereler açılarak düzenli bir şekilde sık
    sık havalandırılmalıdır. Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100 doğal hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klima ve vantilatörler çalıştırılmamalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir. 

  65. 65) Covıd-19 Kapsamında Ölçme/Değerlendirme Amaçlı Yapılan Sözlü Sınavlarda/Mülakatlarda Alınması Gereken Önlemler

    Sözlü sınav ve mülakatlarda aday ve sınav görevlileri sınav süresince aynı ortamda bulunacakları için COVID-19 kapsamında sağlıklarını korumak için aşağıdaki kurallara uymalıdır. Sınava/mülakata girecek adaylar COVID-19 ile ilgili alınan önlemler hakkında sınavı/mülakatı yapan kurum tarafından online olarak bilgilendirilmelidir. Sınavların/mülakatların mümkün olduğu sürece online olarak yapılması tercih edilmeli, yüz yüze yapılacak sınavlarda/mülakatlarda aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir.

    Sözlü sınavdan/mülakattan önce alınması gereken önlemler

    » Adaylar COVID-19 salgını ile ilgili sözlü sınavlar/mülakatlar için alınan
    önlemler hakkında bilgilendirilmelidir.
    » Sınav/mülakat gününden bir gün önce sınav/mülakat yerinin genel temizliği yapılmalıdır.
    » Sağlık Bakanlığı COVID-19 Pandemi Döneminde Halka Açık Alanların Temizlik ve Dezenfeksiyonu İlkelerine uyulmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı ve solunum sıkıntısı olan, COVID-19 olan, kesin COVID-19 tanısı ile tedavisi tamamlanıp sonrasındaki 14 günlük karantina sürecinde olan veya son 14 gün içerisinde COVID-19 vakası ile teması olan kişiler sınavda/mülakatta görev almamalıdır.
    » Sözlü sınav/mülakat kurulları ile görevlileri, sosyal mesafe kurallarınauyarak (en az 1 metre mesafe olacak şekilde) oturmalıdır.
    » Sözlü sınav/mülakat kalabalık oluşturmayacak şekilde planlanmalıdır.
    » Sınav/mülakat evrakları imzalanırken kişisel kalem kullanılmalıdır.

    Sözlü sınav/mülakat sırasında alınacak önlemler

    » Sözlü sınavın/mülakatın yapılacağı yere adaylar sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre mesafe olacak şekilde) uygun olarak kendilerine belirtilen saatlerde alınmalı, saati gelmeyen aday sınav/mülakat yerine alınmamalıdır.
    » Adaylar ve görevliler sınavın/mülakatın yapılacağı yere maske takarak girmeli, sınav/mülakat salonunda ve sınav/mülakat süresince maske takmaya devam etmelidir. Maskeler nemlendikçe ve kirlendikçe yenisiyle değiştirilmelidir. Maske değiştirme söz konusu ise aday el antiseptiği kullanmalıdır. Kullanılmış maskeler ağzı kapaklı çöp kutusuna atılmalıdır.
    » Adayların yakınları kalabalık oluşturmamak için sınav binasına alınmamalıdır.
    » Kimlik kontrolü, kimliklere dokunulmadan yapılmalı, kontrol yapan görevliler tıbbi maskeye ek olarak yüz koruyucu da kullanmalıdır.
    » Adayların sınav/mülakat yerine alınırken ateşleri ölçülmeli, ateşi 38 oC ve
    üzerinde olan adaylar diğer adaylardan ayrılarak sınav heyetinin alacağı karar doğrultusunda uygun yer, zaman ve koşullar altında sınava alınmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı ve solunum sıkıntısı olan, COVID-19 olan, kesin COVID-19 tanısı ile tedavisi tamamlanıp sonrasındaki 14 günlük karantina sürecinde olan veya son 14 gün içerisinde COVID-19 vakası ile teması olan kişiler diğer adaylardan ayrılarak sınav heyetinin alacağı karar doğrultusunda uygun yer, zaman ve koşullar altında sınava/mülakata alınmalıdır
    » Sözlü sınava/mülakata girecek adayların sınav/mülakat yerine alınmadan
    önce COVID-19 açısından dikkat etmeleri gereken noktalar görevli
    tarafından adaylara hatırlatılmalıdır. Adaylara hatırlatılacak olan ilgili metin “Değerli adaylarımız COVID-19 nedeniyle sözlü sınav/mülakat süresince almanız gereken önlemler hakkında sizi bilgilendirmek istiyoruz. Ateş, öksürük, burun akıntısı ve solunum sıkıntısı olan, COVID-19 teşhisi konulan veya son 14 gün içerisinde COVID-19 vakası ile teması olan adaylarımız bina girişinde görevlilere bilgi vermelidir. Şikâyeti olanların bilgi vermesi sınav/mülakat süresinde sizin, sınav/mülakat görevlilerimizin sağlığı ve alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. Sınav/mülakat binası içerisinde, bahçede diğer kalabalık ortamlarda sosyal mesafe olan en az 1 metre kuralına dikkat ediniz. Maske takınız, maskenizi çıkarmayınız. Lütfen önlemlere uyunuz.” şeklinde olmalıdır.
    » Sözlü sınav/mülakat yerine alınmadan önce beklenilen alanda
    ve koridorlarda kalabalık oluşmadan adayların salonlara ulaşması
    sağlanmalıdır.
    » Sınav/mülakat salon girişinde adayların salona alınmadan önce el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır. Sözlü sınav/mülakat yerinde sınava/mülakata girecek adaylar ve görevlilerin kullanımı için yeteri kadar el antiseptiği ve yedek maske bulundurulmalıdır.
    » Sınav/mülakat salonları pencereler açılarak sınav/mülakat sırasında ve
    sonrasında havalandırılmalıdır.
    » COVID-19 tanısı, şüphesi veya teması olan adaylara yönelik yapılacak sözlü sınav/mülakat esnasında yeteri kadar tıbbi maske bulundurulmalıdır.
    » Sözlü sınav/mülakat sırasında su haricinde içecek ve yiyecek
    tüketilmemelidir.

    Sözlü sınav/mülakat sonrasında alınacak önlemler:

    » 1-Sözlü sınavdan/mülakattan çıkan adayların sosyal mesafe kuralına uygun şekilde binadan ayrılmaları sağlanmalıdır.
    » 2-Kullanılmış olan maskeler kapaklı çöp kutusuna atılmalıdır.
    » 3-Sözlü sınav/mülakat işlemlerinin yapıldığı yerlerin sınav/mülakat
    işlemlerinin bitiminden sonra gerekli havalandırma işlemleri ile birlikte su
    ve deterjan kullanılarak genel temizliğinin yapılması sağlanmalıdır.
    » Sağlık Bakanlığı COVID-19 Pandemi Döneminde Halka Açık Alanların
    Temizlik ve Dezenfeksiyonu İlkelerine uyulmalıdır.
    » Sözlü Sınavlarda/mülakatlarda Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve
    Havalandırma
    » Sınav/mülakat öncesi ve sonrasında temizlik yapılmalıdır.
    » Sınav/mülakat yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin
    (masa yüzeyleri, sandalye kolçakları, sıralar, kapı kolları gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) sodyum hipoklorit içeren çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer
    cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silerek dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
    » Tuvalet ve lavabolarda sıvı el sabunu, kağıt havlu bulundurulmalı ve bu
    bölümlerin temizliğinin periyodik olarak yapılması sağlanmalıdır. Tuvaletlerde kullanılan bataryalar, sabunluklar ve kağıt havluluklar mümkünse fotoselli olmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvalet temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit
    Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır. 

    » Temizlik yapan personelin maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır.
    Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkartıp merkezindeki çöpe atması, yıkanabilir bez maske kullandıysa yenisiyle değiştirmesini ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkaması, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.
    » Sağlık Bakanlığı COVID-19 Pandemi Döneminde Halka Açık Alanların Temizlik ve Dezenfeksiyonu İlkelerine uyulmalıdır.
    » Sınav/mülakat yerleri pencereler açılarak düzenli bir şekilde sık sık havalandırılmalıdır. Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100 temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klima ve vantilatörler çalıştırılmamalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima İklimlendirme Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir.

  66. 66) Covıd-19 Kapsamında Kurum ve Kuruluşlar Tarafından Ölçme/Değerlendirme Amaçlı Yapılan Yazılı Sınavlarda (Ulusal Sınavlar Hariç) Alınması Gereken Önlemler

    Yazılı sınavlarda çok sayıda aday ve sınav görevlisi sınav ortamında kapalı alanda uzun süre bulunacaktır. Bu nedenle sınav sürecinde aday ve sınav görevlilerinin COVID-19 kapsamında sağlığını korumak için aşağıdaki kurallara uyulmalıdır. Sınava girecek adaylar COVID-19 ile ilgili alınan önlemler hakkında sınavı yapan kurum tarafından online olarak bilgilendirilmelidir. 

    Sınavdan önce alınması gereken önlemler

    » Sınav gününden bir gün önce sınav binasının genel temizliği yapılmalıdır.
    » Sağlık Bakanlığı COVID-19 Pandemi Döneminde Halka Açık Alanların Temizlik ve Dezenfeksiyonu İlkelerine uyulmalıdır.
    » Kurum sınav sorumlusu sınavdan 1 gün önce sınav görevlileri ile yapacağı toplantıda, bütün sınav görevlilerinin sosyal mesafe kuralına (kişiler arasında en az 1 metre mesafe olacak şekilde) uyarak oturmalarını ve tıbbi maske takmalarını sağlamalıdır. Sınav görevlilerine sınav kurallarına ek olarak COVID-19 ile ilgili alınacak önlemler konusunda bilgi vermelidir. Toplantı sırasında sadece su içilebilir. Su içmek isteyen kişiler maskelerini kenarlarında bulunan lastiklerinden tutarak çıkarmalı, maskelerin ağız ve burnu kapatan ön yüzüne asla dokunmamalıdır. Maskeler yine kenarlarda bulunan lastiklerinden tutularak takılmalı ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı ve solunum sıkıntısı şikâyeti olan, COVID-19
    olan veya son 14 gün içerisinde COVID-19 vakası ile teması olan kişiler sınav görevlisi olmamalıdır. 

    Sınav sırasında alınması gereken önlemler

    » Adayların sınavın yapılacağı binaya girişleri sırasında sosyal mesafenin (en az 1 metre) korunmasını sağlayacak, kalabalık oluşmasını engelleyecek önlemler alınmalıdır.
    » Adaylar sınav yerine alınmadan önce sınav saatini beklerken, COVID-19 açısından sınav sürecinde dikkat etmeleri gereken noktalar kurum sınav sorumlusu tarafından açıklanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı ve solunum sıkıntısı olan, COVID-19 olan veya son 14 gün içerisinde COVID-19 vakası ile teması olan adaylarımız sınav girişinde görevlilere bilgi vermelidir. Telafisi olmayan sınavlarda bu belirtileri olan grup için ayrı salon oluşturularak sınava alınmalıdır. Bu adaylar ayrı bir salonda tıbbi maske takılarak sınava alınmalı, bez maske kullananların maskeleri tıbbi maske ile değiştirilmelidir. Bu adaylar tıbbi maskelerini sınav süresince çıkarmamalıdır. Salon görevlileri eğer aday ile 1 metreden daha yakın mesafede olacaklar ise maskeye ek olarak yüz koruyucu da kullanmalıdır.
    » Sınava girecek adayların yakınları sınav binasına ve bahçesine alınmamalıdır.
    » Adayların sınavın yapılacağı sınav binasına ve salona girişleri sırasında
    sosyal mesafenin (en az 1 metre) korunmasını sağlayacak, kalabalık olmasını engelleyecek önlemler alınmalıdır.
    » Sınava girişlerde kimlik kontrolü kimliklere dokunulmadan yapılmalıdır. Üst araması yapan görevlilerin eldiven, maske ve yüz koruyucusu kullanması sağlanmalıdır. Kontroller sırasında adaylar arasındaki sosyal mesafe korunmalı ve koridorlarda kalabalık oluşturmadan adayların salonlara ulaşması sağlanmalıdır.
    » Sınav yeri ve salonlarının girişlerinde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Adaylar sınavın yapılacağı yere girişten itibaren maske takmalı, sınav
    salonunda ve sınav süresince maske takmaya devam etmelidir. Maskeler
    ağız ve burnu tamamen kapatmalı, yüze uyumlu olmalıdır. Maskeler
    nemlendikçe ya da kirlendikçe yenisiyle değiştirilmelidir. Maske değiştirme
    sırasında el antiseptiği kullanılmalıdır. Tek kullanımlık maskeler kullanıldıktan sonra kapaklı çöp kutusuna atılmalıdır.
    » Sınav salonunda toplam kişi sayısı kadar yedek maske bulundurulmalıdır.

    Sınav sonrasında alınması gereken önlemler

    » Adayların sınav sonunda salon ve binadan çıkışları sırasında sosyal
    mesafenin (en az 1 metre) korunmasını sağlayacak, kalabalık oluşmasını
    engelleyecek önlemler alınmalıdır.
    » Sınav sonrasında tüm binanın genel temizliği yapılmalıdır. Sağlık
    Bakanlığı COVID-19 Pandemi Döneminde Halka Açık Alanların Temizlik ve
    Dezenfeksiyonu İlkelerine uyulmalıdır. 

    Sınav görevlileri tarafından sınav salonlarında alınması gereken
    önlemler

    » Sınav salon girişinde adayların salona alınmadan önce el antiseptiği
    kullanması sağlanmalıdır.
    » Adaylar sınavın yapılacağı salona sosyal mesafenin (en az 1 metre) korunmasını sağlayacak ve kapı önünde kalabalık olmasını engelleyecek şekilde alınmalıdır.
    » Sınav salonunda adaylar sosyal mesafe kuralına uyularak (en az 1 metre) oturtulmalıdır.
    » Sınav salonlarında sınav evrakı dağıtımı öncesinde salon başkanı tarafından adaylara sınav konusunda yapılacak açıklamalara ek olarak COVID-19 ile ilgili sınav sırasında alınacak önlemler konusunda açıklama yapılmalıdır. COVID-19 ile ilgili alınacak önlemler konusunda açıklama metni “……. COVID-19 nedeniyle sınav sürecinde almanız gereken önlemler hakkında sizi bilgilendirmek istiyoruz. Ateş, öksürük, burun akıntısı ve solunum sıkıntısı olanlar, lütfen salon başkanına bildiriniz. Şikayeti olanların bilgi vermesi sınav sürecinde sizin, sınav görevlilerimizin sağlığı ve uyulması gereken tedbirlerin belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bina içinde sosyal mesafe (en az 1 metre) kuralına dikkat ediniz. Sınav süresince maskenizi çıkarmamanız COVID-19’dan korunmak için önemlidir. Ancak maske kullanmada sıkıntısı olanlar sınav başladıktan sonra maskelerini çıkarabilirler. Maskeniz nemlenir/değiştirmeniz gerekir ise lütfen salon görevlilerini elinizi kaldırarak yanınıza çağırınız. Salon görevlilerimizce size yeni maske verilecektir. Maskenizi çıkarırken maskenin lastiklerini kullanınız, maskenin dış yüzeyine dokunmayınız, tekrar maskenizi lastiklerinden tutarak takınız ve el antiseptiği kullanınız. Elinizi yüzünüze dokundurmayınız. Sağlığınızı önemsiyoruz. Lütfen bu önlemlere uyunuz. Başarılar diliyoruz.”
    » Adaylar ve sınav görevlileri sınav öncesinde maske takılı olarak sınav salonuna girmelidir. Gözetmenler sınav boyunca maske takmaya devam etmelidir. Sınava girenler sınav başladıktan sonra maskelerini çıkararak sınava devam edebilirler. COVID-19 için risk oluşturan hastalıkları olanlar sınav sürecince tıbbi maske takmalıdır. Mümkün olan yerlerde pencere açılarak içerinin havalandırılması sağlanmalıdır.
    » Sınav görevlileri; sınav kutu ve paketlerinin teslimi, sınav giriş belgelerinin düzenlenmesi/sıralarda hazır bulundurulması ve kontrolü, soru kitapçıkları ve cevap kâğıtlarının dağıtılması/toplanması, gerekli durumlarda detaylı olarak yapılacak kimlik ve sınav giriş belgesi kontrolü gibi temas gerektiren tüm sınav işlemleri öncesi ve sonrasında el hijyenini sağlamalıdır.
    » Sınav görevlileri sosyal mesafeye (en az 1 metre) dikkat etmelidir.
    » Sınav evrakı toplanması sonrasında sınav görevlileri el hijyenlerini sağlamalıdır.
    » Sınav evrakını imzalamak için görevliler kendilerine ait kalemi kullanmalıdır. Görevliler arasında kalem alışverişi yapılmamalıdır.
    » Engelli adaylara yardımcı olacak görevliler eğer aday ile 1 metreden
    daha yakın mesafede olacaklar ise maskeye ek olarak yüz koruyucu da
    kullanmalıdır.
    » Adayların sınav bitiminde salondan çıkışları sırasında sosyal mesafenin (en az 1 metre) korunmasını sağlayacak, kalabalık oluşmasını engelleyecek önlemler alınmalıdır.
    » Sınav salonları pencereler açılarak sınav sırasında ve sonrasında
    havalandırılmalıdır.

    Sınava girecek adaylara yönelik alınması gereken önlemler

    » Adaylar sınav yeri ve sınav salonunda sosyal mesafeye (en az 1 metre)
    dikkat etmelidir.
    » Sınav yeri ve salonu girişinde adaylar el antiseptiği kullanmalıdır.
    » COVID-19 temasla bulaşabileceğinden adaylar kendilerine ait kurşun ve tükenmez kalem, silgi, kalemtraş vb. kullanmalıdır. Sınav sırasında adaylar ve sınav görevlileri arasında kalem, silgi vb. alışverişi yapılmamalıdır. Sınav evrakını imzalamak için kişiler kendilerine ait kalemi kullanmalıdır.
    » Kişiler sınav sonunda salon ve bina çıkışında sosyal mesafenin (en az 1
    metre) korunmasını sağlayacak, yığılma olmasını engelleyecek şekilde hareket etmelidir.

    Sınavlarda Ortam Temizliği, Dezenfeksiyonu ve Havalandırma

    » Sınav öncesi ve sonrasında temizlik yapılmalıdır.
    » Sınav yerlerinin temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (masa yüzeyleri, sandalye kolçakları, sıralar, kapı kolları gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) sodyum hipoklorit içeren çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Klor bileşikleri yüzeylerde korozyon oluşturabilir. Dayanıklı yüzeyler için kullanılması önerilen bir dezenfektandır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer cihaz yüzeyleri % 70’lik alkolle silerek dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
    » Yüzey temizliği ve dezenfeksiyonu için; virüslere etkinliği gösterilmiş etken maddeleri içeren ve Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ‘Biyosidal Ürün Ruhsatı’ bulunan yüzey dezenfektanları kullanılabilir. http://cbs.cevresaglik.gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektan.aspx
    » Tuvalet ve lavabolarda sıvı el sabunu, kağıt havlu bulundurulmalı ve bu bölümlerin temizliğinin periyodik olarak yapılması sağlanmalıdır. Tuvaletlerde kullanılan bataryalar, sabunluklar ve kağıt havluluklar mümkünse fotoselli olmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvalet temizliği için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit
    Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Temizlik yapan personelin maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkartıp merkezindeki çöpe atması, yıkanabilir bez maske kullandıysa yenisiyle değiştirmesini ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkaması, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.
    » Sağlık Bakanlığı COVID-19 Pandemi Döneminde Halka Açık Alanların Temizlik ve Dezenfeksiyonu İlkelerine uyulmalıdır.
    » Sınav yerleri pencereler açılarak düzenli bir şekilde sık sık havalandırılmalıdır. Merkezi havalandırma sistemleri bulunan binaların havalandırması %100 temiz hava sirkülasyonunu sağlayacak şekilde düzenlenmeli, havalandırma sistemlerinin bakımı ve filtre değişimleri üretici firma önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Klima ve vantilatörler çalıştırılmamalıdır. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında Klima/İklimlendirme Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket edilmelidir. 

  67. 67) Covıd-19 Kapsamında Plazalar ile İlgili Alınması Gereken Önlemler

    Plazalar, kapalı alanda hizmet sunduğu için COVID-19 salgınının yayılması açısından özellik arz eder. Plazaların girişine COVID-19 önlemleri ile ilgili afişler (el yıkama, maske kullanımı ve iş yeri içinde uyulması gereken kurallar) asılmalıdır. Plazaların girişinde el antiseptiği bulundurulmalıdır. Plaza girişlerinde bulunan hava perdeleri çalışıyorsa kapatılmalıdır. 

    Plazalarda Alınması Gereken Genel Önlemler

    » COVID-19 konusunda sorulara yanıt verecek bir sorumlu belirlenmelidir (Çalışanlar hastalandığında bu kişi ile iletişime geçmeli, çalışan ve Müşteriler/Ziyaretçilerin den gelen sorulara yanıt vermelidir).
    » Plaza giriş ve çıkışına pedallı ve kapaklı çöp kutusu konulmalı ve düzenli olarak boşaltılmalıdır.
    » Plazadaki kişi sayısı her 10 metrekareye bir kişi olacak şekilde sınırlandırılmalıdır.
    » Girişte ateş ölçümü yapılmalıdır. Ateşi 38 0C’dan yüksek olanlar içeri alınmamalı, sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Mümkünse plazaya gelen tüm ziyaretçilerin kaydı tutulmalıdır.
    » Plaza girişinde çalışan personel için parmak izi okutma sistemleri varsa yanına el antiseptiği konulmalıdır.
    » Plaza giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre, 3-4 adım) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Plazada bulunan koridorlar için zeminde tek yönlü gidiş-geliş işaretleri
    konulmalıdır.
    » Plaza içindeki bürolara ziyaretçi sayısını azaltmak için dijital ortamda online görüşmeler teşvik edilmeli ve bunu sağlamak için altyapı ve teknik destek oluşturulmalıdır.
    » Toplantılar dijital ortamda online yapılmalı, zorunlu olmadıkça salon
    toplantıları yapılmamalıdır. Toplantı yapılacaksa; salon/odaların girişinde el antiseptiği bulundurulmalı, sandalye/koltuk sayısı sosyal mesafe kuralını
    sağlayacak şekilde azaltılmalı, toplantı esnasında kullanılan kalem/not defteri vb. malzemeler kişisel olmalı ve toplantı odaları toplantı esnasında ve sonrasında havalandırılmalıdır.
    » Molalar dinlenme odaları/alanları ve kafeteryalarda yoğunluğa sebep olmayacak periyot ve sürelerde planlanmalıdır.
    » Çalışanların birbirlerinin masalarını, telefonlarını veya diğer iş araç ve ekipmanlarını kullanmalarını engelleyecek şekilde düzenlemeler yapılmalı ve çalışanlar uyarılmalıdır.
    » Tuvaletlere el yıkama ve maske kullanımı ile ilgili afişler asılmalıdır.
    » Tuvaletlere tek kullanımlık kâğıt havlu konulmalıdır. Hava ile el kurutma cihazları çalıştırılmamalıdır.
    » Tuvaletlerde sıvı sabun bulundurulmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Antiseptik içeren sabuna gerek yoktur.
    » Tuvaletlerdeki su ve sabunlar mümkünse fotoselli olmalıdır.
    » Tuvalet alanlarına giriş kapılarının elle tutularak açılması engellenmeli, kapı yerine mümkünse mühendislik uygulamalarıyla mahremiyet sağlayacak geçiş sağlanmalıdır.
    » Kafeteryalarda “COVID-19 Kapsamında Büfe, Kantin ve Bayiler İçin Alınacak Korunma Önlemleri Rehberi”nde yer alan uyarılar dikkate alınmalıdır.

    Resepsiyon/Bekleme Alanında Alınması Gereken Önlemler

    » Resepsiyon/ bekleme alanı el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Resepsiyon/bekleme alanı bulunan oturma gruplarında sosyal mesafeyi sağlayacak düzenlemeler yapılmalıdır.
    » Resepsiyon/bekleme alanı içindeki mobilya ve eşyalar temizlenebilir olmalı ve düzenli olarak temizlenmelidir. Gereksiz eşyalar kaldırılmalıdır.
    » Vale hizmeti verilmemelidir.

    Ofis ve Benzeri İş Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler

    » İşletmelerde bulunan ofislerde “COVID-19 Kapsamında Ofis ve Benzeri İş
    Yerlerinde Alınması Gereken Önlemler”e uyulmalıdır.

    Asansörler İle İlgili Alınması Gereken Önlemler

    » Asansörlerin kullanımı sınırlandırılmalı, kapasitesinin üçte biri sayıda kişinin binmesine izin verilmeli ve bu sayı asansör girişinde belirtilmelidir. Asansör içerisinde sosyal mesafeyi korumak amacıyla kişilerin durması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.

    Mal Kabul Alanlarına Yönelik Önlemler

    » Genel olarak COVID-19 virüslerinin cansız yüzeylerde bulunabileceği
    gösterilmiş olmakla birlikte hastalık oluşturacak miktarda bulunmaması
    nedeniyle paket veya kargo ile bulaş beklenmemektedir. Dünya Sağlık
    Örgütü ve Avrupa Hastalık Korunma ve Kontrol Merkezi gibi sağlık
    kuruluşlarının da bu konuda kısıtlaması yoktur. Esas bulaş yolu virüsü taşıyan kişi ile yakın temastır, bununla birlikte hasta kişinin solunum parçacıkları ile kirlenmiş yüzeylere dokunma ve sonrasında yüze dokunma ile bulaş ihtimali olduğundan el hijyenine dikkat edilmelidir.
    » Mal Kabul Bölümünde el antiseptiği bulundurulmalıdır.
    » Mal kabulü yapılan yerlerde görevli personel dışındaki kişiler bulunmamalıdır.
    » Bu alanlarda çalışan personel sayısı mümkünse azaltılmalıdır. Personelin
    sosyal mesafe kuralına (en az 1 metre) uymaları sağlanmalıdır.
    » Görevli personel maske takmalıdır.
    » Mal Kabul Bölümünde kargo malzemeleri ve insanlar üzerine dezenfektan püskürtülmemelidir. Dünyadaki sağlık otoriteleri (Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi ve Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi) tarafından önerilmeyen bu işlem toksik etkileri nedeniyle insan sağlığına zararlı olabilir.

    Müşteriler/ Ziyaretçilere Yönelik Önlemler

    » Müşteriler/Ziyaretçilerin plazanın girişinde görünür bir yere asılmış olan
    ve içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması
    sağlanmalıdır. Bu bilgilendirme içerisinde ateş, öksürük, burun akıntısı,
    nefes darlığı gibi COVID-19 belirtileri olan Müşteriler/Ziyaretçilerin in iş yerine girmemeleri uyarısı yer almalıdır.
    » Müşteriler/Ziyaretçiler plazaya girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Müşteriler/Ziyaretçiler ve çalışanlar aralarındaki sosyal mesafeyi korumalıdır.
    » Müşteriler/Ziyaretçilerin maskeli olarak plazaya girmeleri sağlanmalıdır. Plazalarda kuralına uygun bez maske takılması yeterlidir. Girişte maskesi
    olmayanlar için maske bulundurulmalıdır.
    » Müşteriler/Ziyaretçiler plaza içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere
    dokunmamalı, dokunmaları durumunda el antiseptiği kullanmalıdır.

    Personeli Korumaya Yönelik Önlemler

    » Çalışan personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri
    hususunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtileri olan, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olan personel COVID-19 Rehberi doğrultusunda ve İl/ ilçe Sağlık Müdürlüklerinin ön gördüğü süreler içinde çalıştırılmamalıdır.
    » Personel çalışırken ateş, öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse, tıbbi maske takılı olarak plazadaki COVID-19 sorumlusu yönetiminde sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Plazada çalışma düzeni gerekli en az personel bulunacak şekilde
    planlanmalıdır.
    » Çalışanlar aralarındaki sosyal mesafeyi korumaları konusunda uyarılmalıdır.
    » Çalışan personelin tümü kuralına uygun maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirilmeli, değiştirilmesi öncesinde ve sonrasında el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Personel, mesainin başlangıcı/bitişi ve gün içinde ellerini su ve sabunla yıkaması konusunda uyarılmalıdır.
    » Çalışan personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini
    sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su
    ve sabunun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır.
    Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Çalışan personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi
    korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/
    kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda aynı
    anda birden fazla kişinin olmaması sağlanmalıdır.
    » Yemekler toplu halde yenmemelidir. Yemek yerken ya da çay/kahve
    içilirken, maske çıkarılacağı için kişiler arası en az 1 metre sosyal mesafenin korunması sağlanmalıdır.
    » Üniforma, önlük, iş ayakkabısı vb. çalışan malzemelerinin kişiye özel
    olması sağlanmalıdır. Personelin üniformalarıyla plaza dışına çıkması engellenmelidir.

    Güvenlik Görevlilerini Korumaya Yönelik Önlemler

    Plaza güvenlik görevlileri, COVID-19 açısından düşük ve orta riskli alanlarda çalışmaktadır.

    Bir metreden uzak temas (Düşük riskli çalışma alanı)

    Güvenlik görevlilerinin yüz yüze temas olasılığını azaltmak için camlı kabinlerde bulunmaları önerilir. Böyle bir imkan yoksa, kuruma giriş yapanlarla güvenlik görevlileri arasında en az 1 metre mesafeyi sağlayacak şekilde düzenleme yapılmalıdır. 1 metreden uzak durulacaksa sadece tıbbi maske yeterlidir.

    Bir metreden yakın temas (Orta riskli çalışma alanı)

    Üst araması yapılacaksa 1 metreden yakın temas olasılığı vardır. Aşağıdaki kişisel koruyucu ekipmanları kullanması sağlanmalıdır. Tıbbi maske ve gözlük/yüz koruyucu kullanılmalıdır. Bu ekipmanlar kişiye özeldir. Vücut salgılarıyla gözle görülür bir kirlenme olasılığı yoksa eldiven kullanılmamalıdır. El hijyeni sağlanmalıdır.
    » Kişisel koruyucu ekipmanın uygun kullanımı konusunda eğitim verilmelidir. Önce maske sonra gözlük/yüz koruyucu takılır, çıkarılırken önce gözlük/ yüz koruyucu ve en son maske çıkarılır.
    » Yukarıda kullanılması gerektiği belirtilen ekipmanlar, görevlinin aktif olarak görevini yaptığı süre boyunca kesintisiz olarak kullanılmalıdır. Maskeler nemlendikçe ve kirlendikçe yenileri ile değiştirilmelidir.
    » Kişisel koruyucu ekipmanların giyilmesi ve çıkartılması sonrasında her
    seferinde uygun el hijyeni sağlanmalıdır. Eller en az 20 saniye su ve sabunla yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanılması sağlanmalıdır. Değiştirilmeyen eldivenler
    mikrobik kirlenmeye yol açacağından çevreye dokunmamaya ve el
    hijyenine özen gösterilmelidir.
    » Görevlinin dinlenmek üzere yerinden ayrılması halinde (çay, yemek vb.)
    kullanılan maske ve eldiven çıkartılmalı ve uygun şekilde çift poşetlenerek
    atılmalıdır. Gözlük/yüz koruyucu bir sonraki kullanıma hazırlık için %70’lik
    alkolle temizlenmelidir.
    » Görev yerine dönülürken yeni maske ve eldiven kullanılmalıdır. 

    Plazalarda Ortam Temizliği ve Dezenfeksiyonu

    » Plaza ortak alanlarının temizliği günlük olarak yapılmalı ve havalandırılmalıdır. Sık kullanılan alanlar daha sık temizlenmeli ve havalandırılmalıdır.
    » Plaza temizliğinde özellikle sık dokunulan yüzeylerin (Yürüyen merdivenlerin bantları, tırabzanlar, asansör düğmeleri, kapı kolları, telefon ahizeleri, telsizler, masa yüzeyleri gibi) temizliğine dikkat edilmelidir. Bu amaçla, su ve deterjanla temizlik sonrası dezenfeksiyon için 1/100 sulandırılmış (5 litre suya yarım küçük çay bardağı) çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılabilir. Tuvalet dezenfeksiyonu için 1/10 sulandırılmış çamaşır suyu (Sodyum hipoklorit Cas No: 7681-52-9) kullanılmalıdır.
    » Klor bileşiklerinin uygun olmadığı bilgisayar klavyeleri, telefon ve diğer
    cihaz yüzeyleri %70’lik alkolle silinerek dezenfeksiyon sağlanmalıdır.
    » Çalışma tezgâhları düzenli olarak temizlenmeli ve %70’lik alkol ile
    dezenfekte edilmelidir.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personelin maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöpe atması, yıkanabilir bez maske kullandıysa yenisiyle değiştirmesi ve ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkaması, sabun ve suyun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanması sağlanmalıdır.
    » Hava ve ortan temizliği için UV, ULV, ozon, dezenfeksiyon tüneli vb
    uygulamalar sağlık açısından uygun olmadığı için kullanılmamalıdır.

    Plazalarda Ortam Havalandırmasına Yönelik Önlemler

    » Plazaların etkin şekilde ve dış ortamdan havalandırması sağlanmalıdır.
    Havalandırma sisteminin filtrelerinin kontrolleri ve değişimleri düzenli
    yapılmalıdır. Filtre değişimi aerosol oluşturacak işlem kabul edildiğinden bu işlem sırasında personel N95/FFP2 maske takmalı, eldiven ve yüz siperliği kullanmalı, çıkarılan filtre çift poşetlenerek atılmalıdır. Klima santrallerinin normal temizlik periyotları kısaltılmalıdır.
    » Merkezi havalandırma sistemleri dışındaki klima sistemleri ve vantilatörler kullanılmamalıdır.
    » Havalandırma gece bina kullanımda değilken dahi sürdürülmeli, daha az
    hava miktarı ile de olsa gece boyu havalandırma sistemi çalışmaya devam
    ettirilmelidir.
    » Kirli hava çıkışının yapıldığı yerlerden insan geçişi engellenmelidir.

  68. 68) Covıd-19 Kapsamında Mevsimlik Tarım İşçilerine Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    Tarımsal üretim faaliyetlerinin aksatılmadan yürütülmesi için Mevsimlik Tarım İşçileri (MTİ) eş ve çocuklarıyla birlikte toplu taşıma araçlarını kullanarak çalışacakları bölgelere gelmekte ve öncelikle şehrin uzak bölgelerinde ya da tarım arazilerinin yakınında yaşam alanları oluşturmaktadırlar. MTİ barınma ve çalışma koşulları
    nedeniyle COVID-19 salgınında korunma ve kontrol önlemlerinin alınması ve sürdürülmesi zor olduğu için özellik arz etmektedir.

    Toplum Sağlığı Merkezi ve Bağlı Birimler Yönetmeliği, T.C. Başbakanlık 2017/6 sayılı Genelgesi ve İçişleri Bakanlığı 03.04.2020 tarihli ve 6202 sayılı yazısı doğrultusunda çıkış ve varış illerinde MTİ’lerinin seyahatleri, konaklayacakları alanlar ve temel ihtiyaçlarının giderilmesine dair tedbirler alınmaktadır. COVID-19 bulaşmasını önlemek ve kontrolünü sağlamak için aşağıdaki önlemlerin alınması gereklidir. 

    Mevsimlik Tarım işçilerinin Seyahatleri Sırasında Alınması Gereken
    Önlemler

    » Ulaşım araçlarının içine COVID-19 ile ilgili uyulması gereken kurallar görünür bir şekilde asılmalı ve araçları kullananlar ve yolcuların bu kurallara uyması sağlanmalıdır.
    » Tüm araçlarda şüpheli COVID-19 vakaları için koltuk ayrılmalıdır. Yolcu
    otobüslerinde ve uçaklarda en arka sıra, trenlerde orta vagonda arka iki sıra veya kapalı olan yemek vagonları bu amaçla kullanılmalıdır.
    » COVID-19 ile ilişkili seyahat kuralları konusunda MTİ’leri seyahatlerine başlamadan önce bilgilendirilmelidir.
    » COVID-19 ile uyumlu semptom sorgulaması ve ateş ölçümü yapılmalıdır.
    Ateşi 38 0C’dan yüksek olanlarla öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı
    gibi belirtileri olanlar, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olan kişiler servise alınmamalı, tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » Araçlara biniş, yolculuk süresi ve inişte maske kullanımı sağlanmalıdır.
    » Araçlarda giriş kapısının yanına el antiseptiği konulmalıdır.
    » Yolculuk süresince ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri gelişen işçiler diğer yolculardan ayrı bir bölümde izolasyona alınmalı ve tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir. » Taşıtlarda uyulması gereken önlemler için Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır.

    Mevsimlik Tarım işçilerine Yönelik Varış İl/İlçesinde Alınması Gereken Önlemler

    » Mevsimlik tarım işçileri konaklayacakları alana geldiklerinde İl/İlçe Emniyet Müdürlüğüne haber verilmelidir.
    » Mevsimlik tarım işçilerinin çevrede yaşayanlar ile sosyal teması olmamalıdır. Bu amaçla ilgili merciler tarafından gerekli önlemler alınmalıdır.
    » Sosyal mesafenin sağlanamadığı kapalı ve açık alanlarda maske takılmalıdır. Yeteri sayıda maske işveren/aracı tarafından sağlanmalıdır.
    » Günlük ihtiyaçların sağlanması için temsilci seçilmelidir. Bu temsilci toplu
    halde yaşayan mevsimlik tarım işçilerinin tüm ihtiyaçlarını günlük olarak temin eder. Bu temsilci aracılığı haricinde dışarıdan alışveriş yapılmamalıdır. Belirlenen bu kişiye gerekli hallerde ulaşım aracı işveren tarafından sağlanmalıdır.
    » Alışverişi yapan kişide hastalık belirti ve bulguları olmamalıdır.
    » Alışverişi yapan kişinin kişisel hijyen ve sosyal mesafe kurallarına uyması
    gereklidir.
    » Alışveriş sırasında, hem alış-verişi yapan temsilci hem de satış yapan kişi maske takmalıdır.

    Mevsimlik Tarım İşçilerine Yönelik Alınması Gereken Genel Önlemler

    » MTİ’lerinin varışından sonra COVID-19 ile genel enfeksiyondan korunma ve kontrol önlemleri hakkında MİT’lerine bilgilendirme yapılır.
    » El hijyeni, el yıkama ve maske kullanımı konusunda eğitim yapılmalıdır.
    » MTİ’de bağışıklama, gebe takibi vb. rutin sağlık hizmetlerinin aksatılmamasına dikkat edilmelidir.
    » İl/ilçe sağlık müdürlüğü MTİ’de hastalık belirti ve bulguları çıktığında, hangi numaranın aranacağını belirlemeli ve MTİ temsilcisine vermelidir. Temsilci, MTİ’lerini yerinde değerlendirmeli ve olası vaka düşünüldüğünde ilgili numara aranarak T.C. Sağlık Bakanlığının COVID-19 Rehberine göre hasta ve temaslı takibi yapılmalıdır.
    » Varış il/ilçesinde uygun alt yapısı olan sağlıklı barınma koşulları sağlanmalıdır. Çadırlarda konaklama yapılması durumunda; çadırlar arasında en az 1,5 metre mesafe olması ve çadır alanının çadırda kalacak kişi başına en az 3 metre kare alan düşecek büyüklükte olması sağlanmalıdır.
    » İçme ve genel kullanım birlikte düşünüldüğünde, geçici yerleşim alanlarında 15-40 litre/kişi günlük suya ihtiyaç duyulmaktadır.
    » MTİ’nin barınma ve çalışma yerlerindeki en önemli temel gerekliliklerden
    birisi sağlıklı tuvalet sağlanmasıdır. Kişi sayısına bağlı olarak tuvalet kabini
    sayısı minimum 10 kişiye 1 tuvalet olacak şekilde planlanmalıdır. Tuvaletler yerleşim alanının en az 30-50 metre uzağında olmalıdır.
    » Barınma ve çalışma alanlarında bireyler arasında sosyal mesafe olan en az 1 metre sağlanmalıdır.
    » Barınma ve çalışma alanlarında uygun el yıkama ve banyo olanakları
    standartlar çerçevesinde sağlanmalıdır. Yıkanma yerleri; en az 10 kişiye bir
    yıkanma musluğu, 50 kişiye bir duş (yazın duş sayısı 30 kişiye bir) olacak şekilde düzenlenmelidir.
    » Çöplerle temasın en aza indirilmesi amacıyla belediyeler/il özel idareleri tarafından çöplerin sık olarak toplanması ve ortamın hijyen koşullarının arttırılması için destek sağlanmalıdır.
    » MTİ’nin çalışma alanlarına servisle nakledilmeleri söz konusu ise toplu ulaşım araçları ile sosyal mesafe koşulları dikkate alınarak taşınmaları işveren/ aracılar tarafından sağlanmalıdır.
    » COVID-19 hastalığının bulaşıcılığı göz önünde bulundurularak MTİ’nin yerleştikleri çadır ve çalışma alanlarından başka bölgelere, ilçelere ve illere izinsiz geçiş yapmaları önlenmelidir.

    Mevsimlik Tarım İşçilerinde COVID-19 Vakası Tespit Edilmesi Durumda Yapılması Gereken İşlemler

    MTİ’den herhangi bir kişide COVID-19 ile uyumlu belirti ortaya çıkması veya ateş saptanması durumunda;

    » COVID-19 belirtisi saptanan MTİ’ne tıbbi maske takılarak sağlık kurumuna yönlendirilmeli ve İl/ilçe Sağlık Müdürlüğü/ Toplum Sağlığı Merkezi’ne bildirilmelidir.
    » Olası COVID-19 olgusu ile temaslı ve yakın temaslıları İl/İlçe Sağlık
    Müdürlüğü tarafından yönetilir. Vaka çıkan MTİ kafilesinin son vakanın
    çıkmasından itibaren en az 14 gün bulunduğu bölgeden ayrılmasına izin verilmemeli ve karantinada tutulmalıdır.
    » Diğer MTİ’ne yönelik olarak İl/ilçe Sağlık Müdürlüğü/Toplum Sağlığı
    Merkezleri tarafından COVID-19’dan korunmaya yönelik alınacak önlemler
    konusunda pekiştirme eğitimi verilmeli, temsilci tarafından temassız ateş
    ölçer ile ateş ölçümleri ve semptom sorgulamaları 5-7 günlük periyotlarda
    (Ulusal COVID Rehberi Ayaktan Başvuran Hastalar İçin Olası COVID-19
    Sorgulama Kılavuzu kullanılarak) yapılmalıdır.

  69. 69) Covıd-19 Kapsamında İş Yerlerine Yönelik Alınması Gereken Genel Önlemler

    COVID-19’un ana bulaşma yolu damlacık ve temas yoluyladır. İş yerleri, çalışanlar ve müşterilerine COVID-19 bulaşması açısından risk oluşturabilirler.

    İş yerlerinin girişine/görünür bir yerine COVID-19 kapsamında alınması gereken önlemlerle ilgili bilgilendirici afişler (el yıkama, sosyal mesafe, maske kullanımı) asılmalı ve aşağıdaki önlemler alınmalıdır. İş yerlerinin girişinde ve içeride el antiseptiği bulundurulmalıdır.

    » Kalabalık oluşmasını engellemek için, dış kapıya içeriye girilmesini
    engelleyecek basit bir uyarıcı/engelleyici koyulmalıdır. Bu, kapının her iki
    tarafından tutturularak asılabilecek basit bir kırmızı renkli kordon ya da şerit olabileceği gibi, kasa, plastik duba gibi bir blokaj materyali de olabilir.
    » İş yeri giriş ve çıkışlarında sosyal mesafe kurallarına (en az 1 metre) uyulmalı, girişlerde kişiler sıra ile içeriye alınmalı ve sırada durulması gereken alanlar, aralarında en az 1 metre mesafe olacak şekilde yer işaretleriyle belirlenmelidir.
    » Çalışan ve müşteri dahil iş yerinin büyüklüğü ve özelliğine göre metrekare (4/6/8/10 metrekareye 1 kişi) başına kişi sayısı planlanarak içeriye müşteri alınmalıdır;
    » 4 metrekareye 1 kişi olacak iş yerleri: Ayakkabı ve çanta satışı yapan
    esnaflar, bakkallar, büfe, kantin ve bayiler, kasap, manav, kuruyemişçi,
    balıkçı ve diğer gıda satış yerleri, kitap ve kırtasiye mağazaları, konfeksiyon, giyim mağazaları ve tuhafiyeler, kuyumcu, bijuteri ve saatçiler, oyuncak mağazaları, terzi, ayakkabı tadilat işletmeleri, kuru temizlemeciler, beyaz eşya ve mobilya mağazaları, kozmetik ve parfümeri mağazaları, akaryakıt istasyonları, elektronik ve telekomünikasyon mağazaları, elektrik, su, doğalgaz vb. tesisatçılar
    » 6 metrekareye 1 kişi olacak iş yerleri: Spor salonları ve fiziksel aktivitelerin yapıldığı diğer yerler
    » 8 metrekareye 1 kişi olacak iş yerleri: Müzeler, AVM’lerdeki iş yerleri, market ve süpermarketler
    » 10 metrekareye 1 kişi olacak iş yerleri: AVM ve plazalar
    » İş yeri girişinde/içeride uygun yerlerde müşteriler tarafından kullanılmak üzere el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya bulundurulmalıdır. El antiseptiğinin doluluk durumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve her zaman dolu olması sağlanmalıdır.
    » İş yerlerine maske takılarak girilmeli ve içeride maske takılması
    sürdürülmelidir.
    » İş yerlerine misafir alınmamalıdır.
    » Müşterilerin ürünlerle el temasını engelleyecek önlemler alınmalıdır.
    » Personeli korumak için mümkünse tezgâhlar ve müşteri alanı arasına şeffaf bir bariyer yerleştirilmelidir.
    » İş yeri içerisinde müşterilerin su dışında içecek ve yiyecek tüketmesine izin verilmemelidir.
    » Kasa önünde müşteri bekleme yerleri arasında (en az 1 metre) olacak
    şekilde yer işaretlemesi yapılmalıdır.
    » Müşterilerden tercihen temassız ödeme yapmaları istenmelidir.
    » İş yerlerinin kafeteryaları ve kantinlerinde Sağlık Bakanlığı tarafından
    hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan kantin ve
    kafeteryalarla ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır.
    » İş yerleri içinde bulunan ofislerde Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan
    “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan ofislerde alınacak
    korunma önlemleri ile ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır.
    » İş yerlerinin temizliğinde
    » İş yerlerinin havalandırılmasında Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan
    “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan “COVID-19 Kapsamında
    Klima/İklimlendirme Sistemlerinde Alınacak Önlemler”e uygun hareket
    edilmelidir. 

  70. 70) Covıd-19 Kapsamında İş Yerlerinde Müşterilere Yönelik Alınması Gereken Genel Önlemler

    » Müşterilerin iş yerinin girişinde görünür bir yere asılmış olan ve içeride uyulması beklenen kuralları açıklayan bilgilendirmeyi okuması sağlanmalıdır. Bu bilgilendirme afişinde; ateşi 38 oC’dan yüksek olanlarla öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olan / gelişen, COVID-19 tanısı alan veya temaslısı olanlar içeri alınmayacağı, COVID-19 belirtileri olanların da sağlık kurumuna gitmeleri gerektiği bilgileri yer almalıdır.
    » Müşterilerden iş yerine grup halinde girmemeleri istenmelidir.
    » Müşteri iş yerine girdiğinde alkol bazlı el antiseptiği veya en az %70’lik alkol içeren kolonya kullanmalıdır.
    » Müşteriler, diğer müşteriler ve çalışanlar ile aralarındaki sosyal mesafeyi korumaları hususunda uyarılmalıdırlar.
    » Müşteriler iş yerlerinde ağız ve burnu tamamen kapatacak şekilde kuralına uygun maske takmalıdır. Bu tip yerler ve genel olarak toplum içinde bez maske takılması yeterlidir. Bunu yaparken bez maske kullanımı kurallarına uyulmalıdır.
    » Müşteriler satışa sunulan paketi olmayan ürünlere seçme amacıyla dokunmamalı, iş yerinde bu konuda alınan önlemlere uyulmalıdır.
    » Müşteriler iş yeri içinde mecbur kalmadıkça yüzeylere ve ürünlere dokunmamalıdır. Dokunulduğunda el antiseptiği veya en az %70’lik kolonya kullanılmalıdır.

  71. 71) Covıd-19 Kapsamında İş Yerlerinde Personele Yönelik Alınması Gereken Genel Önlemler

    » İş yerinde 10 ve daha fazla personel çalışıyorsa COVID-19’dan sorumlu bir personel görevlendirilmelidir.
    » Personelin COVID-19’un bulaşma yolları ve korunma önlemleri konusunda bilgilenmesi sağlanmalıdır.
    » Ateş, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı belirtileri olan çalışanlar
    tıbbi maske takılarak COVID-19 yönünden değerlendirilmek üzere sağlık kurumuna yönlendirilmelidir.
    » COVID-19 tanısı alan ve tedavisi tamamlanan çalışanlar Sağlık Bakanlığı COVID-19 Rehberindeki kurallara göre yönetilmelidir.
    » Personelin tümü kuralına uygun olarak ağız ve burnu kapatacak şekilde maske takmalı, maske nemlendikçe ya da kirlendikçe değiştirmelidir. Yeni maske takılırken eller yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Müşteri ile en az 1 metre sosyal mesafe korunmalıdır. Müşteriye ürünün tanıtılması, gösterilmesi gibi mesafenin korunamadığı durumlarda tıbbi maskeye ek olarak yüz koruyucu da kullanılmalıdır.
    » Personelin el hijyenine dikkat etmesi sağlanmalıdır. El hijyenini sağlamak için, eller en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkanmalı, su ve sabunun olmadığı durumlarda el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    » Yalancı güven hissi oluşturarak COVID-19 bulaşma riskini arttırabileceği için, temizlik personeli, bulaşık yıkayanlar, et ve et ürünleri ile paketlenmemiş gıda satışında çalışan personel haricindeki çalışanların eldiven kullanımı önerilmemektedir. Personel eldivenli iken herhangi bir yere dokunmamalıdır.
    » Temizlik yapan personelin tıbbi maske ve eldiven kullanması sağlanmalıdır. Temizlik sonrasında personel maske ve eldivenlerini çıkarıp iş yerindeki çöp kutusuna atmalı, ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamalıdır.
    » Personel dinlenme alanlarında en az 1 metrelik sosyal mesafeyi korumalı ve maske takmayı sürdürmelidir. Yemek yerken ya da su/çay/kahve içilirken, maske çıkarılacağı için bunun yapıldığı kapalı alanda Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan kantin ve kafeteryalarla ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır.
    » Güvenlik görevlileri için “Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberi”nde yer alan güvenlik görevlileri ile ilgili uyarılar dikkate alınmalıdır. 

  72. 72) Covıd-19 Kapsamında Havalimanlarındaki Güvenlik Kontrol Ve Pasaport Memurlarına Yönelik Alınması Gereken Önlemler

    COVID-19’un ana bulaşma yolu virüsü taşıyan kişilerin konuşma, öksürme ve hapşırması sırasında ortaya çıkan damlacıklardır. Damlacıklarla kirlenen yüzeylerle temas eden ellerin ağız, burun ya da gözlere dokunulması ile de hastalık bulaşabilir. Üst araması yapılacaksa 1 metreden yakın temas olasılığı vardır. COVID-19 bulaşmasını önlemek için aşağıdaki kurallara uyulmalıdır.

    » Üst aramasında görevli kişiler ile pasaport kontrolü yapanların, görevleri sırasında kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanması sağlanmalıdır;
    » Tıbbi maske
    » Gözlük /yüz koruyucu
    » Eldiven
    » KKE görevlinin aktif olarak görev yaptığı sırada kesintisiz olarak kullanılmalı ve aşağıdaki kurallara uyulmalıdır;
    » Maskenin burun, ağız ve çeneyi de kapatacak şekilde takılması, dış yüzeyine dokunulmaması, dokunulur ise alkol içerikli el antiseptikleri ile el hijyeni sağlanmalıdır.
    » Maske ön yüzüne dokunulmadan yanlarda yer alan lastiklerinden, bağcıklı ise bağcıklarından tutularak çıkartılmalı ve el hijyeni sağlanmalıdır.
    » Maskeler nemlendikçe ve kirlendikçe yenileri ile değiştirilmeli, sonrasında alkol içerikli el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanımı çok önemlidir. Değiştirilmeyen eldivenler kontaminasyona yol açacağından herhangi bir yüzeye dokunmamaya ve el hijyenine özen gösterilmelidir.
    » Görevlinin iş mahallinden dinlenmek üzere yerinden ayrılması halinde (çay, yemek vb.) kullanılan ekipman çıkarılırken önce eldiven, gözlük/ yüz koruyucu ve en son maske çıkarılmalıdır. Kullanılmış maskeler kapaklı çöp kutularına atılmalıdır. Tek kullanımlık olmayan gözlük/yüz koruyucu % 70’lik alkolle silinerek dezenfekte edilmelidir.
    » Görevli tekrar iş başı yapıldığında yeni bir maske ve eldiven ile dezenfekte edilmiş gözlük/yüz koruyucu takılmalıdır.
    » Ulaşılabilir alanlarda el antiseptiği bulundurulmalıdır.

  73. 73) Covıd-19 Kapsamında İş Yerlerinde Çalışan Güvenlik Görevlilerine Yönelik Alınması Gereken Genel Önlemler

    COVID-19’un ana bulaşma yolu virüsü taşıyan kişilerin konuşma, öksürme ve hapşırması sırasında ortaya çıkan damlacıklardır. Damlacıklarla kirlenen yüzeylerle temas eden ellerin ağız, burun ya da gözlere dokunulması ile de hastalık bulaşabilir. Üst araması yapılacaksa 1 metreden yakın temas olasılığı vardır. COVID-19 bulaşmasını önlemek için aşağıdaki kurallara uyulmalıdır.

    » Güvenlik görevlilerinin yüz yüze temas olasılığını azaltmak için cam kabinlerde bulunmaları önerilir.
    » Bu mümkün değilse kuruma giriş yapanlarla güvenlik görevlileri arasında en az 1 metre mesafeyi sağlayacak şekilde düzenleme yapılmalıdır.
    » Güvenlik görevlileri tıbbi maske takmalıdır.
    » Üst aramasında görevli kişiler tıbbi maskeye ek olarak gözlük /yüz koruyucu ve eldiven gibi kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanmalıdır. KKE görevlinin aktif olarak görev yaptığı sırada kesintisiz olarak kullanılmalı ve aşağıdaki kurallara uyulmalıdır;
    » Maskenin burun, ağız ve çeneyi de kapatacak şekilde takılması, dış yüzeyine dokunulmaması, dokunulur ise alkol içerikli el antiseptikleri ile el hijyeni sağlanmalıdır.
    » Maske ön yüzüne dokunulmadan yanlarda yer alan lastiklerinden, bağcıklı ise bağcıklarından tutularak çıkartılmalı ve el hijyeni sağlanmalıdır.
    » Maskeler nemlendikçe ve kirlendikçe yenileri ile değiştirilmeli, sonrasında alkol içerikli el antiseptiği kullanılmalıdır.
    » Eldivenin doğru kullanımı çok önemlidir. Değiştirilmeyen eldivenler kontaminasyona yol açacağından herhangi bir yüzeye dokunmamaya ve el hijyenine özen gösterilmelidir.
    » Görevlinin iş mahallinden dinlenmek üzere yerinden ayrılması halinde (çay, yemek vb.) kullanılan ekipman çıkarılırken önce eldiven, gözlük/ yüz koruyucu ve en son maske çıkarılmalıdır. Kullanılmış maskeler kapaklı çöp kutularına atılmalıdır. Tek kullanımlık olmayan gözlük/yüz koruyucu %70’lik alkolle silinerek dezenfekte edilmelidir.
    » Görevli tekrar iş başı yapıldığında yeni bir maske ve eldiven ile dezenfekte edilmiş gözlük/yüz koruyucu takılmalıdır.
    » Ulaşılabilir alanlarda el antiseptiği bulundurulmalıdır.

Efor OSGB İstanbul; Tecrübeli İş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleriyle İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinizde kaliteli ve güvenilir OSGB’dir. Efor OSGB ile Geleceğe GÜVENLE Bakın!

Leave a Reply